Column

Lekker trouwen met een vierkant bekaakte Leo van Dil

Witteman heeft iets gelezen

Beeld ANP

Van een rechtschapen lezeres kreeg ik een heel pak oude meisjesboeken, vol stoeigrage krullebollen die hun moeder ('mevrouw Breesma') heel wat te stellen geven met hun ondeugende invallen (en ze heeft het toch al niet makkelijk, met een man die gestorven is in Indïe/ dienstbode die vals fluit bij het werk/ bedlegerig jongste zoontje in Davos/ brutale slagersjongen die wéér een lendestuk met te veel zenen heeft gebracht); als kers op de taart zat daar ook Joop ter Heul bij, van Cissy van Marxveldt, koningin van het meisjesboek voor de betere standen.

Ik kende het al uit mijn hoofd, niet omdat ik ooit tot wat voor stand dan ook heb behoord, maar omdat me dat zo heerlijk had geleken, onbekommerd rondravotten met je 'onhandig lange' armen en benen in vieux-rose toiletjes, een beetje tennissen met de andere bakvissen, elkaar 'op taartjes fuiven', een strenge doch rechtvaardige papa ('de Piepert'), een nuffige zus, een paar leraren met koddige bijnamen, en een lieve oude bijlesjuffouw die sterft aan longontsteking; kom daar nog maar eens om.

En dan vervolgens lekker trouwen met een vierkant bekaakte Leo van Dil, na een van de subtielste seksscènes die onze vaderlandse literatuurgeschiedenis rijk is: 'Ik heb nog nooit een man gezoend' (zei ik) en ik bloosde wanhopig. (-) 'O, het hindert helemaal niet, al ben je onhandig. Kom hier Joop, en wees lief.' Ik legde mijn hoofd op zijn blauwe trui en warempel, ik was lief.'

Ja, dat willen we allemaal wel, ons hoofd op zijn blauwe trui leggen en lief zijn. Maar bij hedendaagse close reading blijkt Leo helaas nogal een klootzak. Hij wordt kwaad over gekookte aardappelen die in de gootsteen zijn gevallen en hij wordt woedend als Joop, die zich eenmaal getrouwd natuurlijk doodverveelt in dat riante landhuis, wat onschuldig vertier zoekt: 'Als je nu maar eens en voor altijd begrijpt', zei Leo - zijn stem klonk wat hees - 'dat ik het niet meer hebben wil dat je in het vervolg alleen en stiekem naar de stad gaat en daar rondsjouwt. Heb je dat begrepen?'

Ze leggen het wel weer bij, hoor. ('s Avonds heeft Leo me op zijn knie gezet en gezegd 'zullen we nog even over vanmiddag praten, vrouwtje?') Leo legt Joop uit dat er al gauw sprake zal zijn van 'een klein mensje dat je hier de hele dag nodig zal hebben' en klaar. Let wel, Joop is dan 19 en Leo is, zo blijkt bij ongelovige navorsing, 24.

Waarom is dit eigenlijk zo leuk om te lezen? Omdat Cissy van Marxveldt heel geestig kon schrijven. Ze bekijkt het leven van haar stand, door de ogen van Joop, met frisse ironie: 'Lotte stond voor een nijlgroene canapé in een nijlgroene japon en met een nijlgroene glimlach - tenminste, Ma zei, 't was nil-de-vert, of vert-de-nil (dat laatste. SW) - aan de arm van H.de Wilde met de meestertitel en de grote bril. (-) Lotte deed erg in-zwijmvallerig. Hoe iemand toch iets kan vinden aan een meisje dat altijd op apegapen ligt, snap ik niet.'

Een nijlgroene glimlach! Om zoiets vergeef je Joop op slag die enge Leo. En lees je dat boek nu nog met evenveel plezier als de meisjes van honderd jaar geleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.