Lessen van Moszkowicz

Advocaat bram moszkowicz voelde zich gedwongen te kiezen tussen zijn cliënt Willem Holleeder en een reeks andere belangen. Hij is niet de enige....

Naar de mening van advocaat Bram Moszkowicz was er geen vuiltje aan de lucht, toen hij begin vorig jaar met de deken van de Orde van Advocaten in Amsterdam sprak over zijn complexe positie. Zijn mogelijke dubbelrol – hij verdedigde zowel de in 2004 doodgeschoten vastgoedmagnaat Willem Endstra als zijn vermeende afperser Willem Holleeder – vormde volgens hem ‘geen probleem’.

De Orde van Advocaten dwong Moszkowicz niet de verdediging van Holleeder op te geven, maar stelde wel dat de strafpleiter moest oppassen, vanwege mogelijk strijdige belangen en problemen met zijn geheimhoudingsplicht. ‘Hij is een gewaarschuwd man’, aldus deken J. van Vegge onlangs.

Lesstof

Lesstof
Vorige week trok Moszkowicz zich terug uit de zaak-Holleeder. Niet omdat hij ook vindt dat hij in een onmogelijke dubbelpositie verkeerde, maar omdat er een ‘complot’ tegen hem beraamd zou zijn dat hem zo beschadigde, dat zijn werk als advocaat onmogelijk is gemaakt.

Lesstof
De zaak-Mozskowicz is in al zijn facetten prachtige lesstof voor aankomende juristen. Maar ook toekomstige artsen, hulpverleners, psychologen, politici in spe en bijvoorbeeld makelaars kunnen er hun voordeel mee doen; advocaten vormen zeker niet de enige beroepsgroep die worstelt met strijdige belangen en geheimhoudingsplicht. In allerlei vakken moeten voortdurend complexe beslissingen worden genomen waarbij het belang van de ene klant of patiënt moet worden afgewogen tegen dat van andere klanten, vermeende daders, privébelangen of het algemeen belang.

Spreekuur

Spreekuur
Juridisch medewerker Rosalinde Visser van het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) kent een reeks voorbeelden waarbij collega’s te maken hebben met beroepsdilemma’s. Het NIP houdt dan ook twee keer per week een zogeheten beroepsethisch spreekuur, waar psychologen kunnen praten over dergelijke kwesties. Visser: ‘Het kan zijn dat de psycholoog tijdens een behandeling stuit op vermoedens van huiselijk geweld, kindermishandeling of incest. Het dilemma is dan dat zij het beroepsgeheim doorbreken als ze buiten de behandeling om praten met bijvoorbeeld de politie, andere artsen of het meldpunt kindermishandeling. Per week komen vijf of zes van dit soort gevallen voorbij.’

Spreekuur
Visser benadrukt dan dat het beroepsgeheim een groot goed is, maar probeert tijdens gesprekken met de psycholoog ook te achterhalen of er acuut gevaar dreigt voor de patiënt. Is dat het geval, dan zou dat een dwingende reden kunnen zijn voor het doorbreken van het beroepsgeheim. ‘Maar als bijvoorbeeld blijkt dat de cliënt in het verleden een strafbaar feit heeft gepleegd, valt dat onder het beroepsgeheim en raad ik behandelaars aan er iets in de behandeling mee te doen, zonder meteen naar de politie te stappen.

Spreekuur
‘Moeilijke dilemma’s zijn ook als psychologen moeten kiezen tussen de belangen van gescheiden ouders bij omgangsregelingen of ontzetting uit de ouderlijke macht. Je moet dan ontzettend oppassen met kiezen voor één partij, dat raad ik dan ook vaak af.’

Spreekuur
In het geval van Moszkowicz dienden de nabestaanden van Willem Endstra een klacht in bij de Orde van Advocaten. Ook bij het NIP kan een klacht worden ingediend over een psycholoog. ‘De zwaarste sanctie die we kunnen opleggen, is het schrappen van het lidmaatschap, al kunnen psychologen dan wel hun praktijk voortzetten. Daarnaast is een gang naar de rechter altijd mogelijk’, aldus Visser.

Koper of verkoper

Koper of verkoper
De Nederlandse Vereniging van Makelaars begint binnenkort een campagne om huizenkopers en verkopers te wijzen op loyaliteitsconflicten van makelaars: een makelaar mag niet tegelijkertijd de verkoper en de koper van een huis van dienst zijn.

Koper of verkoper
‘Als jouw huis te koop staat voor twee ton, maar de makelaar weet dat je haast hebt en dat het ook voor 190 duizend weg mag, dan mag hij dat niet doorgeven aan een koper. Dat zijn strijdige belangen’, zegt Roeland Kimman van de NVM. Dat klinkt logisch, maar klaarblijkelijk realiseert niet iedereen zich dat.

Koper of verkoper
Kimman citeert uit de komende campagne: ‘Het huis van uw dromen staat altijd te koop bij de makelaar van de verkopende partij. Dat is nu net de makelaar die uw belangen niet mag behartigen.’ Dus: ‘Ik wil geen makelaar die ook voor de verkoper werkt.’ En: ‘Ik wil geen makelaar met twee petten op.

Aangifte

Aangifte
Bij de artseninfolijn van de KNMG, de overkoepelende organisatie van artsenverenigingen, kunnen artsen elke dag terecht voor advies over juridische of medisch-ethische kwesties. Volgens Robinetta de Roode, beleidsmedewerker gezondheidsrecht bij KNMG, gaan die vragen vaak over situaties waarin artsen een keuze moeten maken aan wie van hun patiënten zij loyaal zijn.

Aangifte
Neem de huisarts die bezocht werd door een patiënt met een posttraumatisch stresssyndroom. Deze man vertelde dat hij zijn dochter had aangerand. Hij had spijt, wilde behandeling en hij bezwoer zijn arts dat het nooit meer zou gebeuren. De huisarts wist ook dat de dochter aangifte had gedaan bij de politie en dat de vader daar altijd zou ontkennen. De arts zou het bewijs kunnen leveren om de zaak rond te krijgen. Wat te doen?

Aangifte
De Roode: ‘Een arts mag zijn beroepsgeheim alleen doorbreken als hij zo schade kan voorkomen, in dit geval psychische schade bij de dochter. In het geval van kindermishandeling geldt meldrecht, zo staat het in de wet. Hij zou zich achteraf kunnen verantwoorden door te zeggen dat hij het belang van het kind zwaarder woog.’

Aangifte
Ander voorbeeld. Een huisarts heeft een echtpaar in zijn praktijk. De arts weet dat één van beiden besmet is met hiv, maar dat niet wil vertellen aan de partner. Dat is niet strafrechtelijk verwijtbaar, zegt De Roode. Toch zal KNMG de arts adviseren er bij de patiënt op aan te dringen dat hij of zij de partner inlicht. De Roode: ‘Als dat niet gebeurt, moet de arts een afweging maken. Daar is geen stelregel voor, maar het is denkbaar dat de arts zijn beroepsgeheim doorbreekt, om besmetting van de partner te voorkomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden