Lekker leven in je eigen kleine wereldje

Wayne Dyer en Louise Hay in het land. De Evementenhal in Tiel stroomt vol met 'een gedistingeerd publiek' dat zich bewust is van tekortkomingen in een leven vol spanning en ziekte....

Een paar maanden geleden hoorde Aimée van Rossum dat Wayne Dyer naar Nederland zou komen. Ze vroeg de informatiefolder aan, maar schrok van de entreeprijs: 215 gulden. Bijna gedesillusioneerd sloeg ze zijn de boeken nog eens na. En daar stond het, letterlijk: 'Je zult tot de ontdekking komen dat je zelden spijt hebt van iets dat je hebt gedaan. Datgene wat je niet gedaan hebt, zal je eerder kwellen. De boodschap is daarom duidelijk. Doe het'

En dus schreef ze Dyer een brief: 'Die tweehonderd gulden kan ik niet missen, kunt u niets regelen?' Dat kon, Dyer schreef terug dat hij haar graag als zijn gast beschouwde. Trots wacht ze zaterdagmiddag bij de ingang van de Evenementenhal in Tiel op de komst van de Amerikaanse psychotherapeut. 'Dit is voor mij eens te meer het bewijs dat zijn theorie werkt', zegt ze. 'Als je gelooft in je eigen kracht, kun je al je verlangens verwezenlijken.'

Hans Boeree uit Alkmaar was daar al eerder van overtuigd. Zes jaar geleden raakte hij plotsklaps ernstig verlamd. Diagnose: ms. Van vrienden kreeg hij het boek Heel je lichaam van Louise Hay. 'Toen vond ik haar toch een rotwijf', zegt hij. 'Ze schreef een heel hoofdstuk alleen over mij en ze kende me helemaal niet.'

Maar Boeree nam de adviezen uit het boek toch ter harte: hij gaf zijn zware baan in het onderwijs op en geeft nu vier keer per jaar twaalf avonden achtereen Louise Hay-cursussen. De afgelopen zes jaar is hij niet meer ziek geweest.

Louise Hay en Wayne Dyer zijn twee van de belangrijkste vertegenwoordigers van 'het nieuwe denken'. Een goede baan? Gezondheid, geld of een leuke vriend? Alles is mogelijk, beweren zij, als je maar wilt. Positief denken, dat is de clou. Je bent zelf verantwoordelijk voor wie je bent en wat je doet.

Die visie slaat aan. Dyer en Hay hebben wereldwijd miljoenen boeken verkocht. Dyers debuut Niet morgen, maar nu, dat dateert uit 1976, is in de Verenigde Staten na de Bijbel nog steeds het meest verkochte boek. Onlangs kwam van beiden in Nederland het elfde werk uit: Dyer publiceerde Mijn ziel, mijn zaligheid, Hay Helende Meditaties.

De twee levensgenieters waren daarom zaterdag in Tiel voor een workshop 'De kunst om gelukkig te leven'. De hal, normaliter het terrein van de healings van Jomanda, zat nagenoeg vol, voornamelijk met goedgeklede dertigers en veertigers. 'Dyer en Hay zijn een trend in de betere kringen', verklaart Van Rossum het gedistingeerde publiek. 'In die milieus zijn mensen jarenlang alleen beziggeweest met status en carrière en hebben nooit stilgestaan bij hun gevoelens. Nu beginnen ze klaarblijkelijk iets te missen.'

Dyer houdt zijn toehoorders in een urenlang betoog voor waar het in hun leven aan schort. 'We komen allemaal from nowhere', tekent hij op een groot bord. 'We zijn nu even in het now here, om dan weer terug te gaan naar het nowhere. Iedereen is op aarde met een reden. Laten we er dan ook het beste van maken.'

Alleen jij kunt jezelf gelukkig maken, stelt hij rigoureus. Voel je je rot? Heb je geen vrienden? Tekort aan geld? Eigen schuld. Kwestie van jezelf veranderen. Gelukkiger worden betekent: je meer bewust worden van de keuzes die je kunt maken. Leven bij het moment. Jezelf accepteren. En je nooit schuldig voelen over wat gebeurd is of tobben over wat nog gebeuren kan.

Aan het einde van zijn lezing leert Dyer het publiek hoe iedereen puur door concentratie kan vergaren wat hij wil. Hij vergelijkt het met trek hebben in aardbeienijs. 'Dan kun je naar de winkel gaan om het te kopen, je kunt iemand anders vragen het voor je te halen, er kan iemand langskomen die toevallig net aardbeienijs bij zich heeft. Maar je kunt het ook, hup, uit het niets, tevoorschijn halen.' En dus trekt iedereen de schoenen uit en sluit de ogen voor de meditatie. 'Geloof in je eigen kracht', roept Dyer. 'Jij bent een stukje van God.'

Ook Hay vertelt de gelukzoekers in de zaal hoe simpel het leven eigenlijk is en ze geeft het voorbeeld van de hommel. In theorie is het beestje te zwaar voor zijn vleugels, maar toch vliegt hij gewoon rond. 'Laten we daar een les uit trekken: als je in jezelf gelooft, dan kunnen er in je leven kleine wonderen gebeuren.' Leer denken in positieve affirmaties, is Hay's theorie. Zeg niet: 'Ik moet afvallen. Ik haat mijn werk.' Maar: 'Ik heb een fijn, slank lichaam. Ik creëer nu een fantastische nieuwe baan.' Maak je niet kwaad over rekeningen, maar zegen elke cheque die je uitschrijft. 'Als je met weerstand betaalt, vindt geld het moeilijk bij jou terug te komen.'

En vooral: luister niet naar het nieuws, zeker niet voordat je gaat slapen, en lees geen kranten. 'Al dat slechte nieuws maakt mensen bang. Je kunt alle ellende van de hele wereld niet aan. Mensen zijn voorbestemd om gewoon in hun eigen kleine wereldje te leven.'

Anders dan Dyer past Hay de theorie van de positieve gedachtenstroom vooral toe op ziekte en gezondheid. Jaren geleden genas ze op eigen houtje van kanker door louter gezonde voeding en mentale training. Nu spendeert ze haar dagen met haar vier honden en de kat in de groentetuin waar ze nadenkt, schildert en boeken schrijft.

Lichaam en geest zijn één', stelt Hay. Ziekte hangt samen met een verkeerde manier van denken, ziekte creëren we zelf. Zo zijn aambeien een gevolg van angst voor deadlines, betekent polio niets anders dan het verlangen om iemand tegen te houden en is lichaamsgeur een uiting van de angst voor anderen. In 'De Lijst' die achterin Je kunt je leven helen is opgenomen, blijkt hoe iedere ziekte of afwijking is terug te voeren op een psychisch defect. Kanker wordt veroorzaakt door te lang vastgehouden wrok die letterlijk aan het lichaam knaagt. Aids treft vooral homo's omdat die leven in een cultuur van jeugd en schoonheid en bang zijn om oud te worden.

Hay is, net als Jomanda, voor veel zieken de hoop in bange dagen. Patiënten met een levensbedreigende ziekte hebben zaterdag in Tiel gratis toegang. Organisator Nieuwe Dimensies meldt dat een paar honderd vrije toegangsbewijzen zijn weggegeven.

Over de pretenties van dat psychosomatische denken bestaat gerede twijfel. Publiciste Karin Spaink noemt Hay een 'kwakdenker' die een New Age-variant brengt op het gedachtengoed van de survival of the fittest. 'Gezondheid wordt gezien als een recht', zegt ze. 'En iedereen die dat niet bezit, daar is iets mee, die wordt gezien als een onvolwaardig lid van de soort.'

Spaink, zelf ms-patiënte, levert in haar boek Het strafbare lichaam felle kritiek op wat zij de 'orenmafia' noemt: de groep therapeuten die meent dat ziekte en gezondheid tussen de oren ontstaat. Volgens 'De Lijst' van Hay, lijdt Spaink aan hardvochtigheid en onbuigzaamheid en zou ze een helingsproces op gang kunnen brengen door veelvuldig te denken 'Ik ben veilig en vrij'. Ze schiet in de lach. 'Ik zal het wel niet hard genoeg geprobeerd hebben.'

Komen de aanhangers van Dyer vooral uit de betere milieus, Hay trekt volgens Spaink volgelingen uit alle echelons van de maatschappij. 'Haar populariteit heeft te maken met de teleurstelling van veel patiënten in de reguliere geneeskunde en met onze angst voor de dood.'

Spaink was graag zaterdag naar Tiel gekomen om Hay een paar kritische vragen te stellen. Hoe het bijvoorbeeld kan dat de verschillende symptomen van een ziekte elkaar tegensprekende psychische oorzaken hebben. Maar Spaink is verhinderd en kritische vragen blijven uit. De verpleegkundige die Hay vraagt hoe zij ernstig zieke patiënten over positief denken kan vertellen zonder ze op te zadelen met een schuldgevoel, is al gauw tevreden met het antwoord dat ze de patiënt niet met schuld, maar met de eigen verantwoordelijkheid moet confronteren. 'Verantwoordelijkheid geeft kracht, schuldgevoel niet.'

Nonsens, zegt Spaink. Het wordt tijd, vindt ze, dat er over psychosomatische theorieën eens een stevige maatschappelijke discussie gevoerd wordt. 'Artsen zouden hier eens flink boos over moeten worden.'

Spaink is verbaasd dat er in de HIV-vereniging zo weinig kritisch tegen de ideeën over homo's en aids wordt aangekeken. 'De een gaat naar Artis, de ander gaat naar Louise Hay, wordt dan geredeneerd. Maar zo werkt het niet. De leeuwen in de dierentuin zeggen niet dat jij beter wordt, Hay wel. Zij onkent gewoon dat er ongeneeslijkze ziektes zijn. Het zelf-doen wordt door haar schromelijk overschat, dat weet ik uit ervaring. Wat iemand wil, kán simpelweg niet altijd meer.'

Maar de vijftienhonderd bezoekers in de Evenementenhal denken daar anders over. De boeken Eerste hulp bij symptomen, de cassettes Kanker en Gedachten zijn kreatief, de Every Wisdom-kalender van Wayne Dyer met teksten als 'Everything in your life is a miracle' vinden gretig aftrek.

De twee bezoekers die aan het einde van de dag het overvolle restaurant bezoeken, blijken de levenslessen goed begrepen te hebben. Na een teneergeslagen 'Shit, wat is het hier achterlijk druk', volgt een grinnikend 'Kom op, we gaan naar de stationsrestauratie aan de overkant. Waar een wil is, is een weg. Toch?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden