Leo Jansen (1934-2012)

Hij was een van de pioniers van de duurzaamheid in Nederland, en nog altijd actief.

'Ik ben de gelukkigste man van de wereld', zei hij nog op de ochtend van 16 augustus. 'Welke kleinzoon van 12 wil er nu met zijn opa van 78 fietsen?' Tijdens de fietstocht kreeg Leo Jansen in Woerden een hartaanval. Jansen was een van de pioniers van de duurzaamheid in Nederland. Daarnaast zat hij tien jaar lang voor de PPR in de Tweede Kamer en was hij hoogleraar milieutechnologie in Delft en initiator van het platform duurzame technologische ontwikkeling (DTO). Ondanks zijn hoge leeftijd speelde hij onlangs nog een rol bij milieuseminars in Barcelona en Kiev. 'Ze hebben mij weer gevraagd voor het volgende jaar', zei hij enthousiast tegen zijn partner Loes Wijnbergen. Ook was hij sinds kort weer actief voor GroenLinks.


Jansen werd in 1934 geboren in een katholiek gezin in Hillegersberg bij Rotterdam. Hij was de oudste van 13 kinderen. Zijn vader was een groenteboer die al zijn kinderen gelijke kansen wilde geven. Maar uiteindelijk kon Leo als enige naar de HBS en de TU in Delft, waar hij scheikunde ging studeren. In 1960 kwam hij in dienst bij AKU/Enka Glanzstoff, op de afdeling research synthetische garens en vezels. Hij maakte carrière en streek met zijn toenmalige vrouw en drie kinderen neer in Velp. Hij had zich ook aangesloten bij de plaatselijke afdeling van de Katholieke Volkspartij (KVP), waar hij een bestuursfunctie kreeg. Vanaf het begin verkeerde hij daar op de linkervleugel. Toen een aantal KVP'ers zich eind jaren zestig afscheidden en opgingen in de nieuwe Politieke Partij Radicalen (PPR), ging hij mee. Voor die partij kwam hij in 1972 in de Tweede Kamer. Een jaar later zou de PPR een van de coalitiepartners worden van het kabinet Den Uyl. Jansen waakte er samen met Ria Beckers voor dat toenmalig fractievoorzitter Bas de Gaay Fortman te veel concessies deed en hield onder meer een compromis tegen over de levering van reactorvaten aan Zuid-Afrika. Behalve woordvoerder milieu was hij ook jarenlang voor de PPR de woordvoerder over financiën. In 1981 besloot Jansen uit de politiek te stappen. 'Twee kabinetsperioden is genoeg.' Hij werd lid van de stuurgroep van de Brede Maatschappelijke Discussie Kernenergie.


Jansen was een van de eersten in de milieubeweging die stelden dat technische innovatie zou kunnen helpen in de stap naar duurzaamheid. Pas laat in de jaren negentig kwam de overheid tot die overtuiging.


Maar technologie was ook geen wondermiddel. 'Dankzij de techniek hebben we de vervuiling van water en lucht zichtbaar weten terug te dringen. Er is fenomenale vooruitgang geboekt waardoor er weer kikkers en ooievaars zijn. Maar bij het streven naar duurzame ontwikkeling kan de structuur van onze samenleving niet buiten beschouwing worden gelaten', zei hij niet lang geleden in een interview. Na zijn lidmaatschap van de stuurgroep was Jansen drie jaar lang inspecteur Volksgezondheid, belast met milieuhygiëne en directeur Afvalstoffen op het ministerie van Volkshuisvesting. Hij was van 1991 tot zijn pensionering in 1999 programma-directeur duurzame technologie op hetzelfde ministerie.


Tegelijkertijd was hij deeltijd-hoogleraar in Delft. Zijn fascinatie voor duurzame oplossingen bleef ook daarna bestaan. Na een studiereis op Java stelde hij vast dat het langgerekte eiland zeer geschikt was voor een infrastructuur van spoorlijnen en water, maar zag tot zijn ergernis dat dankzij Japanse lobby vooral wegen werden aangelegd


In 1995 kreeg Jansen blaaskanker waardoor hij gedwongen werd met een blaasstoma verder te leven. Zijn nieren werkten daardoor minder goed en hij was de laatste jaren bij inspanning kortademig.


Maar hij voelde zich nog uitstekend geschikt om zelfs in het snikhete weer naar de aftrap van de verkiezingscampagne van GroenLinks te gaan. Hij heeft in de laatste uren erg genoten van wat hij graag deed: een fietstocht met zijn kleinzoon door de natuur.


Foto Michiel Wijnbergh


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden