Lenin komt ten val in opstandig Kiev

Het is het ultieme symbool van een twijfelachtige erfenis. Dwars door de voormalige Sovjet-Unie heen zijn er honderden, misschien wel duizenden Leninbeelden te vinden. Loodzware, bombastische bouwwerken op eenzame pleinen.

MOSKOU - De wind en sneeuw slaat je om de oren, Lenin kijkt altijd dapper vooruit. Wie voor het eerst in een Russische provinciestad komt, kan het best naar de Leninstraat vragen. De cafés, de winkeltjes en het hotel - het kan nooit ver van Lenin zijn. Al ruim twintig jaar de gietijzeren herinnering van een tijd die niet vergeten, en eigenlijk niet voorbij is.


Maar wel in de Oekraïense hoofdstad Kiev. Zondag trekken honderdduizenden boze Oekraïners door het centrum van de hoofdstad. Al weken wordt er gedemonstreerd tegen president Viktor Janoekovitsj omdat hij - onder druk van Rusland - weigert de banden met de EU aan te halen. Maar nu is er een plan.


De menigte van een paar honderd man omsingelt het beeld, uit het niets verschijnt een brandweerladder. Minutieus worden er stalen kabels om de schouders van de voorman gelegd. Dan is het trekken geblazen.


Het bovenste gedeelte van de sokkel wrikt los, de menigte joelt. Steeds verder leunt het naar voren, tot het valt. Head first. Het kale hoofd van de Sovjetleider staat een flink gat in de stoeptegels van het parkje. De menigte is euforisch. Eindelijk.


Een handjevol politieagenten kijkt machteloos toe. Tegen een uitzinnige menigte gewapend met adrenaline, wilskracht en sloophamers begin je niets. Bovendien: de geschiedenis moet zijn beloop hebben.


Nooit is in Rusland noch in Oekraïne met de eigen Sovjetgeschiedenis afgerekend. De overblijfselen van een regime dat miljoenen mensen de dood in jaagde, bestaat nog altijd. De instanties hebben andere namen, de bureaucratie andere formulieren. Het communisme is kapitalisme geworden, maar het wezen en de aard van de Sovjetmacht is nooit veranderd. Het is simpelweg doorgegeven aan een andere generatie. Tegenstellingen zijn slechts schijn. Aan de Leninstraat zit een McDonalds. Je kunt een vurig communist zijn en toch een iPhone hebben. De overheid kan Olympische Spelen of het EK-voetbal organiseren, je blijft als burger een irrelevante factor in een groot meerjarenplan. Tot laat in de avond wordt het standbeeld aan stukken gehakt. De menigte duwt. Iedereen wil met de hamer slaan. Nog liever; een stukje mee naar huis nemen.


Een parlementariër van de oppositie twittert: 'Vaarwel, communistische erfenis'. Premier Mykola Azarov spreekt van een 'barbaarse' daad, die hij vergelijkt met het verwoesten van de boeddhabeelden van Bamiyan in Afghanistan. De pro-Europese betogers op het Onafhankelijkheidsplein hebben hun eigen symbool: een enorm portret van ex-premier Joelia Timosjenko, aartsvijand van Janoekovitsj.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden