Lekker lezen over God, de lichtzinnige oplichter

Het verschijnen van een nieuwe bijbeluitgave zorgt in deze goddeloze tijden nog maar zelden voor ophef en vertier, maar uitgeverij Canongate in Edinburgh is het toch gelukt....

Dat vonden christelijke fundi's uiteraard mooi, maar waar ze problemen mee hebben zijn de verschillende inleidingen bij de bijbelboeken: uitgever Stephen Byng had namelijk het lumineuze idee schrijvers en wetenschappers - maar ook de bisschop van Edinburgh - te vragen een persoonlijke visie te geven op een bijbelboek naar keuze.

En daar komt, zeggen de bijbelgetrouwen, de blasfemie om de hoek kijken. Want in zijn stuk over het evangelie van Johannes schrijft auteur Blake Morrison dat Jezus in dat werk bepaald 'opdringerig' overkomt en helemaal niet als de 'deemoedige en milde' man die er van hem is gemaakt. Jezus, vindt Morrison, wordt door Johannes neergezet als een erg zelfverzekerde en soms zelfs ronduit onsympathieke kerel.

In het tot dusver bestverkochte deel, het boek Job, schrijft auteur Louis de Bernières dat God zich laat kennen als een 'lichtzinnige oplichter' in de wijze van omgang met zijn getrouwe dienstknecht Job. En dat is in het Oude Testament niet de enige keer, constateert De Bernières. Soms is de Allerhoogste zo wreed, dat hij op 'een krankzinnige, bloeddorstige en onvoorspelbare despoot' lijkt.

Will Self, schrijver en liefhebber van allerhande stimulantia, beschouwde het laatste bijbelboek, de duistere Openbaring van Johannes. 'Een ziek boek', vindt Self. 'Er is iets niet helemaal in orde met Openbaring.' Self, die wel wat weet van waanvoorstellingen, schrok zich een ongeluk van de oude tekst: 'Een dreigende horrorfilm' noemt hij die, 'een moderne, psychotische nachtmerrie'.

Distributeur van geestelijke lectuur Paul Slennet laat het er niet bij zitten. Hij heeft 18.500 kerken een brief geschreven, waarin hij hen oproept er bij Canongate op aan te dringen de uitgaven uit de winkels terug te halen. Slennet zint ook op een rechtszaak wegens blasfemie. De goede man laat zich daarmee kennen als een enorme domkop.

Want lezing van de inleidingen, ook die van Self, Morrison of De Bernières, leidt maar tot één ding: dat je onmiddellijk het betreffende bijbelboek wilt gaan herlezen. Want hoewel sommige kritisch zijn, spreekt uit alle introducties een diepe fascinatie. Bovendien is het merendeel - andere inleiders zijn onder anderen Doris Lessing, Fay Weldon en David Grossman - ronduit enthousiast.

Popmuzikant Nick Cave bespreekt het evangelie van Marcus, en schrijft: 'De Christus die uit Marcus naar voren komt heeft een klinkende intensiteit over zich, die ik niet kon weerstaan.' En de auteur A.S. Byatt noemt het Hooglied van Salomo 'een schreeuw van erotisch verlangen en een beschrijving van erotische gelukzaligheid.' Na lezing van Mattheüs meent A.N. Wilson: 'We zullen deze tekst nooit kunnen lezen zonder, op een bepaalde manier, te veranderen.'

Canongate trekt zich van alle kritiek niets aan. 'De bijbel is geen eigendom van fundamentalisten', zegt Claire Paterson van de uitgeverij. Volgend jaar verschijnen de volgende twaalf bijbelboeken, waaronder de Psalmen met een inleiding van U2-zanger Bono. Uitgeverij Atlas kocht onlangs de rechten voor Nederland.

Bert Wagendorp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden