Column

Leren segregeren

IN Amsterdam

Operatie-zwarte school valt nog wat minder goed dan het leek.

'Willen we anders? Misschien. Is dat reëel? Nee.' Schooldirecteur Freek Polter over de 98 procent van zijn leerlingen die van buitenlandse komaf zijn. Beeld Margriet Oostveen

Melle Prenen (15) is een zeldzaamheid op het Hervormd Lyceum West (HLW) in Amsterdam-West: hij is autochtoon, wit, woont in de binnenstad en komt van het prestigieuze Barlaeus Gymnasium.

Schooldirecteur Freek Polter, al ruim een week in het nieuws met zijn mededeling dat zijn HLW 'een mooie zwarte school is' die 'zwart mag blijven', was toch wel erg in zijn nopjes met deze gesjeesde Barlaeaan, die in zijn tweede jaar 'aan de lopende band' onvoldoendes haalde maar door het HLW in genade werd aanvaard in de derde. 'Omdat ze hier nogal achterlopen met Latijn, vermoedelijk', zou de trofee zelf opgewekt verklaren.

Dat van die zwarte school, dat vonden veel mensen goed, ik ook, want het klonk eerlijk en trots, maar toen Freek Polter het in zijn werkkamer nog eens uitlegde klonk het toch vooral pragmatisch. Over de 98 procent van zijn 850 leerlingen die van buitenlandse afkomst is: 'Willen we anders? Misschien. Is dat reëel? Nee.' Ze hebben nu per leerjaar vier mavoklassen, twee keer havo en maar één vwo-klas, waardoor sommige vakken gewoon te duur zijn. De leraar Latijn heeft het hier met zo'n zes leerlingen per jaar bijvoorbeeld wel erg rustig.

Polter wil twee vwo-klassen per jaar vullen. Hij gaat vwo-kandidaten uit Amsterdam-West die nu naar scholen binnen de ring vertrekken, lokken met 'extra bagage'. Zoals drama voor 'weerbaarheid', museumbezoek voor algemene ontwikkeling. Of een bezoek aan binnenstad, omdat veel kinderen daar volgens hem niet komen.

Maar op school is operatie 'proud to be black' toch wat minder goed gevallen. Polter was de eerste om dat toe te geven. 'Het bleek ook toen ik nog een sollicitatietraining bijwoonde voor een klas vijftienjarigen van de mavo. Twee vrienden, Reda en Emre, leerden dat je dan positief over jezelf moet spreken, en dat was even wennen, dus ze oefenden door eerst te zeggen wat er goed aan de ander was. 'Reda is mijn vriend', zei Emre ernstig, 'want als ik geen zin heb om alleen te lopen, dan loopt hij met me mee. Dat vind ik zó lief.'

Dat hun directeur hun school 'zwart' noemde, in De Telegraaf nota bene, kwam als een schok. Ik ben helemaal niet zwart!, zeiden veel leerlingen, en ik kom ook op de Dam! Ook Ingeborg Hairwassers, hun mentor, was een beetje aangedaan. Ze werkt als Brabantse die 'weinig kleur gewend was' al 15 jaar op het HLW, juist omdat ze de leerlingen zo leuk vindt. 'Als je dit allemaal 'zwart' noemt, dan generaliseer je zoals iederéén al doet.' Boos: 'Als wij een middag naar Artis gaan en er gebeurt wat, dan zijn het nog steeds míjn kinderen die de schuld krijgen!'

'Reda is mijn vriend', zei Emre - links - 'want als ik geen zin heb om alleen te lopen, dan loopt hij met me mee.' Beeld Margriet Oostveen

'Alles is hier natuurlijk wél heel braaf en haram', doceerde Melle, de Barlaeaan. 'Van hun geloof mag niks, daar moet je tegen kunnen. Verliefd worden? Geen beginnen aan. En ze vragen de hele tijd: 'Ben je gay of zo?'

Een paar eersteklassers noemen hem 'de apenkoning', zei hij, omdat hij 'in Darwin gelooft'. Melle roept dan 'En mijn tante is een pot!' ('Want dat ís zo!')

Ik begon me af te vragen of Melle wel helemaal de aangewezen persoon was om het HLW aan te prijzen.

'Aan de andere kant', zei hij, 'op het Barlaeus blowen ze als een schoorsteen en zeggen ze over meisjes met hoofddoekjes: prima, die is tóch lelijk. Maar dat ís niet zo.' En op het HLW werken zijn klasgenoten hard om later arts of advocaat worden. 'Maar op het Barlaeus kiest iedereen het pretprofiel Cultuur en Maatschappij.'

De eerste dag liep Melle huilend naar huis, maar dat kwam door zijn Franse baret: uitgelachen. Een half jaar later heeft hij twee vrienden: Öskan en Aïmane. Melle spelde hun namen met een zuchtje ('Nederlanders schrijven dit al-tijd fout'). Hij had het intussen bijzonder naar zijn zin. Raakte 'helemaal verzeild in hun cultuur van bruiloften en begrafenissen'. Maar er echt bijhoren: nee. Geeft niks, vond Melle zelf, die ook zijn Barlaeus-trui bleef dragen.

In de telefoons van klasgenoten is hij opgeslagen als 'de Hollander'. En is dat nou zo erg? Híj staat erin.

Oud-Barlaeaan Melle wordt op school de apenkoning genoemd, omdat hij in Darwin gelooft. Beeld Margriet Oostveen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.