nieuws luchtvaart

Lessen van MH17: open luchtruim boven conflictgebied wordt niet meer blind vertrouwd

De cockpit van de MH17 wordt geborgen op 20 november 2014. Beeld Nederlandse Freelancers

Luchtvaartmaatschappijen gaan er sinds de MH17-ramp niet meer van uit dat een opengesteld luchtruim boven een conflictgebied veilig is. Als er geen duidelijke informatie beschikbaar is, besluiten ze sneller om er niet overheen te vliegen. Staten die verwikkeld zijn in een gewapend conflict hebben moeite met het beveiligen van hun luchtruim, maar sluiten het ook niet.

Dat schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in het donderdag verschenen rapport Vliegen over conflictgebieden. Daarin inventariseert de OVV wat er is gedaan met de aanbevelingen voor risicobeheersing uit het eerdere onderzoeksrapport, van oktober 2015, over vlucht MH17 van Malaysia Airlines. Dat rapport ging niet alleen over de toedracht van de ramp, maar ook over de vraag waarom het luchtruim boven Oekraïne was geopend.

Ondanks de verbeteringen stelt de OVV ook vast dat in het luchtruimbeheer van staten die zijn verwikkeld in een gewapend conflict nog weinig is veranderd. De betreffende landen (zie kaartje) hebben moeite de veiligheid van hun luchtruim, of delen ervan, te bewaken, maar sluiten het ook niet. Luchtvaartmaatschappijen hebben daarom behoefte aan informatie met meer diepgang om hun afweging te kunnen maken.

In de zomer van 2014 was het luchtruim boven het oosten van Oekraïne open, hoewel rebellen sinds april meerdere vliegtuigen en helikopters uit de lucht hadden geschoten. Risico’s voor de civiele luchtvaart werden niet adequaat ingeschat. De ramp met de MH17, veroorzaakt door de ontploffing van een bukraket ter hoogte van de cockpit, kostte 298 mensen het leven, onder wie 196 Nederlanders.

Luchtvaartmaatschappijen en staten spannen zich nu actiever in om dreigingsinformatie te verzamelen en die onderling te delen, schrijft de raad. De EU-landen werken onderling beter samen om wereldwijd de risico’s inzichtelijker te maken. De Nederlandse inlichtingendiensten hebben zelfs een apart loket ingericht waar vliegmaatschappijen met specifieke vragen terecht kunnen.

Handboek

De internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO, waarbij 192 landen zijn aangesloten, heeft een handboek gepubliceerd dat staten, luchtvaartmaatschappijen en andere betrokken organisaties houvast biedt bij het uitvoeren van risicobeoordelingen van het vliegen over en bij conflictgebieden. De raad noemt dat ‘een waardevol initiatief’.

Een aandachtspunt is volgens de raad het delen van niet-openbare informatie tussen landen. Dat moet in vertrouwen gebeuren. Bij langlopende conflicten lukt dat wel. Maar omgaan met nieuwe conflicten of plotselinge escalaties van bestaande conflicten is moeilijker. Daardoor ‘is niet gegarandeerd’ dat luchtvaartmaatschappijen kunnen beschikken over accurate informatie over nieuwe dreigingen, waarop zij hun vliegroutes kunnen aanpassen. Ook leggen maatschappijen nog te weinig verantwoording af voor gekozen routes.

De OVV noemt het nu verschenen rapport een ‘opvolgingsonderzoek’. Het komt vaker voor dat de raad nagaat wat met aanbevelingen uit eerdere rapporten is gedaan. Zo kreeg het rapport over de veiligheid van Odfjell Terminals in Rotterdam uit 2013 in 2016 een vervolg, en ook bij de problemen rond de gaswinning in Groningen hield de OVV de vinger aan de pols: een in 2015 gepubliceerd onderzoek kreeg in 2017 een check op naleving van de aanbevelingen. 

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden