Lekker thuis kijken of je ziek bent

Akelig ziek geweest, en in die dagen weinig meer kunnen doen dan af en toe een halfuur Internet. Daar zijn ook dokters....

Toine Heijmans

Met dat soort koortsige hersenspinsels weten de Internet-dokters raad: ze verkopen medische apparatuur voor thuisgebruik. Test zelf hoe ziek u bent, alles bacillenvrij bestelbaar via e-mail. Om van verdere morbide gedachten te genezen, aangeschaft: 1 maal een kankertest, 1 maal een maagzweertest, 1 maal een hartaanvaltest, 1 maal een hiv-test. Samen nog geen 150 dollar, creditcards geaccepteerd, handleiding bijgeleverd.

Dat de artsen gewaarschuwd zijn: hun macht is tanende. Thuisdokteren neemt toe en het is nog in de mode ook. In Amerika is er al een woord voor uitgevonden: home diagnostics - lekker thuis je diagnose stellen.

Drogisterijen doen eraan mee, apothekers, sportzaken, zelfs Amerikaanse ziekenhuizen verkopen geneeskundig materiaal voor in de keukenkast. Een indrukwekkende reeks Internet-winkels biedt alles op het gebied van de huiskamergeneeskunde: van design-stethoscopen via kankertests naar hartslagmeters in alle kleuren die u zich maar wenst. En zalfjes tegen psoriasis.

Hun bedrijfsnamen wekken vertrouwen. Home health care (www.1sn.com/homehealthcare). Advanced diagnostics home health care (www.21stcenturyplaza.com/clinic1/2.html). Home pharmacy (www.homepharmacy.com).

Die laatste heeft een hulpvaardige dokter in dienst: dr. Andrew Garvie, een jonge, relaxte dertiger, beschikbaar voor vragen per e-mail. Reken dan wel op korte antwoorden met veel uitroeptekens. 'Natuurlijk kun je als buitenlander hier bestellen! Dit is booming in de States, en in Nederland zal het ook snel gaan! Dit is echt de perfecte manier om die torenhoge dokterskosten te drukken! En het is fun om te doen!'

In Nederland gaat het rustiger toe. Daar begint de huiskamergeneeskunde bij Blokker, of in de Kijkshop, waar bloeddruk- en hartslagmeters in de vitrines blinken. Sommige zijn zo design dat ze moeiteloos passen in een penthouse-interieur. Zoals de bloedmeter van Princess. 'We hebben een tijd geleden de hype zien aankomen', verklapte Princess-medewerker Veerle Bodewes laatst in Elsevier. 'Jonge mensen hebben meer geld te besteden, en er zijn steeds meer jonge stresskippen die het leuk vinden om van alles te meten.'

Voor arme stresskippen en would be-yuppen heeft de Kijkshop al een bloeddrukmeter van veertig gulden - zo basaal dat ie eigenlijk in een ziekenhuismuseum thuishoort. Digitaal-modern is er al een meter voor honderddertig piek, die van Philips zijn iets duurder. Niet kopen, zeggen ze bij de firma A. Vos en Zoons te Amsterdam. 'Philips kan goed tv's maken, maar bloeddrukmeters is iets anders.'

De firma Vos biedt 'med. instrumenten', zo staat het op de gevel, 'ook verkoop aan particulieren'. En dat laatste nu neemt flink toe, zegt een van de zonen Vos: 'Ik kijk niet gek op als ik dertig, veertig bloeddrukmeters wegzet per week.' Ook apparaten om bloedglucose te bepalen, zijn consumentengoed geworden. Stethoscopen nog niet, maar in Amerika wel, dus dat valt hier ook te verwachten.

Zoon Vos: 'We verkopen alles aan iedereen. Wie betaalt, die krijgt.' En: 'Het is bereikbaar geworden voor de mensen. Ze willen het zelf doen, hoeven ze niet steeds naar de huisarts.'

De mensen kunnen ook een kiosk inlopen en wat bladeren op de afdeling gezondheidsmagazines. Allemaal (en het zijn er veel!) spelen ze in op de hausse van huiskamergedokter. Santé biedt deze maand een checklist: 'Geen paniek! Bepaal zelf wanneer je naar de dokter moet'; Top Santé bespreekt vrouwenkwalen, Beter stort zich op de hartslagmeter - die je ook meteen bij het blad kunt bestellen à 240 gulden.

Toch benauwend. Een echte arts studeert zes jaar, minstens. De thuisdokter leest alleen een handleiding. Is dat niet vreselijk gevaarlijk?

Bezorgd naar minister Borst van Volksgezondheid gebeld. Gelukkig heeft zij de hype van het huisdokteren ook al aan zien komen, vertelt haar woordvoerder. De minister gelastte een diepgaand onderzoek, en laat de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg nu net een rapport hebben geschreven over de kwestie. Conclusie: het thuis testen zal fors toenemen, maar ongezond is dat niet. Zolang de spullen maar in orde zijn, en dat zijn ze, want ze staan onder strenge Europese controle.

Citaat: 'Mensen hebben nu eenmaal de behoefte gerustgesteld te worden omtrent hun gezondheidstoestand, en om anoniem, thuis, dingen aan de weet te komen. Zelftests zijn dan een nuttig hulpmiddel.'

Zo is alle schroom verdwenen als de postbode een grote doos met thuistests brengt, uit Amerika. Omdat we graag gerustgesteld willen worden.

Eerst de kans op een hartaanval. In de doos: een chirurgenpriem, een plastic bakje ('met AccuMeter technologie!') en de handleiding. Daarin staat: prik met de priem in een vinger, doe twee druppels bloed in het bakje, wacht twaalf spannende minuten en klaar. Het is wat gehannes, zo op het keukenblok, maar het wijst wel uit: geen hartaanval te verwachten, cholesterolniveau is oké. Pff!

Kanker dan. Daarvoor moet eerst urine getapt worden, wat gemakkelijker is dan bloed. Bijgeleverde plastic staafjes erin dopen en zie: geen spoor van prostaatkanker. Want in dat geval hadden er rode bloedlichaampjes in de urine gezeten, en daarvan merkt de test niks. Haha!

Gaan we testen op maagzweer. De maag misdraagt zich al jaren, grote kans dat er een bacterie in rondzwemt die de boel frustreert. De bacterie heet H. pylori en een beetje bloed op een teststaafje is genoeg om haar te ontmaskeren. Uitslag binnen 1 minuut: geen bacterie te zien. Hoera!

Achteraf pas komt de twijfel. Hoe betrouwbaar is 98 procent betrouwbaar? Wat als die bacterie wel degelijk rondzwemt in de maag, maar even aan deze test is ontsnapt?

Toch maar even gevraagd aan prof. dr. Bob Smalhout, anesthesist, die het als zijn missie ziet de gewone man medische zaken uit te leggen en dat wekelijks doet in De Telegraaf. Ook hem is de huiskamergeneeskunde niet ontgaan - en ook hij juicht haar toe.

Smalhouts advies: schaf aan die bloeddruk- en andere meters. 'Het wordt tijd dat we meer van ons lichaam te weten komen. De gemiddelde mens weet beter hoe zijn auto in elkaar zit dan zijn eigen lijf. Bovendien kan preventief testen erger voorkomen. Ik ben echt een voorstander.'

Maar pas op. Er zijn twee gevaren. Ga niet denken dat je een echte dokter bent, zegt Smalhout. 'Als uit zo'n test blijkt dat er iets mis is, moet je professionele hulp zoeken.' Ten tweede: valt de test gunstig uit, hecht er dan geen geloof aan. Je kunt te maken hebben met een vals-negatieve uitslag. Dat is gevaarlijk. Daarom: test niet op vreselijke ziektes. 'Maagzweer, prima. Kanker en tuberculose: doe maar niet.'

Uiteindelijk de hiv-test maar in de doos gelaten. Dat gesnotter gaat vanzelf wel over.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden