Leraar hoeft niet te staken tegen een papieren provocatie

ONDERWIJSSTAKINGEN

Deze week staakt een klein clubje docenten drie dagen lang in Den Haag. De bond Leraren in Actie heeft de staking georganiseerd en krijgt beperkte steun. Later deze maand volgen acties van de grootste onderwijsbond, de AOb. Ik ben benieuwd naar de strijdlust in het onderwijs, maar ik zal zelf niet meestaken.


Waarom niet? De actieonderwerpen zijn niet geloofwaardig. Staken voor minder lesuren en meer vakantie - de twee grote onderwerpen - is niet te verkopen. Docenten hebben geen lange werkweken maar wel een lange zomervakantie, het is een clichébeeld dat klopt.


Een voltijds docentenwerkweek telt 25 lesuren van 50 minuten. Dat is een kleine 21 uur voor de klas per week. Hiernaast moet van alles gebeuren: lesvoorbereidingen, vergaderen, mentorwerk, nakijken en ga zo maar door. Wanneer je deze werkweek vergelijkt met een 40-urige werkweek, dan zouden docenten dus ruim 19 uur per week hebben voor de bijzaken. Dat zou meer dan genoeg moeten zijn.


Zo werkt het onderwijs echter niet. Veel docenten - meest vrouwen - werken parttime. Hoewel ze minder uren lesgeven, worden de bijzaken niet automatisch minder. Vooral omdat er erg veel docenten zijn waar geen stop op zit - ze geven hun ziel en zaligheid - doen veel docenten veel meer dan waarvoor ze betaald krijgen. Veel docenten ervaren als gevolg daarvan een grote werkdruk, vooral omdat veel taken (nakijken, lessen voorbereiden en voor de klas staan) door de klok gedirigeerd worden. Uitstel is geen optie.


Nu wil het kabinet de lange zomervakantie met een week verkorten. Een van de argumenten hierbij is dat de werkdruk omlaag zou kunnen. Een week in de zomer, zonder leerlingen, waarin veel organisatorische zaken geregeld kunnen worden, juich ik toe.


De stakers vertrouwen deze maatregel niet. Ze denken dat er alleen maar taken bij komen. Zelfs wanneer je dat vreest, zou de staking zich moeten richten op de partijen waarmee straks over de nieuwe cao wordt onderhandeld: de werkgevers, de scholen.


Met hen moeten de afspraken worden gemaakt. Wanneer de zomervakantie een week korter wordt in ruil voor een extra week vrij in de meivakantie, dan hoort niemand mij klagen. De stakers vertrouwen hun werkgevers echter niet. Het vertrouwen is kennelijk te vaak beschaamd.


De veelbesproken 1.040-uur-maatregel ligt ingewikkelder. Hier heeft het kabinet mij ook bijna in de gordijnen. Nog maar vijf geleden werd met ieders instemming, en na lang actievoeren, het schooljaar teruggebracht tot 1.000 uur. De zogenoemde ophoknorm van 1.040-uur werd het symbool van falend onderwijsbeleid. Slechts een paar jaar na het verlagen van de norm gooit het kabinet deze 40 uur weer in de strijd. Het Kamerlid Harm Beertema (PVV) is de genius achter dit plan.


Beertema is een ex-docent die lid is (was?) van de beweging Beter Onderwijs Nederland (BON). BON trok succesvol ten strijde tegen de onderwijsvernieuwingen. Ik ben heel benieuwd hoe BON nu tegen dit voorstel van Beertema aankijkt. Fenna Vergeer, voormalig Tweede Kamerlid van de SP, is een prominent BON-vertegenwoordiger. De SP steunt de stakers, dus ik ben in verwarring. Maar dit ter zijde.


Het herinvoeren van deze 1.040 uur is een belediging en een provocatie aan het onderwijs. Het is echter zeer de vraag of deze extra veertig uren er ooit zullen komen. De werkgevers in het onderwijs, de VO raad, melden dat de scholen zich massaal zullen verzetten tegen het verlengen van de schoolweken. 88 procent van de scholen zal de extra 40 uur niet inroosteren als daaraan geen extra middelen gekoppeld worden.


Wanneer scholen en docenten (en leerlingen) elkaar zo eensgezind vinden, dan is staken overbodig. Deze extra 40 lesuren zijn een provocatie, maar een papieren provocatie. Ik kan me ook niet voorstellen dat de onderwijsinspectie deze maatregel serieus gaat bewaken.


De staking van deze week en die van later deze maand zijn inhoudelijk niet zinvol. Toch sluit ik niet uit dat er zich veel stakers zullen melden. De langjarige onvrede in het onderwijs zit diep. De onvrede over de bezuinigingen op passend onderwijs, de grote klassen, het gebrek aan steun. De stakers staken misschien wel om dezelfde reden waarom de schoonmakers staken. De schoonmakers eisen vooral 'respect'.


Dat wil de docent ook: 'respect'. Wanneer de docent zich gerespecteerd zou weten door de minister van Onderwijs, door ex-docenten in de Tweede Kamer, door ouders en door de school waar de docent werkt, dan zouden docenten met veel plezier langere weken draaien, is mijn overtuiging. Dit respect komt echter niet terug door te staken voor minder lesuren en lange vakanties, dus doe ik niet mee.


Erg zinvol zijn de stakingen in het onderwijs niet. Toch zullen veel docenten eraan deelnemen om lucht te geven aan hun frustratie over een gemis aan waardering.


FERRY HAAN is publicist en docent economie op een middelbare school.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden