Nieuws

Lerarentekort basisscholen blijft oplopen, grote steden zwaarst getroffen

Het lerarentekort op basisscholen blijft oplopen. In Amsterdam is het tekort het sterkst gestegen, van 12,5 procent in februari naar 15,3 procent nu. Almere kampt landelijk met het grootste tekort: daar wordt 16,2 procent van de vacatures niet vervuld door bevoegde leerkrachten.

Irene de Zwaan
Leraren lopen tijdens de onderwijsstaking in protestmars richting De Kuip.  Beeld Marcel van den Bergh
Leraren lopen tijdens de onderwijsstaking in protestmars richting De Kuip.Beeld Marcel van den Bergh

Dat blijkt uit het eerste landelijke onderzoek naar het lerarentekort, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). De grote steden hebben hun cijfers dinsdag al naar buiten gebracht, de landelijke cijfers volgen later deze week.

Het lerarentekort ligt in de meeste grote steden veel hoger dan het landelijke gemiddelde van 8,5 procent. Almere staat met een lerarentekort van 16,2 procent bovenaan het lijstje, gevolgd door Den Haag (16 procent), Amsterdam (15,3 procent), Rotterdam (13,2 procent) en Utrecht (7,3 procent).

Voor alle steden geldt dat het lerarentekort sinds de laatste meting in februari verder is opgelopen. De cijfers zijn een optelsom van het aantal openstaande vacatures en verborgen tekorten. Zo komt Amsterdam 563 voltijds leerkrachten te kort: 81 fte (volledige baan) aan openstaande vacatures en 482 fte aan verborgen tekorten. In het laatste geval gaat het om lege plekken die noodgedwongen worden ingevuld door iemand zonder lesbevoegdheid, zoals een onderwijsassistent of een zij-instromer. Ook komt het geregeld voor dat een (bevoegde) directeur of een interne begeleider van de school de gaten in het rooster opvult.

Achterstandswijken

De tekorten zijn het grootst op scholen in achterstandswijken. ‘Terwijl juist voor deze kinderen goed onderwijs essentieel is om hun potentieel te kunnen benutten’, schrijft de Amsterdamse onderwijswethouder Marjolein Moorman in een brief aan de gemeenteraad. ‘Het lerarentekort zorgt daardoor niet alleen voor afnemende kwaliteit van het onderwijs in de volle breedte, maar ook voor toenemende ongelijkheid in het onderwijs.’

Dat het lerarentekort in de grote steden verder is opgelopen heeft meerdere oorzaken, blijkt uit de brief van Moorman. Niet alleen drijft de krappe woningmarkt leraren de stad uit, ook de uitstroom van gepensioneerden in het onderwijs is groter dan de instroom van pabo-studenten.

Daarnaast hebben de subsidiegelden uit het Nationaal Programma Onderwijs, bedoeld om de door de coronacrisis ontstane leerachterstanden weg te werken, het lerarentekort ironisch genoeg vergroot. Leraren die eerder voor de klas stonden, worden met het extra geld (8,5 miljard euro in totaal) ingezet voor andere taken, zoals extra ondersteuning bij rekenen en taal.

Bonussen

De afgelopen jaren zijn tal van initiatieven genomen om het lerarentekort in de grote steden weg te werken, zoals extra subsidies om de werkdruk te verlagen, bonussen om de salarissen te verhogen en voorrangsregelingen voor huurwoningen en parkeervergunningen. Dat heeft ervoor gezorgd dat het aantal zij-instromers in het onderwijs is gestegen, maar zonder structurele oplossingen is het volgens Moorman ‘dweilen met de kraan open’.

Alle hoop is nu gevestigd op het nieuwe kabinet, dat heeft beloofd de loonkloof tussen leraren in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs te dichten en miljarden uit te trekken om de onderwijskwaliteit te verbeteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden