'Leraren moeten zelf echt meer leren'

Docenten moeten anders gaan werken. Niet de kennisoverdracht is belangrijk, maar de manier waarop leerlingen worden gestimuleerd kennis te verwerven, zegt onderwijsdeskundige KITTY KWAKMAN....

Xandra van Gelder

DOCENTEN zijn wel in staat om leerlingen iets te leren, maar als ze zelf iets moeten bijleren gaat het mis. Dit betoogt Kitty Kwakman die vandaag in Nijmegen promoveert op het onderzoek Leren van docenten tijdens de beroepsloopbaan.

Nu het voortgezet onderwijs door de invoering van het studiehuis ingrijpend verandert, is het nodig dat er serieus wordt nagedacht over de manier waarop docenten nieuwe kunsten moeten leren.

- Zijn docenten niet goed genoeg?

'Professionals moeten zich altijd ontwikkelen, dat kan niet anders. Maar de laatste jaren eist de maatschappij een extra inzet door de invoering van het studiehuis en de basisvorming. De belangrijkste taak van een docent is niet langer kennisoverdracht, maar het aanleren van vaardigheden waardoor leerlingen zelf kennis kunnen verwerven. Dat vraagt een heel andere manier van werken en daar moeten docenten zich op voorbereiden.'

- Iemand die al twintig jaar op een vrij traditionele manier lesgeeft, moet die veel veranderen?

'Die moet toch wel de helft tot driekwart van zijn aanpak omgooien. Het is niet genoeg om leerlingen in groepjes bij elkaar te zetten en dan te verwachten dat ze samen aan het werk gaan. Er is meer nodig, een docent moet die groepjes begeleiden zodat ieder kind er ook werkelijk iets van opsteekt. Om dat te leren, hoef je niet meteen naar cursus, een leraar kan ook eens bij een collega in de klas te kijken of samen een les voorbereiden.'

- Wordt er wel nagedacht over hoe leraren moeten leren?

'Het verbaast mij dat leraren die discussie niet opeisen en zelf aangeven hoe en wat ze willen bijleren. Maar ook de politiek en schoolleidingen houden het makkelijk. Ze roepen voortdurend dat docenten moeten veranderen en dan hopen ze dat dat vanzelf gebeurt. Zo simpel is dat niet.'

- Docenten gaan toch regelmatig naar studiedagen en bijscholingen. Leren ze daar niets?

'Op scholen zijn groepen docenten heel hard bezig om te veranderen en dan dwarrelt er op een dag een papier op hun bureau dat ze met het hele team naar cursus moeten. Dat werkt demotiverend. Mensen hebben het gevoel dat er niet gekeken wordt naar wat zij kunnen en wat zij nodig hebben, maar dat ze moeten voldoen aan een soort gemiddelde. Er moet meer gekeken worden wat leraren al kunnen, waar ze behoefte aan hebben en hoe ze tijdens het lesgeven kunnen bijleren. Zo'n stimulerende functie zou je bijvoorbeeld aan oudere, ervaren docenten kunnen geven.'

- Dus de schoolleiding pakt het nu niet goed aan?

'Die hebben vaak geen idee wat er in klassen gebeurt en maken ook geen gebruik van de middelen die ze hebben. Functioneringsgesprekken stellen op scholen weinig voor. Ik begrijp niet waarom niet gewoon gezegd kan worden dat iemand niet functioneert als hij zijn werk niet goed doet. Dat gebeurt in het onderwijs nauwelijks. En er worden ook geen opleidingsplannen met mensen afgesproken.'

- Wat is voor een docent een belangrijke aanleiding om te veranderen?

'Leraren, maar zeker ook de directie, kijken steeds maar naar resultaten. Naar cijfers voor proefwerken en het eindexamen. Als leerlingen goed presteren, zal de kwaliteit van het onderwijs ook wel deugen, is de gedachte. Dat kan, maar dat hoeft natuurlijk niet. Er zou toch meer gekeken moeten worden wat er in de klas gebeurt.'

- Luisteren docenten ook naar de gebruikers van het onderwijs?

'Ouders, die toch veel over hun kinderen weten, lijken helemaal niet mee te tellen. Maar ook leerlingen worden nauwelijks gehoord. Scholen zouden bijvoorbeeld leerlingenenquêtes kunnen houden.

'Een docent kan denken dat hij zijn werk goed doet, maar daar hoeven de leerlingen het niet mee eens te zijn. Dat zou net dat zetje kunnen zijn dat nodig is om te veranderen. Leren is niet altijd prettig, maar het moet wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden