Lenie 't Hart overtuigen, dat valt dus niet mee (Gerectificeerd)

Lenie 't Hart uit Pieterburen heeft weer eens ruzie. Haar eigenzinnigheid heeft monomane trekjes, vinden zelfs haar vrienden. 'Het dramatische, zelfs pijnlijke is dat ze de zeehonden eerder kwaad doet dan goed.'..

Jeroen Trommelen

Zeeleeuwenspecialist André van Gemmert van het Noorder Dierenpark in Emmen vertelt het met bewondering. Drie jaar geleden vloog hij met Lenie 't Hart naar de Galapagos-eilanden, waar een olieramp leek te zijn gebeurd, die ter plekke overigens reuze meeviel. Er was geen besmeurde zeeleeuw te zien. Maar de hele wereld wilde erbij zijn.

Het bootje waarmee 't Hart en hij van eiland naar eiland trokken, werd voor hun neus weggekaapt door een stel Amerikanen. 'Toen had je Lenie moeten zien. Woedend! Ze pakt een telefoon en belt de Nederlandse ambassade om een helikopter te eisen. En ze krijgt die helikopter ook, want niemand zegt graag nee tegen Lenie 't Hart.'

Vriend en vijand zijn het eens. Er bestaan weinig mensen zo vasthoudend, doelgericht, ijdel, monomaan en publiciteitsgevoelig als Lenie 't Hart (63). 'Het is een heel instinctieve vrouw met een wilskracht die je bijna naïef zou kunnen noemen', zegt Van Gemmert. 'Nait soezen is haar Groningse stopwoord: niet zeuren.'

'Ze heeft een scherp omlijnde missie en gaat voor het resultaat', oordeelt oud-directeur George Verberg van de Gasunie, die twee jaar geleden opstapte als bestuurder van de zeehondencrèche. 'Charme heeft ze ook, en een zeer goed gevoel voor publiciteit. Die combinatie maakt haar succesvol. Met wie haar visie op zeehonden deelt, kan ze uitstekend overweg.'

Zeebioloog Ad Corten, die voor onderzoek is gestationeerd in het West-Afrikaanse Mauritanië en daar geregeld 't Hart tegenkomt, beschrijft haar als een 'wervelstorm met het hart op de goede plek'. En ecotoxicoloog Jan Kuiper, directeur van het educatief centrum Ecomare op Texel, bewondert in haar de 'vasthoudende, doorzettende pionier'.

Maar, zeggen ze, er is natuurlijk een andere kant. Wie zó lang de koningin en de moeder Theresa van de zeehondenopvang is geweest, kan zichzelf ook onfeilbaar gaan vinden. En soms lijkt dat inderdaad een beetje het geval.

Nu is er weer het relletje rond het zeehondje Hannes, dat in september uit de dierentuin van het Duitse Nordhorn ontsnapte. Hij werd in Nederland gevangen en meegenomen door medewerkers van het opvangcentrum in Pieterburen. Maar omdat dieren uit dierentuinen virussen bij zich kunnen dragen, mogen ze niet in de natuur worden uitgezet.

Het ministerie van Landbouw heeft het loslaten van Hannes verboden en de Duitse dierentuin eist steeds luider zijn zeehond terug. Maar Lenie zal er zich niets van aantrekken. Het is haar levenswerk: zeehonden oplappen en loslaten, ongeacht van wie ze zijn of hoe anderen daarover denken. En nait soezen, want anders wordt Lenie boos.

Haar publiciteitsoffensief draait op volle toeren. Na een bezoek aan Pieterburen begonnen twee schoolkinderen de publiciteitsactie Free Hannes – een verwijzing naar de tranentrekkende orkafilm Free Willy. (In werkelijkheid overleed de 'bevrijde' Willy vorig jaar overigens aan een longontsteking.) De Free-Hannesactie wordt op de website van de zeehondencrèche gecoördineerd.

'Zoals wel vaker met pioniers is ze bijzonder moeilijk te overtuigen van een ander standpunt', verzucht Ecomare-directeur Kuiper. 'De tijden zijn veranderd. Vijfendertig jaar geleden waren er bijna geen zeehonden meer in de Waddenzee. Toen was het zinvol om elk individueel dier te redden. Nu is dat omgekeerd, want het gaat uitstekend met de zeehonden. De opvang van zieke dieren kan juist leiden tot een meer kwetsbare populatie. Dat is de pijnlijke, bijna dramatische kant van Lenie: dat ze door haar vasthoudendheid de zeehonden in de Waddenzee eerder kwaad doet dan goed.'

Vorig jaar mei besloot het ministerie van LNV de opvang van zeehonden te beperken tot maximaal 5 procent van de wilde populatie. Lenie toog naar het Binnenhof. Waarna de geschrokken politici van VVD en CDA het voorstel van minister Veerman snel schrapten.

Pieterburen heeft 55 duizend donateurs en ruim 150 duizend bezoekers per jaar. Dat zijn een hoop kiezers. Kuiper: 'De politiek vindt zeehonden te belangrijk om er niets over te zeggen, maar te onbelangrijk om er een echt punt van te maken.'

Bioloog Corten ziet in Lenies dierenliefde overigens geen probleem. 'Lang niet alle dolfijnsoorten worden bedreigd, maar toch proberen we te voorkomen dat die in visnetten terechtkomen. Ik zie het verschil niet zo.'

Omgaan met mensen gaat 't Hart soms moeilijker af. Gasunie-directeur Verberg werd in 1999 door 't Hart gevraagd voorzitter te worden van het nieuwe bestuur van de zeehondencrèche. Hij zei ja om haar te helpen. 'Het is ontegenzeggelijk haar crèche, maar dat is tegelijk de zwakte. Lenie heeft het eeuwige leven niet en het is zeer de vraag of het centrum daarna nog kan voortbestaan.'

Dat wilde het bestuur veranderen, aanvankelijk met volle instemming van de directeur. Maar bij nader inzien had Lenie 't Hart er geen behoefte aan. Verberg: 'Lenies liefde voor zeehonden is zo groot dat ze geen beperkte opvang kan accepteren. Elk ziek dier moet worden gered en uitgezet. Wij waren ervan overtuigd dat voor een gezonde populatie niet elke zeehond in leven gehouden hoeft te worden. Ook financieel is zoiets op den duur niet houdbaar.'

Na een jaar stapte het bestuur op. 'Het alternatief was om Lenie te ontslaan, en dat kon uiteraard niet.' Het gebeurde zonder slaande deuren en met respect voor haar mening, voegt Verberg eraan toe. Maar Lenie overtuigen, nee, dat valt dus niet mee.

't Hart is twee keer gehuwd en heeft geen kinderen, maar wel een petekind in Mauritanië, weet Ad Corten die haar daar onlangs meemaakte. 'Ze ziet ook wel in dat het vreemd is om dieren te beschermen terwijl een groot deel van de bevolking van dat land onder de armoedegrens leeft.'

Weinig donateurs van de zeehondencrèche zullen weten dat ze ook Lenies reizen naar Mauritanië financieren. En dat die haar belangstelling inmiddels heeft verlegd van zeehondjes naar arme dorpsgemeenschappen. Daarbij is ze echt enorm handig in het aanboren van fondsen, zegt Corten. En de arme Mauritaniërs ontvangen die steun natuurlijk graag.

Het petekind is de dochter van de dorpsbibliothecaris en heet Petit Lenie. De zeehond, zo lijkt het, is mens geworden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden