Leren lezen is beter dan leren schietenColumn Marcel van Dam

Begin vorige eeuw schreef een jonge luitenant in Nederlands Indië aan zijn vrouw: 'Ik heb negen vrouwen en drie kinderen, die om genade vroegen, op één hoop moeten zetten en ze zo dood laten schieten. Het was onaangenaam werk, maar het kon niet anders. De soldaten regen ze met genot aan hun bajonetten. t 'Was een verschrikkelijk werk.'


Stel dat een Nederlandse luitenant die in Afghanistan dienst deed zo'n brief aan zijn vrouw had gestuurd en de inhoud was bekend geworden. Hij zou zonder enige twijfel tot een lange gevangenisstraf zijn veroordeeld. Het zou ondenkbaar zijn dat die man ooit nog een openbare functie zou kunnen bekleden.


Maar de luitenant die ongeveer honderd jaar geleden die brief schreef verging het anders. Hij werd enkele decennia later minister-president. De briefschrijver was Hendrikus Colijn. Mensen die dit lezen zeggen waarschijnlijk: 'dit soort barbaarse daden komt in moderne oorlogen gelukkig niet meer voor'. Mis. Dit soort barbarij komt nog geregeld voor, alleen moderner uitgevoerd. Wie herinnert zich niet het filmpje waarop te zien en te horen is hoe de bemanning van een Amerikaanse Apache helikopter een vermeende groep (ongewapende) verzetsstrijders liquideert.


In de moderne oorlog staan militairen nog maar zelden oog in oog met de vijand. Die wordt op afstand uitgeschakeld. In deze krant zei de woordvoerder van de grootste militaire vakbond, Jean Debie, dinsdag: 'Het moet volstrekt helder zijn dat de Nederlandse F16 gevechtsvliegtuigen er zijn ter bescherming van onze mensen'. Helder? Hoe moet ik me de verdediging van onze politietrainers en hun beschermers door F16's dan voorstellen? Als een paar verdachte lieden langs de weg wel eens bezig zou kunnen zijn een bermbom te plaatsen, moeten die dan door onze mannen in de lucht worden uitgeschakeld? Of als de bermbom is ontploft en de vermoedelijke daders hebben zich verstopt in een naburige woning. Wegbombarderen? Wordt dat bedoeld als er wordt gezegd dat we met onze nieuwe missie de rechtsstaat helpen opbouwen?


Van alle argumenten die worden gebruikt om de volksvertegenwoordigers over te halen een nieuwe missie te steunen, is de verzekering dat Kunduz een veilig gebied is het meest leugenachtig. Afghanistan is al eeuwen een zeer onveilig gebied en zal dat nog heel lang blijven omdat de macht wordt uitgeoefend door een groot aantal lokale roverhoofdmannen.


Op de hoorzitting in de Tweede Kamer over de eventuele politiemissie vroeg een volksvertegenwoordiger waarom er in het betreffende gebied zoveel politie rondliep zonder uniform. Een deskundige antwoordde: omdat mensen met een uniform worden doodgeschoten. Veilig? Als westerlingen aan die middeleeuwse toestanden iets willen veranderen, zullen ze niet met wapens maar met heel veel geduld moeten proberen voorwaarden voor vooruitgang te creëren.


In het Journaal werd als lichtpuntje gemeld dat de Duitse pogingen de verkeerspolitie aldaar wat geschikter voor hun taak te maken alleen hadden opgeleverd dat een klein percentage nu kentekens kan lezen. Het is heel weinig, maar toch beter dan Afghaanse politiemensen in opleiding te leren omgaan met modern wapentuig. Want op enig moment zal dat worden gebruikt in de strijd van de ene roverhoofdman tegen de andere, of tegen gewapende buitenstaanders die hun democratie en rechtsstatelijkheid willen bijbrengen. Willem van der Put, directeur van de hulporganisatie HealthNet TPO zei op de hoorzitting: 'Ze (de Afghanen) hebben een enorme weerzin tegen gewapende buitenstaanders. Je voedt die weerstand met blijvende aanwezigheid (...) Ontwikkelingsprojecten zonder inzet van leger of politie hebben wel kans van slagen.'


Waar komt toch de zekerheid vandaan dat de ontwikkeling van een land pas op gang kan komen als er eerst voor veiligheid wordt gezorgd? Terwijl de geschiedenis leert dat veiligheid pas na ontwikkeling kan gedijen. De politiemissie naar Afghanistan gaat, zo zegt het kabinet, 467 miljoen euro kosten. Wat het kabinet ook zegt, het zal veel meer gaan kosten, want kostenramingen van vredesmissies zijn standaardleugens. Maar wat het bedrag ook zal zijn: het is oneindig veel beter het te gebruiken om Afghanen te leren lezen en schrijven dan met F16 gevechtsvliegtuigen Nederlandse politiemensen te beveiligen die Afghaanse collega's die geen kentekens kunnen lezen moeten leren verkeersovertreders te verbaliseren.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden