Lesbische juf gooit remmen los

Het verlies van onschuld, wreedheid, ontluikende seksualiteit, harteloze ouders, jaloezie, uit de hand gelopen spelletjes, een reünie. Aloude thema's die allemaal terug te vinden zijn in Cracks (Querido; fl 35,15) van de Zuid-Afrikaanse schrijfster Sheila Kohler....

Fred de Vries

Kohler heeft een ongewone, sprookjesachtige thriller geschreven die zich afspeelt op een Zuid-Afrikaans meisjes internaat in de jaren zestig. Centraal staat de verhouding tussen de lesbische zwemlerares juf G en haar leerlingen. Aanvankelijk zijn het er twaalf, maar met de komst van de knappe Fiamma worden het er dertien.

De onconventionele juf G wordt geadoreerd door de meiden. Ze drilt hen tot topzwemmers en jongleert onderwijl met hun seksualiteit. Steeds een stapje verder gaat ze, van opmerkingen over toegeven aan de kracht van het libido tot een nachtelijke naakte zwempartij. Opwindend maar nog vrij onschuldig. Totdat blijkt dat de juf niet bestand is tegen de schoonheid van de ongenaakbare Fiamma. Het spel wordt serieus, juf raakt geobsedeerd, overschrijdt grenzen met Fiamma en maakt de andere meisjes jaloers.

Tijdens een nachtelijk bacchanaal gaan alle remmen los en vindt er een incident plaats tussen juf G en Fiamma. De dag des oordeels staat in het teken van onweer en wreedheid.

Kohler lijkt geïnspireerd door de televisieserie Twin Peaks, waar in een op het eerste oog doodsaai stadje bizarre intriges plaatsvonden, culminerend in de moord op de schone maar verderfelijke Laura Palmer. Ook doet het boek denken aan Donna Tarts Secret History, vooral waar het gaat om het pact dat jongeren sluiten na een moord.

Twin Peaks was een eindeloze serie, The Secret History een lijvig boek. Kohler, daarentegen, heeft geprobeerd de versplintering van de onschuld in minder dan 200 bladzijden uit te werken. Met alle beperkingen van dien.

Zo komt de reünie, waar het verhaal aan wordt opgehangen, niet uit de verf. Ook de beloftevolle combinatie van het sprookjesachtige - de zwemmende nymfen, de ongerepte natuur - met het Kwaad dat in ons allen schuilt, gaat Kohler niet altijd even goed af. Ze vindt dat elke boom, elke tak, elke bloem van adjectieven moet worden voorzien. De zon schijnt niet, nee, 'het zonlicht valt in ruitvormige patronen'. Die lawine van herhalende, barokke beschrijvingen geeft Cracks op den duur wel een hypnotische kracht, maar overwoekert de karakters van de meisjes en hun juf.

Een ander bezwaar is dat Cracks geheel als 'we' wordt verteld. Dat zou geen probleem zijn als Kohler zichzelf maar buiten beschouwing had gelaten. Maar ze voert een Sheila Kohler op, wier personage geen contouren krijgt, afgezien van een enkele opmerking dat ze later schrijfster wordt en thrillers over jonge meisjes en de dood zal publiceren. Zo is de 'we' geen slim gevonden vertellersprisma voor twaalf meisjes, maar een onontwarbaar kluwen van verteller, auteur en protagonisten.

Het resulteert in een bij vlagen spannend boek met een onvermijdelijk wreed einde, dat zoveel spannender en wreder had kunnen zijn.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden