Lekkerbekjes

Kinderkookboeken, gourmetmaaltijden voor kleuters en geen broodtrommeltje, maar een bakje noedels mee naar school. Kinderen vormen de nieuwe gastronomische grens....

Dat kinderen geen olijven lusten, is onzin, zegt restaurantconsultant Marcel van Wolfferen. `Zelfs heel intelligente moeders zeggen `mijn kinderen houden niet van groente`, ongelofelijk toch?`

Hij is ervan overtuigd dat alle kinderen alles lusten, maar dat het de gemakzuchtige ouders zijn die daar geen moeite voor willen doen.

Eten is een beladen onderwerp geworden voor ouders. Geregeld verschijnen er onderzoeken over jeugdobesitas. Eten in combinatie met kinderen wordt vooral gezien als een probleem, als iets zorgwekkends. Reclame voor voedingsmiddelen en snoep moeten volgens bepaalde politici al net zo verboden worden als drank- en sigarettenreclames.

Je zou bijna vergeten dat eten ook lekker is, leuk en bovendien een serieus cultureel verschijnsel. Voor sommige mensen even belangrijk als theater of muziek. Volgens die mensen moet je kinderen dan ook op jonge leeftijd smaak bijbrengen. Anders zal die smaak zich immers nooit volledig kunnen ontwikkelen.

In het laatste nummer van het culinair tijdschrift Bouillon pleit Van Wolfferen ervoor om kinderen zo vroeg mogelijk smaak bij te brengen. `Vrijwel vanaf de geboorte zette ik mijn dochter Florentine naast me op het aanrecht en liet ik haar etenswaren voelen, ruiken en proeven. Naar restaurants is ze ook altijd meegegaan. En nu ze 13 is, heeft ze een betere smaak en een gegronder oordeel over een restaurant dan menig criticus.`

Kids Grow Older Younger heet het verschijnsel dat kinderen op almaar jongere leeftijd leren omgaan met de volwassen wereld. Het begrip circuleert al een jaar of tien in marketingkringen.

Maar pas de laatste tijd worden er daadwerkelijk voedingsproducten voor deze doelgroep op de markt gebracht. Zoals flessen gourmetwater voor kinderen van het merk Balance.

In Nederland vult Olvarit à la Carte de babyschappen, potjes babyvoeding van risotto met tonijn en koriander, of couscous met mediterrane groenten. De Britse omroep BBC haalde onlangs een onderzoek aan waaruit blijkt dat steeds meer kinderen chef-kok willen worden en op de recente Salon International de l`Agriculture in Parijs was koken met kinderen een hit. In de broodtrommel van zulke `culikids` zitten natuurlijk geen boterhammen met pindakaas, maar sandwiches, sushi of crêpes. Ook kookprogramma`s op televisie zijn populair bij kinderen, waarschijnlijk vanwege het `spelen` met eten. Misschien ook wel omdat het zo ongeveer de laatste onschuldige programma`s op televisie zijn .

Een reden voor de toegenomen interesse van kinderen voor culinaire zaken, noemt Anke Keijsers van het marktonderzoeksbureau IPM KidWise dat `kinderen zo snel mogelijk volwassen willen worden en graag dingen doen die grote mensen doen. Dus als de ouder culinaire interesses heeft, krijgt het kind die ook.`

Marcel van Wolfferen: `Slabberdewatskibrood noemt Florentine het brood uit de supermarkt. Dat wil ze niet mee naar school. In plaats daarvan geef ik haar een koude noedelsalade mee met stokjes. Die gaat schoon op. En nee, ze wordt er niet om uitgelachen door klasgenoten.`

Een goed geïnformeerd kind zal betere eetkeuzen maken en dus een gezondere eetstijl ontwikkelen en daardoor minder gevoelig zijn voor aandoeningen als obesitas, aldus voedingswetenschappers.

Dergelijke overwegingen liggen ten grondslag aan de tientallen Nederlandse initiatieven om kinderen voedselkennis bij te brengen. Van de door de Hogere Agrarische School in Den Bosch ontwikkelde Smaaklessen op scholen, tot `Tijd voor eten`, een inmiddels door de gemeente Amsterdam overgenomen initiatief van een moeder om gezamenlijke lunches op basisscholen te organiseren met versgekookt eten.

`De smaak te pakken` van Esther Boukema is een soortgelijk initiatief, waarbij kinderen plezier in eten en voedsel wordt bijgebracht op scholen en in de schooltuinen: `Wat mij betreft kun je niet vroeg genoeg beginnen kinderen gevoel voor gezond en goed eten bij te brengen. En dan niet op kinderachtige toon. We leren ze echte kooktechnieken, laten ze - gecontroleerd - met messen werken en maken volwassen eten met ze. Het is eten met een verhaal. Liefst laten we ze ook zelf oogsten om ze affiniteit bij te brengen met wat ze eten. Dat vinden ze prachtig.`

The New York Times spreekt van een nieuwe trend: de opkomst van de gourmetkids. De internationale trendwatchers Baum & Whiteman noemen kinderen `de nieuwe gastronomische grens`. Niet alleen in New York en Londen, maar ook ver daarbuiten zijn kinderkooklessen en kinderkookboeken big business. Een beetje topchef legt zich erop toe. Ook openen sterrenchefs, onder wie de Londense Tom Aikens, restaurants waar ze kinderen mini-gastronomenmenu`s van zes gangen voorzetten in plaats van de obligate kip met appelmoes. Thuis speelt het culikind met culinair speelgoed. Van natuurgetrouwe designfornuizen tot het meest exotische eten in hout of plastic zoals petit fours, sushi en joodse chanoeka- en sabbatmaaltijden inclusief matzes, matzeballetjes en gefiltefisch.

`Kinderen uit andere culturen weten vaak veel meer over eten dan kinderen uit de Nederlandse middenklasse`, zegt Boukema. `Bij die families zijn er veel meer gezamenlijke eetrituelen. Bij Nederlandse kinderen in hogere inkomensgroepen zie ik al een culinaire omslag. Ik hoop dat die naar beneden doorsijpelt. Scholen dragen hierin een verantwoordelijkheid. Als je geen zaadje in de grond stopt, komt er ook niks uit.`

Een nieuwe generatie restaurants die kinderen als serieuze gasten zien, vormt een opvallend contrast met de benadering van deze doelgroep in fastfoodketens. Café-restaurant 1900 in Amsterdam is zo`n restaurant. Vanwege de groeiende behoefte van ouders serveert 1900 familie-eten: hele gezinnen schuiven tussen vijf en half zeven `s avonds aan voor een dagverse maaltijd van shepherd`s pie, polenta of risotto met groenten en zelfgemaakte worstjes.

Kok Sam Lévi merkt een groeiende interesse bij kinderen voor eten dat hun ouders eten. Ook bij chef Stefan van Sprang van het Amstelveense restaurant Aan de Poel vormen kinderen geen bezwaar. Die komen in het weekend vaker mee met hun ouders. `Buitenlandse kinderen krijgen veel vaker een eetcultuur mee, maar ook hier begint het te komen. En voor ons is een gast een gast. Ze krijgen hetzelfde als de volwassenen, in aangepaste porties.

Ze vinden het geweldig om serieus te worden genomen. Mijn eigen zoon Jens van 6 eet ook mee met ons.`

Dat juist kinderen uit hogere inkomensgroepen aan de wieg staan van deze culinaire ontwikkeling is niet vreemd. Eten en uit eten gaan wordt als lifestyle gekoesterd en is een statussymbool geworden. Soms lijkt het meer over de ouders te zeggen dan over de kinderen. Het werkt statusverhogend als die een avontuurlijk smaakpalet hebben, zoals ze ook in designkleding worden gestoken als een verlengstuk van het ouderlijk imago. Sommige ouders lijken daarin op sportfanaten die hun kind dagelijks uren laten trainen om topsporter te worden. Dat ouders op latere leeftijd kinderen krijgen en dan al een eigen lifestyle hebben, die ze voor hun kinderen niet meer willen opgeven, moet ermee te maken hebben.

Anke Keijsers van het marktonderzoeksbureau IPM KidWise: `Het is een statusding voor ouders. Wij zien dat terug in onze gesprekken met hen, waarin ze vertellen dat hun kind zo`n brede smaak heeft en zelfs olijven lust. Maar samen koken en eten is ook quality time. Het is vaak het enige moment van de dag dat het drukke gezin samen is en dat daardoor steeds meer wordt gekoesterd.`

`Er is zeker iets aan het veranderen`, merkt ook Thérèse Boer, samen met haar man Jonnie eigenaar van driesterrenrestaurant De Librije in Zwolle.

In mei opent het duo een kookatelier waarin onder meer kinderkooklessen zullen worden gegeven. Boer is ervan overtuigd dat je niet vroeg genoeg kunt beginnen met de smaakontwikkeling van kinderen. Toch moet ze erkennen dat haar dochter Isabelle van 4 momenteel een moeilijke eetster is die weinig lust. `We laten onze kinderen met goede spullen kennismaken, ze eten elke dag wat onze gasten ook krijgen. Maar in haar boterhamtrommeltje gaat brood met smeerkaas en soms hagelslag mee naar school.`

Voedingswetenschappers erkennen dat het vroeg aanleren van smaak geen enkele garantie biedt dat een kind later ook een voedselliefhebber wordt met een absolute smaak. Elk kind gaat door een kieskeurige fase die rond het 2de jaar begint en jaren kan aanhouden. Als je als ouder te veel aandringt, zal het alleen maar verergeren, is de huidige consensus. Zolang producten, zoals de onlangs in België geïntroduceerde Kabouter Plop-burger, maar echt de culinaire grens blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden