Leraren maken zich 'grote zorgen' over segregatie op scholen in Randstad

Met name in de Randstad maken scholen zich zorgen over toenemende segregatie. Kinderen met ouders van niet-westerse afkomst klitten samen: onder invloed van 'de huidige politieke sfeer' voelen zij zich gediscrimineerd of achtergesteld. In een klein deel van de klassen worden gevoelige onderwerpen als homoseksualiteit en terrorisme vermeden.

Docente maatschappijleer Bahar Karadavut stimuleert een debat over discriminatie van de Gülen-beweging in Nederland. Beeld Ton Koene

Dat blijkt vandaag uit een enquête van commercieel onderzoeksbureau Duo Onderwijsonderzoek in samenwerking met het AD. Ruim 2200 docenten en schoolleiders uit het basis- en voortgezet onderwijs vulden de online vragenlijst in. Uitgangspunt van de studie was dat in 'veel verschillende media' tegenwoordig wordt gesproken over 'de mislukte integratie'.

Twee derde van de ondervraagden ziet toenemende segregatie in de samenleving als 'een grote zorg'. 'Vooral moslimmeisjes zijn buitengesloten van activiteiten zoals uitwisselingen. Niet door de school zelf, maar de ouders verbieden ze om mee te gaan', licht een van ondervraagden toe.

Onderwerpen als homoseksualiteit, Zwarte Piet, de politieke situatie in Turkije of terrorisme worden als gevolg van de toenemende segregatie soms vermeden in de klas. In het voortgezet onderwijs is dat volgens 11 procent van de respondenten het geval; in het basisonderwijs volgens 4 procent.

Vooral in de Randstad

Over integratie oordelen leerkrachten en schoolleiders verre van eenduidig. Een minderheid herkent zich in 'het beeld van de mislukte integratie en de toenemende segregatie in de samenleving'. In het voortgezet onderwijs zegt 39 procent van de ondervraagden zich 'helemaal of een beetje' te herkennen in het geschetste beeld; 46 procent herkent dat beeld 'helemaal niet'. In het basisonderwijs is het oordeel milder: 27 procent tegenover 48 procent 'helemaal niet'.

De regionale verschillen zijn evenwel groot. In de vier grote steden herkent meer dan de helft van de ondervraagden zich (deels) in het beeld van mislukte integratie. In een provincie als Overijssel is dat percentage 17 procent. Ook worden in de Randstad gevoelige onderwerpen aanzienlijk vaker vermeden.

'Verschillen tussen westerse en niet-westerse waarden en normen' wordt door de respondenten als belangrijkste oorzaak voor mislukte integratie aangeduid. De oplossing moet volgens hen vooral gezocht worden bij de ouders van kinderen van niet-westerse afkomst. 'Kinderen kennen geen segregatie. Als die al voorkomt, dan zijn het de volwassenen die er verantwoordelijk voor zijn', aldus een van de respondenten.

Teruglezen

Hoe bespreek je Turkse politiek in het klaslokaal?
Docente Bahar Karadavut gaat met haar leerlingen in debat (+)

Hoe gaan docenten om met radicalisering in de klas?
Een interview met journaliste Margalith Kleijwegt (+)

Leraar, durf zin van onzin te scheiden
Aleid Truijens over de sluipende zelfcensuur' op scholen (+)

'Sluipende zelfcensuur'

Staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs, VVD), stelt in een reactie het niet normaal te vinden als een leraar op school bepaalde onderwerpen uit de weg gaat uit vrees voor gedoe in de klas. Hij verwacht 'zeer binnenkort' de resultaten te presenteren van een onderzoek van de Onderwijsinspectie naar het overbrengen van burgerschap op school.

Minister Edith Schippers (VVD) sprak vorig jaar in haar H. J. Schoo-lezing van 'de sluipende zelfcensuur op scholen'. 'Er zijn klassen waar niet over de Holocaust kan worden gesproken. Deze dingen gebeuren in 2016 in Nederland. Dit zijn geen incidenten. Hier botsen culturen.'

'Flut-onderzoek'

Peter Lugtig, universitair hoofddocent methoden en statistiek aan de Universiteit Utrecht, is niettemin uiterst kritisch over de wijze waarop het onderzoek is uitgevoerd. 'In algemene zin is dit een flut-onderzoek. Ik heb het gevoel dat de onderzoekers hier misschien een dag aan hebben gewerkt', zegt hij.

De belangrijkste vraag die wordt gesteld - 'In de media hoor je tegenwoordig veel over de mislukte integratie en de toenemende segregatie in de samenleving. Herkent u dat beeld bij leerlingen op uw school?' - is heel sturend, vindt hij. 'Of er sprake is van mislukte integratie moet juist de vraag zijn van het onderzoek.'

Ook heeft hij bedenkingen bij de steekproef en het samenvoegen van antwoordcategorieën. Op de vraag over mislukte integratie konden respondenten antwoorden met 'Ja (helemaal of een beetje)' of 'Nee (helemaal niet)'. Samenvoegen is niet per se verkeerd, benadrukt Lugtig. 'Maar een motivatie hiervoor ontbreekt. Ik heb het vermoeden dat anders zou blijken dat maar weinig leraren 'de integratie' als 'mislukt' zouden zien.'

Uitgangspunt

Onderzoeker Liesbeth van der Woud van DUO Onderwijsonderzoek blijft ondanks de kritiek bij het uitgangspunt van het onderzoek. 'In de media hoor je vaak dat de integratie mislukt is. Wij wilden nagaan of men zich in het onderwijs in dat beeld herkent - zonder mensen antwoorden op te dringen.'

Ook bestrijdt de onderzoekster dat door het samenvoegen van antwoordopties nuance verloren is gegaan. 'Wij hebben niet willen scoren. In de vervolgvraag was ruimte voor een toelichting. Scholen maken zich grote zorgen over integratie. Dat is iets waar we ons meer zorgen over zouden moeten maken dan over het onderzoek. Dat is gewoon degelijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden