Lesbos dreigt te bezwijken onder druk duizenden wanhopige migranten

Het Griekse eiland Lesbos heeft grote problemen met de druk van de duizenden migranten die er al maanden wachten op een beslissing over hun asielaanvraag. Maandag stichtten migranten brand in het opvangkamp Moria uit woede over gedwongen detentie en hun dreigende uitzetting.

Immigranten op Lesbos protesteren tegen uitzetting naar Turkijke. Beeld afp

De politie werd met stenen bekogeld en reageerde met traangas. Er zijn geen gewonden gevallen. De slechte omstandigheden waarin migranten hun beslissing moeten afwachten leiden tot grote spanningen op het eiland. Migrantengroepen raken voortdurend slaags met elkaar en hulpverleners zeggen dat de psychische nood hoog is. Sommige migranten zijn al twee weken in hongerstaking.

'We zien steeds meer mensen met depressie, zelfmoordneigingen, psychoses, mensen die zichzelf snijden, met ernstige paniekaanvallen en posttraumatische stresssymptomen', zegt Achilleas Tzemos van Artsen zonder Grenzen. 'Iedereen lijdt onder de uitzichtloosheid van de situatie.'

Op Lesbos wachten momenteel bijna vierduizend migranten op hun asielbeslissing. Het leeuwendeel woont in tenten of containers in de Griekse hotspot Moria, waar kansrijke asielzoekers worden gescheiden van economische migranten uit vooral West- en Noord-Afrika. Gemiddeld wachten migranten 10 tot 12 maanden op hun beslissing. Als deze negatief uitvalt, worden ze teruggestuurd naar Turkije, zoals de EU vorig jaar maart overeenkwam met de Turkse regering.

Als de migrantenkampen op Lesbos niet snel leegraken 'ontploft de boel hier', zegt een gemeentewoordvoerder. Het aantal bootmigranten uit Turkije neemt de laatste weken weer toe, terwijl steeds minder asielzoekers naar het vaste land worden doorgestuurd. De opvangcapaciteit in Athene en omstreken is vol. Asielzoekers met een status wachten daar tot ze worden opgehaald door Europese lidstaten.

Het migrantenkamp Moria op Lesbos. Beeld afp

Naast angst voor deportatie en het lange wachten leiden ook de onduidelijke richtlijnen bij asielaanvragen tot frustratie. 'De regels veranderen voortdurend', zegt Philip Worthington, coördinator van Europese Advocaten op Lesbos. 'Bepaalde groepen lijken op basis van hun nationaliteit meer kans te lopen te worden teruggestuurd en dat creëert spanning.'

De advocaten merken dat Griekenland onder druk staat om de Turkije-deal te laten slagen. Zo heeft Griekenland onlangs bepaald dat afgewezen asielzoekers binnen vijf dagen moeten beslissen of zij tegen die beslissing in beroep gaan of dat zij gebruikmaken van de vrijwillige terugkeerregeling. Het is een moeilijke keuze: als hun beroep wordt afgewezen, worden ze gedeporteerd naar Turkije en verliezen ze de mogelijkheid op begeleide terugkeer naar hun land van herkomst.

De maatregel is bedoeld om het Griekse asielsysteem te ontlasten, maar heeft grote onrust veroorzaakt onder asielzoekers uit 'veilige' landen als Bangladesh, Algerije of Senegal. Slachtoffers van homohaat, religieuze onderdrukking of politieke vervolging lopen zelden te koop met hun problemen en dreigen ten onrechte te worden afgewezen als economische migrant.

'De procedures op het eiland zijn willekeurig en onzorgvuldig', zegt de Amerikaanse mensenrechtenadvocaat Lorraine Leete, die als vrijwilliger werkt bij Legal Center Lesbos. 'Traumaslachtoffers herinneren zich vaak geen details of veranderen hun vluchtverhaal steeds. De asielambtenaren zijn hier ongevoelig voor en toetsen verhalen aan gebrekkige bronnen: dan vinden ze een plaatsnaam niet op Google Maps en wijzen ze mensen af.'

Lees verder

Golf van depressie in overvol opvangkamp Moria
Duizenden migranten zijn gestrand in het opvangkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos. De uitzichtloosheid van hun situatie heeft geleid tot een epidemie van zelfmoordpogingen en verslaving aan pijnstillers en alcohol. (+)

Er komen weer meer bootjes op Lesbos aan uit Turkije, nu vaak met Congolezen

Waar in 2015 Lesbos nog bevolkt werd door bootvluchtelingen uit islamitische landen als Syrië, Afghanistan en Irak, zijn het nu vooral vluchtelingen uit de Democratische Republiek Congo die naar het Griekse eiland trekken. Via Istanbul.

Geef vluchtelingen een microkrediet, en stimuleer hun zelfstandigheid
Er wordt erg veel geld gestoken in de opvang van vluchtelingen in kampen, maar perspectief biedt dit nauwelijks. Zij blijven jaren afhankelijk van hulp, terwijl de humanitaire gevolgen verre van acceptabel zijn. We willen evenmin veel vluchtelingen in Europa opvangen. Eerste vereiste is de veiligheid en basisvoorzieningen in de kampen garanderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.