'Les trekken voor de toekomst'

(Oud-)bewindvoerders zien parlementair onderzoek met vertrouwen tegemoet...

Wim Deetman: CDA-minister van Onderwijs en Wetenschappen, 1982-1989.

Verantwoordelijk voor:

herziening Onderwijs Salarisstructuur (HOS): lager salaris voor nieuwe leraren, 1982.

voorbereiding basisvorming: vijftien verplichte vakken in eerste drie jaar van voortgezet onderwijs, scholen met minder dan 240 leerlingen moeten fuseren, 1987.

vervroegde uittreding van onderwijzend personeel, 1988.

‘Ik kan mij indenken dat een parlementair onderzoek het inzicht vergroot. Ikzelf heb niets te vrezen. Het zijn niet mijn vernieuwingen die op dit moment onder vuur liggen. Bovendien is alles in mijn tijd in de openbaarheid geschied. Wel is het zo dat de wet basisvorming die ik heb ingediend, niet de wet is die Wallage heeft ingevoerd.

‘Uiteraard werk ik aan een parlementair onderzoek mee. De kritiek die het onderwijs nu krijgt te verduren, daar houd ik me graag buiten. Het past een oud-minister daarover te zwijgen.’

Jacques Wallage: PvdA-staatssecretaris Onderwijs en Wetenschappen, 1989-2003.

Verantwoordelijk voor: herziening bekostiging basis- en voortgezet onderwijs: grotere financiële vrijheid, 1992.invoering wet basisvorming, 1992.

‘Ik vind een parlementair onderzoek heel verstandig en ik ben niet beducht voor de uitkomsten. Ik loop niet weg voor mijn verantwoordelijkheid.

‘Er hangt snel een sfeer van: hier is een lijk, wie is de dader? Maar dit is een heel complex vraagstuk. De situatie ligt bovendien genuanceerder dan sommige critici op dit moment onbelemmerd uiten.

‘Feitelijk kun je vernieuwingen niet aan het onderwijs overlaten. De politiek heeft daarin een rol. Sterker nog, de grondwet schrijft het voor. Het gevolg is dat onderwijsvernieuwingen per definitie van bovenaf worden opgelegd.

‘Ik heb innovaties ingevoerd met steun van de vakbonden en ouderorganisaties. Er was brede consensus dat dit de weg was.’

Tineke Netelenbos: PvdA-staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, 1994-1998.

Verantwoordelijk voor: invoering Tweede Fase: onderwijsprofielen in bovenbouw havo en vwo, 1997.

studiehuis: leerlingen in voortgezet onderwijs studeren zelfstandig en zijn zelf verantwoordelijk voor de voortgang (niet wettelijk ingevoerd, wel een resultante van het beleid), 1998.

invoering vmbo, 1999.

‘Een parlementair onderzoek lijkt me een goede zaak. Het creëert een kans om te analyseren wat de wetgever aan invloed heeft en hoe in ons bestel, met zijn vrijheid van onderwijs, er uiteindelijk met wetgeving wordt omgegaan.

‘Het is een goede mogelijkheid om te bestuderen hoe het gesteld is met de kwaliteit van ons onderwijs, bijvoorbeeld in vergelijking met andere Europese landen. Ik hoop dat ook wordt gekeken naar de invloed van de veranderende maatschappelijke omstandigheden op de jeugd.’

Loek Hermans: VVD-minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, 1998-2002.

Verantwoordelijk voor:

verlichtingsmaatregelen Tweede Fase na klachten over de zwaarte van het studieprogramma, 1998/1999.

invoering wet zij-instroom: ruimere mogelijkheden voor niet-bevoegde leraren, 2000.

bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs, 2002

‘Ik steun een parlementair onderzoek. We moeten lessen trekken voor de toekomst en die snel uitvoeren. Een goed opgeleide bevolking vormt de sleutel tot een economie die kan concurreren met andere landen.

‘Er zijn nu te veel geluiden dat het onderwijs daaraan onvoldoende tegemoetkomt en dat moet veranderen. Onder ondernemers staat de verbetering van het onderwijs in de topdrie van onderwerpen die voorrang moeten krijgen van een nieuw kabinet.’

Maria van der Hoeven: CDA-minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, 2002- heden.

Verantwoordelijk voor:

invoering lumpsumbekostiging: scholen mogen eigen personeelsbeleid voeren en zelf investeren in onderwijskundige vernieuwingen, zoals het ‘nieuwe leren’, 2005.

flexibele schooltijden, 2005.

afschaffing basisvorming, 2006.

‘De Tweede Kamer gaat over haar eigen onderzoeken. Dat is niet aan mij als minister.

‘Ik heb wel een kanttekening bij de kritiek op het ‘nieuwe leren’. We moeten niet alles onder één noemer brengen. Het nieuwe leren is geen eenduidig begrip en de kritiek geldt niet alle vormen.’

Oud-PvdA-minister Jo Ritzen wilde niet aan dit artikel meewerken. Oud-PvdA-staatssecretaris Karin Adelmund is in 2005 overleden.

PvdA-plan overvalt CDA

Het CDA voelt zich overvallen door de roep van beoogd coalitiepartner PvdA om een parlementair onderzoek naar de onderwijsvernieuwingen van de afgelopen twintig jaar, zoals de basisvorming, het studiehuis, het vmbo en het ‘nieuwe leren’. De christen-democraten hopen de PvdA daar vandaag in een procedurevergadering alsnog van te weerhouden. PvdA-Kamerlid Hamer liet woensdagavond echter weten dat ze niet wijkt. Ze dient vandaag haar voorstel in. Ook SP, Partij voor de Vrijheid, GroenLinks en D66 – samen goed voor 77 zetels – zijn voorstander van zo’n onderzoek.

De Tweede Kamer kan bij haar taak de regering te controleren kiezen voor een parlementair onderzoek of een parlementaire enquête. Het voornaamste verschil is dat de commissie die bij een parlementair onderzoek wordt ingesteld, geen enquêtebevoegdheden heeft: getuigen kunnen niet onder ede worden gehoord. Getuigen hebben bovendien niet de plicht om na een verzoek van de commissie te komen opdagen.

Anders dan bij een parlementaire enquête is voor een parlementair onderzoek niets bij wet geregeld. De Kamer werkt aan verbetering van de wet, zodat de commissieleden ook bij een parlementair onderzoek meer wettelijke rechten hebben.

Recente parlementaire onderzoeken gingen over het tbs-stelsel, infrastructuurprojecten en integratie. Oud-politici zijn er vaak beducht voor. Minutieus onderzoek brengt vrijwel altijd fouten aan het licht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden