Leonie Janssen-Jansen (1975-2018)

Planoloog die ‘stervensdure’ patiënt een gezicht gaf

In haar woonplaats Utrecht is hoogleraar planologie Leonie Janssen-Jansen overleden aan de gevolgen van kanker. Janssen, 42 nog maar, gaf als patiënt het debat over de oplopende zorgkosten een gezicht.

Leonie Janssen in 2013. Beeld 31pictures.nl

Het was wel een beetje wrang, zei Leonie Janssen-Jansen afgelopen najaar met de voor haar zo typerende scherpe humor, in wat achteraf haar laatste interview zou worden. Ze had carrière gemaakt in de wetenschap, hield net haar oratie als hoogleraar landgebruiksplanning aan de Universiteit Wageningen. Maar waarmee haalde ze de krant? Ja hoor: met ‘die rotziekte’. De dunnedarmkanker die haar toen al twee jaar in een wurggreep hield.

Het begon toen ze in de Volkskrant de column las van econoom Frank Kalshoven, waarin hij schreef dat de eindfase van het leven ‘stervensduur’ is ‘terwijl er nauwelijks baten tegenover staan in de vorm van gewonnen levensjaren’. Dat kon Janssen, fel en uitgesproken als ze kon zijn, niet over haar kant laten gaan.

‘Dankzij die dure medicijnen leef ik (nog), ben ik mama voor mijn jongens, run ik mijn huishouden, geef ik – af en toe met een chemo-bloedneus – colleges, begeleid ik studenten, schrijf ik artikelen met mijn promovendi, kon ik de bruiloft van mijn grote broer bijwonen en een wiegje kopen voor mijn nichtje, schreef ze in een indringend opiniestuk. ‘Ik hoop dus maar dat – in termen van Kalshoven – het medische bedrijf dankzij mij de komende maanden nog veel omzet draait, want ik leef liever dan dat ik sterf.’

Dat vond weerklank bij veel patiënten en raakte het hart van de discussie over de stijgende zorgkosten die op dat moment opspeelde: zelf had ze bij haar oncoloog een dure chemokuur losgepraat die eigenlijk niet voor haar type kanker is bedoeld. In de maanden die volgden, werd ze door diverse media geïnterviewd. Al die tijd bleef ze aan het werk, terwijl ze eens in de paar weken een chemo onderging. ‘Chemo nummer dertig zit erin’, mailde ze eens opgewekt-sardonisch aan de Volkskrant. ‘Joepie, weer een paar weken leven erbij!’

Strijdbaar en scherp

In de eindejaarseditie van Volkskrant Magazine deed ze afgelopen december openhartig haar verhaal. Zakelijk en precies, en zonder ook maar één keer vol te schieten. ‘Zo ben ik gewoon. Dit is mijn manier’, zei ze daarover. ‘Mensen om me heen zeggen soms: je raakt dat grote verdriet niet aan, je moet het een plek geven in je leven. Maar dan denk ik: ja, in je léven. Dat is nou net het punt.’

Rationeel, strijdbaar en scherp – het was Janssen ten voeten uit. Toen onderzoeksfinancier NWO haar een onderzoekssubsidie onthield, volgens haar op onterechte grond, vocht ze die afwijzing aan tot aan de rechter. En toen haar duidelijk werd dat er bij het toewijzen van onderzoekstijd geen rekening wordt gehouden met de tijd die het kost om borstvoeding te geven, stapte ze opnieuw naar de rechter. Ditmaal met in haar entourage een net bevallen onderzoekster ‘om daar de borst te geven en te laten zien hoe effectieve onderzoekstijd eruit ziet’, mailde ze. En in één adem door: ‘Terwijl ik tegelijkertijd toch ook gewoon mijn begrafenis aan het regelen ben hoor.’

Dat ze haar ziekte niet zou overleven, besefte ze ten volle: zo vroeg ze na de fotosessie met de krant gauw nog even de foto’s op, ‘voor op mijn kist’. Goed ging het niet. ‘Dood heeft me met een noodvaart links en rechts ingehaald’, appte ze vorige week opeens in telegramstijl aan de krant.

Haar vurige wens om aan het eind van de maand nog de 16de verjaardag van haar zoon mee te mogen maken, bleek haar niet meer gegund. Leonie Janssen-Jansen overleed woensdagmiddag omringd door haar dierbaren, zoals ze in het interview al had aangegeven op een door haarzelf gekozen tijdstip. Janssen, die gescheiden leefde van haar echtgenoot, laat twee zoons achter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.