Leonardo's parachute

Jarenlang hield Leonardo da Vinci zijn paperassen angstvallig verborgen. Waarin hij zich verdiepte, bleef geheim. Zijn opgetekende notities in spiegelschrift over de vlucht der vogels zijn opnieuw uitgegeven....

paul depondt

Zelfs de universele mens begint met eenvoudig te beschouwen, schreef Paul Valéry in zijn Inleiding tot de methode van Le o nardo da Vinci, 'en steeds opnieuw zuigt hij al wat er te zien valt in zich op': gezichten en tronies, de beweging van het water, de paardengalop, de zwaartekracht, een foetus in de baarmoeder en vogels in hun vlucht. De uomo universale trekt zijn stoute schoenen aan en droomt ervan een vliegende mens te construeren die op de toppen van de bergen sneeuw haalt en vervolgens uitstrooit over het plaveisel van de stad.

Da Vinci had een uiterst veelzijdige belangstelling. Op bijna ieder wetenschappelijk gebied vergaarde hij kennis. Zo kwam hij vaak langs markten waar vogels werden verkocht, en nadat hij de door de handelaar gevraagde prijs had betaald, nam hij ze uit hun kooi en hergaf ze hun verloren vrijheid. Hij bestudeerde hun klapwiekende vleugels en legde zijn waarnemingen vast in zijn veelal geïllustreerde notities, sul volo degli uccelli, zijn beroemde codex die in de Turijnse Bi- bli otheca Reale wordt bewaard.

Het Duitse Schirmer/Mosel Verlag heeft de door Da Vinci in linkshandig spiegelschrift opgetekende notities heruitgegeven, zowel in het Italiaans als het Duits, met afbeeldingen van het oorspronkelijk manuscript.

Waarin hij zich verdiepte, bleef geheim. Leonardo hield zijn meeste paperassen angstvallig verborgen. Hij liet zijn aantekeningen aan niemand zien. Eeuwenlang bleven zijn geschriften onvindbaar. Hij vermaakte zijn manuscripten aan iemand die ze achter slot en grendel hield en zorgde dat ze niet uitgegeven werden.

Rudy Kousbroek noemde hem ooit in een stuk over zijn uitvindingen een miskende tijdreiziger, 'het genie uit de toekomst dat door niemand begrepen wordt, de tovenaar die alleen werk kan vinden als goochelaar'. Pas na vele omzwervingen werden ontwerptekeningen van Leonardo's parachute of hefschroefvliegtuig gepubliceerd. Toen voor het eerst zijn ontwerpen voor een parachute werden getoond, in 1793, was het net vijftien jaar geleden dat Montgolfier een schaap aan een zeildoek had laten neerdalen van een kerktoren in Avignon.

In zijn met zijn geheimschrift helemaal volgekrabbelde cahier over 'de droom van het vliegen' vertelt hij over de grote vogel die zijn eerste vlucht onderneemt op de rug van een grote zwaan, en die 'het universum zal vervullen met verbijstering, en met zijn glorie alle geschriften, eeuwige lofzang op het nest waarin hij geboren werd'.

Da Vinci's fantasie was onbegrensd. Maar wat hij al honderden jaren eerder had voorspeld, van vestzakslagschepen tot duiktoestellen, ja zelfs de fiets, kregen we pas te zien wanneer die dingen door een ander waren uitgevonden. Bladerend in zijn geschriften, komt niet de heldere geest of vorser tot leven maar de hartstochtelijke en rusteloze zoeker, een reiziger in de tijd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden