Nieuwsbreak

Lenette van Dongen: 'We doen dit met z'n allen, zegt de baas. Jaja'

'We hebben een fijn systeem van vrijheid van meningsuiting in dit land, maar foute grappen kunnen ook te ver gaan', zegt cabaretière Lenette van Dongen in de Nieuwsbreak, waarin we het nieuws van de dag doornemen. 'Ik bedien mij niet graag van grappen die anderen kwetsen.'

Lenette van Dongen. Beeld Anja van Wijgerden.

Stagiaires van Goldman Sachs worden voortaan verplicht om twaalf uur 's nachts naar huis gestuurd en zijn niet welkom voor zeven uur 's ochtends. Schrikt u ervan dat zo'n regel nodig is?
'Goed dat er zo'n regel is voor mensen die amper het gebouw uitkomen, maar het is nog veel te kort. Doe er maar vier uur bij. Twaalf uur rust heb je nodig. Naast slapen wil je als mens misschien ook eten en af en toe een vriend zien. Deze maatregel voelt een beetje als: je krijgt nieuwe schoenen maar wel een maat te klein.'

In 2013 overleed een stagiair van Bank of America na meerdere keren een nacht door te hebben gewerkt. Is het nodig om jongelui te behoeden voor te veel ambitie?
'Je moet jongeren stimuleren een gezonde ambitie te hebben. Dat is bij die banken niet het geval. Als je die uren niet maakt, kun je opzouten. Dat is chantage, slavenarbeid, geen normale manier van stimuleren.'

Aan de andere kant: als beginneling moet je je nou eenmaal bewijzen.
'Tuurlijk moet je hard werken om ergens te komen. Maar niet 24 uur per dag met hartklachten, dat is niet gezond. Dan ga je een grens over. Voor de theatersector heeft de Arbodienst strenge regels gemaakt, dus daar kan het niet eens. Mensen 's ochtends een decor laten opbouwen, 's avonds een show laten draaien en 's nachts het decor laten afbreken, daar kwamen ongelukken van.

'Je moet niet vergeten dat als jij twee keer zo hard werkt, de eigenaar van de zaak al het extra geld in zijn zak stopt. Niet jij. Ik zie het ook in het entertainmentvak. Jongens en meisjes backstage die keihard werken, voortgestuwd door het idee: we doen dit met z'n allen. Dat zegt de baas. Jaja, maar die die jongens en meisjes hebben geen kast van een huis met zwembad.'

Beeld afp

Bent u van de all nighters?
'Ik heb ook periodes van drukte en periodes van rust. Als er een column af moet, wil ik de wekker nog wel eens om twee uur zetten na drie uur slaap. Maar dat is incidenteel. En niet op basis van angst.

'Ik ben altijd een beetje achterdochtig als het om zulke Amerikaanse plannen gaat. Wordt zo'n regel ingegeven door menselijkheid of toch meer door claimangst en financiële motieven?'

Zijn we meer bezig met de balans van werk en privé dan vroeger, denkt u?
'Mensen zijn erg met werk bezig. Zelfontplooiing is prachtig, maar er zijn ook andere dingen in het leven. Ik ben wel eens voorbij de grenzen van mijn lichaam gegaan, met een burn-out als gevolg. Dan leer je wel een les. Je moet het niet tot dat moment laten komen want je houdt er allerlei blijvende klachten aan over.'

Een trader op de beursvloer in New York. Beeld epa

Vandaag begint Ramadan. Rutte wenste de moslims geluk toe. 'Graag wens ik de miljoen moslims in Nederland een fijne ramadan toe. Ramadan kareem.' De reacties zijn vernietigend. "Wilt u het geloof erbuiten laten? Scheiding kerk en staat!" reageert iemand. Jammer?
'Rutte wenst de mensen toch ook een goede Kerst? Dat mag dan ook niet meer. Fijne Paasdagen ook niet. Ik heb geen politicologie gestudeerd, maar ik zie het probleem niet.'

CNV jongeren probeert een Ramadan-proof cao te regelen. Vindt u dat we meer rekening moeten houden met werknemers die aan de islamitische vastenmaand doen?
'Nee. Ik denk dat in landen waar meer moslims wonen en bijna iedereen aan Ramadan doet, de economie toch ook gewoon draaiende gehouden moet worden? We hoeven daar geen rekening mee te houden. Ik heb wel respect voor mensen die vasten. Dapper.'

Artiest Gerard Cox zong tijdens een show in het De La Mar theater 'na na na na, ik heb het makkelijk gemaakt voor de allochtonen.' Fatima Dakmar voelde zich beledigd, schreef ze in een brief aan de Volkskrant. Begrijpt u haar?
'Zeker wel. Een foute grap moet kunnen, maar dit is gewoon niet zo'n goede grap.'

Maar moet een cabaretier dit soort foute grappen kunnen maken?
'We hebben een fijn systeem van vrijheid van meningsuiting in dit land. Dat is mooi. Maar deze grap neigt naar een denigrerende grap en dat is niet leuk. Ik vind het niet nuttig bovendien.'

Het hangt dus samen met de vraag of een grap nut heeft?
'Ja. Een grap moet wel kwaliteit hebben Als het een intelligente grap was, waarvan je de noodzaak ziet, dan begrijp ik het beter. Maar deze grap van Cox is terzijde gemaakt. Het is niet zijn key joke.'

Dus: weghalen maar voor de lieve vrede?
'Haal dat zinnetje eruit.'

Gerard Cox Beeld anp

Cox reageerde ook in een brief: Nederland heeft last van verstikkende politieke correctheid. Mee eens?
'Ja, daar ben ik het wel mee eens. De wereld kan heel truttig worden als niets meer mag. Mensen die voorheen erg uitgesproken waren, maken bepaalde grappen niet meer. Dat lees ik in interviews met collega's. Paul de Leeuw zei dat ook laatst in Linda. Dat is jammer. Het is maar een avondje pret. Anders ga je toch niet kijken? Ik word er erg moe van. Fatima heeft het volste recht hier een brief over te schrijven. Maar wil je alle foute grappen in het cabaret aankaarten, dan kun je beter je baan opzeggen, want er valt zoveel te schrijven.'

O, ja. Waar stoort u zich aan?
'Als ik me ga opwinden over wat alle mannelijke collega's voor flauwe grappen over vrouwen op het podium verkondigen, dan ben ik nog wel even bezig. Goedkoop seksisme. Beginnen ze zogenaamd over hun vriendin. Scoren met de overgang, met menstruatie. Mijn vrouwenhart trekt het niet, maar ik ga er gewoon niet heen. Het is puberaal.'

Veel cabaretiers passen op met grappen over moslims. U ook?
'Nee. Ik maak geen politieke shows en bedien mij niet graag van grappen die anderen kwetsen. Aan de andere kant kun je het nooit helemaal zeker weten. Je weet niet waar anderen aanstoot aan nemen. Ik bediende een vrouw in het publiek ooit van een snedig commentaar, later kreeg ik een brief van haar. Ze bleek geen kinderen te kunnen krijgen en was gekwetst door wat ik had gezegd.'

Maar wat is het nou: vrijheid van meningsuiting (en dus foute grappen) of rekening houden met anderen?
'Ik vind niet dat je alles maar moet kunnen zeggen. Je moet rekening houden met anderen.'

Iets heel anders. Vandaag komt Fifty Shades of Grey, deel vier, uit in Amerika. Heeft u de eerdere delen gelezen?
'Deel één, twee en drie zijn ongelezen aan mij voorbijgegaan. De film heb ik ook niet gezien.'

U heeft niets mee dit thema?
'We rennen tegenwoordig zo snel massaal ergens op af. Ik wacht het altijd even af. En nu heb ik het idee dat ik niet veel gemist heb.'

Als je kijkt naar de top-10 van best verkochte boeken: seks en sport. Pijnlijk?
'Ik kijk niet naar die lijst. Ik ga nog ouderwets naar de boekhandel waar ik de boekhandelaar vraag naar wat hen het meest heeft geraakt. Of ik neem een foto van een recensie uit de krant mee.'

Wat leest u nu?
'De harpij van A.N. Ryst. Een magisch boek.'

Dit is aflevering 537 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden