Analyse

Lenteakkoord laat vooral de kloof zien die dwars door de Tweede Kamer loopt

Als de gisteren uitgelekte details uit het zogenoemde Lenteakkoord iets laten zien, is het wel de kloof die dwars door de Tweede Kamer loopt, en die vooral inzet zal worden van de verkiezingen van september. Aan de ene kant de grootste oppositiepartijen, voormalig gedoogpartner PVV incluis, aan de andere kant de vijf partijen die tot het akkoord kwamen.

Demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager en Premier Mark Rutte in debat met Diederik Samsom (PvdA) tijdens het debat in de Tweede Kamer over de bezuinigingen, eind april.Beeld ANP

Om met dat akkoord te beginnen: in alles ademen de concrete maatregelen die gisteren via De Telegraaf uitlekten het compromis dat nodig was om tot een akkoord te komen. Elke partij kreeg iets - en dat moest ook. Zo werd er een kolenbelasting ingevoerd, ongetwijfeld tot genoegen van GroenLinks. De hypotheekrenteaftrek wordt ingeperkt, onder het vorige minderheidskabinet van CDA en VVD met gedoogsteun van de PVV ondenkbaar. En tegenover een aantal maatregelen uit wat tussen VVD, CDA en PVV werd afgesproken die blijven staan, werd een paar maatregelen juist teruggedraaid. Denk aan de extra bezuiniging op ontwikkelingshulp die is teruggedraaid, evenals de verhoging van de griffierechten.

De vraag tijdens de nu komende campagne is: wie steunt de maatregelen, wie niet? Het antwoord lijkt voor de hand te liggen, maar door het compromis geldt net zo goed dat er voor iedereen iets te verdedigen valt. Voor de Partij van de Arbeid lijkt het akkoord een aantal zaken te bevatten waar de partij niet veel bezwaren tegen zal hebben - zij het dat fractieleider Diederik Samsom ongetwijfeld liever had gezien dat bijvoorbeeld de verhoging van het eigen risico in de zorg inkomensafhankelijk zou worden gemaakt. Maar Samsom wil ook zorgpremies inkomensafhankelijk maken, Nederland volledig onafhankelijk maken van fossiele brandstoffen en de hypotheekrenteaftrek voor inkomens boven de 56.000 euro beperken. Als de PvdA het voor het zeggen had natuurlijk, maar in het Lenteakkoord is daar weinig van terug te vinden.

De fractiekamer van D66 afgelopen week, waar de vijf partijen overlegden over het zogenoemde Lenteakkoord.Beeld ANP

Wat het akkoord vooral lijkt te bevestigen, is de reden waarom Geert Wilders de onderhandelingstafel in het Catshuis zei te verlaten: de maatregelen die AOW'ers hard zouden raken. En inderdaad: mensen met een AOW-uitkering plus een klein pensioen lijken er iets op achteruit te gaan. In het campagnelicht moet dan ook de rechtszaak gezien worden die Wilders tegen de Nederlandse Staat aan gaat spannen om het permanente noodfonds voor de euro van tafel te krijgen. Zijn punt: Nederland buigt te diep voor 'Brusselse dictaten'.

Of Nederland voldoet aan het belangrijkste 'dictaat', de Europa-brede afspraak het begrotingstekort niet op te laten lopen tot meer dan 3 procent, is nog niet bekend. Het Centraal Plan Bureau moet het Lenteakkoord nog doorrekenen. En hoewel dat in eigen land vooral zal leiden tot een abstract beeld van gevolgen van de maatregelen van de vijfpartijencoalitie, is dat met name van belang voor de Europese Unie. Want mede op basis van die berekeningen beslist men in Brussel of Nederland voldoet aan de afspraken waar het zelf voor andere landen zo op hamerde.

PVV-leider Geert Wilders telefoneert voor het Catshuis, vlak voor het moment dat hij de onderhandelingen definitief verlaat, in april.Beeld ANP

Heel angstig hoeft Nederland overigens niet te zijn, naar het zich laat aanzien. Afgelopen dinsdag toonde Eurocommissaris Rehn zich al tamelijk tevreden over het Lenteakkoord, hij prees het sterke signaal dat Nederland afgeeft om de financiën op orde te krijgen. Naast de CPB-berekeningen wordt het akkoord ook doorberekend door de Europese Unie zelf. Vervolgens worden op 30 mei adviezen gepresenteerd over de aannames en berekeningen op basis waarvan Nederland keuzes heeft gemaakt. Die adviezen zijn openbaar, maar nog niet bindend. Pas als op Prinsjesdag zou blijken dat flink wordt afgeweken van de Europese suggesties, zou het kunnen komen tot sancties uit Brussel.

Met medewerking van Raoul du Pré, politiek redacteur van de Volkskrant, en Marc Peeperkorn, correspondent voor de Volkskrant in Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden