Lekker klungelen

Alles kan en mag in bed is het idee. En toch vragen we ons steeds af of we het wel goed doen, en wel vaak genoeg. Terwijl seks zoveel leuker wordt als niemand zich iets zou aantrekken van 'de norm'.

De seksscènes in de Amerikaanse hitserie Girls spatten rauw-realistisch van het scherm. Neem de aflevering waarin Adam zijn vriendin-van-het-moment Natalia gebiedt om op handen en voeten naar de slaapkamer te kruipen, haar daar op bed gooit, vervolgens op z'n hondjes neemt, op het moment suprême omdraait en vervolgens zijn zaad op haar borsten loost. Het lijkt een standaard pornoscène, met dit verschil: Natalia klaagt bij het kruipen naar de slaapkamer over de spijkers in de vloer, kijkt verbaasd achterom tijdens Adams macho-seksspel, heeft afschuw in haar ogen bij zijn ontlading en zegt meteen daarna: 'I, like, really didn't like that'.


Is de seks in Girls 'normale' seks voor twintigers van nu? Is het belachelijk dat een vrouw meegaat in Adams 'bizarre fantasieën'? Of laat deze tv-seks, juist zien hoe het er écht aan toegaat?


Natalia blijft geen hertje dat in de koplampen staart: later geeft ze precies aan waar ze wel en geen zin in heeft. Is dat dan weer het bewijs van de échte moderne verhoudingen?


Alles mag

Iedereen mag lekker zelf weten wat-ie in de slaapkamer doet, zo luidt het adagium. Je vriendin gebieden naar de slaapkamer te kruipen, groepsseks, tantra, sm: alles kan en mag, zolang er maar niks met tegenzin of onder dwang gebeurt.


Maar, merkt bijvoorbeeld psycholoog-seksuoloog Ellen Laan, in werkelijkheid is seks volop omgeven met twijfel, schaamte en schuldgevoel - en vraagt de seksende mens zich constant af: 'Ben ik eigenlijk wel normaal?' Laans cliënten komen meestal omdat de vrouw pijn heeft bij het vrijen; al gauw gaat het erover dat ze een enorme behoefte hebben om te voldoen aan de norm in de slaapkamer. Het maakt seks er niet leuker op.


'In onze zucht naar normale seks vergeten sommigen dat maar één ding belangrijk is voor zin, en dat is leuke, lekkere, opwindende, bevredigende seks. Vrouwen stellen het seksuele plezier van hun partner vaak boven dat van henzelf. Geen wonder dat ze vaker dan mannen kampen met een gebrek aan zin. Dat is niet van nature, ze hebben gewoon veel minder léúke seks.'


'Waarom nodigen jullie steeds je buurman uit in bed?' vraagt Laan aan cliënten. 'Ik hoor vaak: 'Ik ben niet normaal, want ik kan geen normale seks hebben.' En met normale seks bedoelen ze dan penetratie, het liefst twee keer per week, en eigenlijk vinden ze dat ze er allebei nog bij klaar moeten komen ook. Want zo doen andere, gewone, mensen het tenslotte ook. Denken ze.'


Ook relatietherapeut Jean-Pierre van de Ven ziet het bij veel stellen: de norm, en dan vooral het gevoel daar niet aan te voldoen maakt de seks ingewikkeld, en er zeker niet leuker op. 'Mensen vinden dat ze het te weinig doen. Of ze vinden dat ze niet avontuurlijk genoeg zijn, want bij een beetje sexy stel liggen de handboeien in het nachtkastje. En als ze dan wél het avontuur zijn aangegaan, en bijvoorbeeld een cursus tantraseks volgen, voelt de man zich weer schuldig omdat hij al na 20 minuten klaarkomt. Na 20 minuten!'


Een keer per maand

In zijn boek Doen jullie het Nog? beschrijft Van de Ven hoe op het schoolplein van zijn kinderen seks bij de wachtende ouders hét gespreksonderwerp is. En sinds die schoolpleingesprekken gelooft de relatietherapeut er niets meer van dat Nederlanders gemiddeld 2,2 keer per week seks hebben met hun partner. 'Al die mannen die vreemdgaan, al die vrouwen die geen seks meer kunnen hebben omdat het te veel pijn doet... Waarschijnlijk ligt het ware gemiddelde van seks-binnen-vaste-relaties hooguit op een keer per maand.'


Ach ja, die roemruchte 2,2 keer per week... Die speelt bij veel stellen in het achterhoofd mee en echt leuk voor je relatie is het niet, wanneer een van de twee (dat kan uiteraard de vrouw óf de man zijn) er niet zo vaak zin in heeft. Uit het leven gegrepen: vriendin N. baalt ervan dat haar vriend zich op verjaardagsfeestjes openlijk beklaagt over hun ingedutte seksleven. Weliswaar altijd met een grapje, maar toch. Vrienden grappen vrolijk mee en vertellen stoer dat zij elkaar het liefst nog wél elke dag bespringen. 'Eén keer in de maand doen we het nog, en dan moet ik me er echt toe zetten', zegt N. 'Er is echt iets mis met me. Ik hou van hem, en hij is een aantrekkelijke vent. Waarom heb ik nou niet gewoon meer zin?'


De 2,2 keer per week komt uit onderzoek van de Rutgers Nisso Groep - onderzoek dat trouwens ook heeft aangetoond dat de helft van de mannen en bijna de helft van de vrouwen vinden dat ze te weinig seks hebben. Nu doet Rutgers Nisso op zeer serieuze wijze onderzoek, maar seksonderzoek - vaak uitgevoerd met anonieme vragenlijsten - is een wetenschappelijke discipline met een levensgrote kans op vertekening. Om te beginnen zeggen de gemiddelden weinig. Neem die 2,2: daarbij zitten ook de mensen die nog maar net een relatie hebben, en het waarschijnlijk veel vaker doen dan mensen die net een kindje hebben gekregen. Het is dus een onderzoeksgroep met uitersten, en toch suggereren veel tijdschriftartikelen en blogs dat je een beetje een schlemiel bent als je er niet bij in de buurt komt.


In een artikel in het Journal of Sex Research namen onderzoekers van de Universiteit van Missouri vorig jaar in een meta-analyse verschillende seksonderzoeken en methoden voor seksonderzoek onder de loep en kwamen tot een zeer kritische conclusie. Het meeste onderzoek wordt niet gedaan door bijvoorbeeld de opwinding in een laboratorium te meten, maar door zelfrapportage. Nu is dat al vaak niet de meest betrouwbare manier om iets te onderzoeken (als je mensen vraagt of ze gezond eten en niet te veel drinken, zijn de antwoorden vaak ook veel te rooskleurig), maar bij een gevoelig en persoonlijk onderwerp als seks is het gevaar op sociaal wenselijke antwoorden levensgroot, zo schreven de Missouri-onderzoekers.


Zo is het een bekend gegeven dat mannen in die onderzoeken het aantal sekspartners dat ze hebben gehad overdrijven, terwijl vrouwen het afzwakken. Gewoon, omdat dat sociaal wenselijker is. En bij vragen naar de seksfrequentie zijn mensen die zeggen dat ze het nog lekker vaak doen, misschien wel aan het opscheppen, of durven ze de naakte waarheid niet onder ogen te zien (misschien ook niet, maar het valt niet te controleren). En mensen die met het schaamrood op de kaken 'één keer in de maand' invullen, hebben het misschien al een half jaar niet gedaan.


Maar seks scoort en dus doen naast de échte wetenschappers ook bedrijven seksonderzoekjes, en pakken daar in de media flink mee uit. Zo is er de Durex Global Sex Survey; weliswaar grootschalig, maar de enquêtes worden afgenomen via internet, zacht gezegd niet de meest betrouwbare onderzoeksmethode. Daar komt bijvoorbeeld uit dat wij Nederlanders gemiddeld 115 keer per jaar vrijen, terwijl de gemiddelde wereldburger het 103 keer doet.


Tijdschriften voeren onderzoeken onder hun lezers uit. Zo meldt Men's Health dat Nederlandse mannen het lang volhouden in bed. Een vrijpartij, van voorspel tot climax, zou in de Hollandse sponde gemiddeld 22,42 minuten duren. Alleen Mexicanen weten het langer te rekken - zij doen er 23,17 minuten over. Weer opgetogen krantenkoppen, en niemand die zich afvraagt hoe onze stoere kerels dat nou eigenlijk weten, van die 22,42 minuten. Hebben zij maandenlang elke vrijpartij nauwkeurig geklokt en deze data in een excelsheetje verwerkt?


Die onderzoeken zouden we dus met een korreltje zout moeten nemen, maar dat doen we nou juist niet. De, zogenaamde, bedprestaties van anderen maken velen onzeker en ontevreden.


De Amerikaanse socioloog Tim Wadsworth nam de data van de General Social Survey, waarbij sinds de jaren zeventig wordt gevraagd hoe gelukkig mensen zijn, onder de loep en ontdekte dat het gelukscijfer stijgt naarmate mensen het vaker doen. Opvallender nog: mensen die dachten dat zij minder vaak seks hadden dan hun vrienden, collega's en andere gelijkgestemden, waren ongelukkiger dan mensen die dachten dat ze het even vaak deden. De gedachte dat anderen meer seks hebben, zorgt dus voor onvrede.


Niet zo gemakkelijk

Gewoon lekker met de gordijnen dicht een beetje raak klungelen in de slaapkamer is dus nog niet zo makkelijk. Ook al omdat het beeld van spannende seks aanzienlijk is veranderd. Binnen een paar muisklikken verschijnen de hardste pornoscènes op je scherm. Hoeveel porno we kijken, is niet bekend. Er zijn wel onderzoeken naar gedaan, alleen trekken die nogal uiteenlopende conclusies. De ene keer komt eruit dat 90 procent van de mannen en 70 procent van de vrouwen porno kijkt. En dan komt er weer een onderzoek naar voren waar de percentages veel lager uitvallen. Ook hier weten we dus helemaal niet hoe het er nou écht aan toegaat.


Maar in de slaapkamer van jongeren lijkt de invloed van al die expliciete beelden, die ook nog eens harder en heftiger zijn geworden, niettemin bewezen. De Australische socioloog Michael Flood van de universiteit van Wollongong heeft de onderzoeken op dit gebied in een metastudie op een rijtje gezet, en ontdekte zo dat adolescenten die porno kijken, bang zijn dat ze hun bedpartner zullen teleurstellen. Uit Zweeds onderzoek blijkt dat de populariteit van anale seks onder tieners is gestegen. En juist anale seks is hét ingrediënt bij veel heteroporno.


De conclusies van Flood komen overeen met wat Jean-Pierre van de Ven en Ellen Laan in hun praktijk zien: de mensen die zij over hun seksleven spreken, geven vaak aan dat ze door porno het idee hebben dat ze aan een nogal oversekst ideaal moeten voldoen.


Ellen Laan: 'Porno geeft niet weer wat vrouwen lekker vinden: echt, geloof me, er zijn maar weinig vrouwen die in alle gaten genomen willen worden en die sperma echt heerlijk vinden smaken. Toch komen deze ultieme mannenfantasieën steeds voorbij. Negen van de tien vrouwen die ik spreek, zeggen 'liever niet' over anale seks. Maar vaak doen ze het toch.


Heimelijke fantasieën

Nu is porno natuurlijk ook weer niet de duivel - een filmpje op z'n tijd kan een prima lustopwekker zijn. Mits slim gebruikt, zegt Bram Bakker, auteur van Over seks gesproken - een boek waarin hij ervoor pleit om toch vooral vaker eerlijk over seks te praten. 'Omstebeurt een filmpje uitkiezen, samen kijken en daarna lekker met z'n tweeën aan de slag. En het kan ook een echt open gesprek op gang brengen over heimelijke seksfantasieën. Je hoeft het natuurlijk niet meteen uit te voeren, als je zelf die fantasie niet ziet zitten, maar alleen al dat je zoiets intiems van elkaar weet, is heel opwindend.'


Maar wat nog de allerbeste boost voor ons seksleven zou zijn, is de norm, en het daaraan willen voldoen, helemaal loslaten. De ogen van Jean-Pierre van de Ven gaan ervan glimmen wanneer hij zich voorstelt dat de woorden 'gewoon', 'normaal' of 'zo hoort het' niet meer opgaan voor seks.


'Ik zie het soms gebeuren, bij de mensen die bij mij in therapie komen. Wanneer ze stoppen met willen voldoen aan de norm, wordt het ineens veel leuker. Ze gaan creatief aan de slag en ineens ontdekken ze dat seks simpelweg leuk en intiem kan zijn. Ik had een stel in mijn praktijk waarvan de man een haarfetisj had: hij had hele plakboeken met schaamhaar, hoofdhaar en slipjes - dat bestelde hij online. Zijn was vrouw woest toen ze het ontdekte: zo'n verslaving, dat was toch niet normaal? Maar langzaam, en na een paar heel open gesprekken, kon ze het toch accepteren. Ze kocht zelfs een hele collectie pruiken en samen konden ze weer lol maken in bed.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden