Lekker in je vel, omdat de baas dat wil

Smokkelen met werktijden omdat het thuis zo druk is. Of andersom: thuis vaak nog werken. Een beetje werkgever legt zich daar niet bij neer....

Een collega meldt zich ziek. Griep. Een andere collega doet hetzelfde.Bij de een houdt het een week aan, met koorts. Bij de ander duurt het eenwoensdagmiddag lang. De een heeft ziek, zwak en misselijk in bed gelegen.De ander kon zo snel geen oppas vinden. Of moest nog zo veel regelen voorde verbouwing thuis.

Het is proppen in de agenda van de werkenden. Ergens voor of na het werkmoeten kinderen worden opgevoed, boodschappen worden gedaan en stofnestenonder de sofa worden weggeveegd. En dan moet er, als het even kan, nogruimte overblijven voor een sociaal leven, sport en hobby's.

Een beetje smokkelen met de werktijden ligt voor de hand. Onder werktijdregelmatig even de deur uit voor een paar boodschappen. Of een ziekmeldingals het thuis te druk wordt, bijvoorbeeld omdat de kinderen herfstvakantiehebben.

Niet alle werkgevers leggen zich daarbij neer. Sommigen bemoeien zichactief met het privé-leven van hun werknemers. Neem Westerkwartier inZuidhorn (Groningen). Deze keten van verpleegtehuizen biedt haarnegenhonderd medewerkers de cursus Werk en Privé aan om te leren hoe zehun baan en hun huishouden beter kunnen combineren.

'Daar rustte aanvankelijk wel een taboe op', zegt Martien van den Berg,projectleider Werk en Privé in Westerkwartier. 'Inschrijving voor decursus suggereerde toch wel een beetje dat die balans niet in orde is.'Vijftig deelnemers zijn inmiddels aan de derde sessie toe.

Het hoge ziekteverzuim vormde aanleiding voor de cursus. 'De zorg is eenzwaar beroep. Hier lag het ziekteverzuim op 8 procent.' Maar dat is nietde enige reden. De verwachting is dat in de zorg opnieuw een krappearbeidsmarkt zal ontstaan. Het is dus zaak te voorkomen dat personeel eenandere baan zoekt omdat de boog te strak gespannen staat. Voeg daar aan toedat het merendeel van de werknemers bestaat uit vrouwen die thuis een gezinbestieren, en de noodzaak voor meer aandacht voor het privé-leven van hetpersoneel is geboren, vertelt Van den Berg.

Is het niet vreemd dat de baas zich bezig houdt met de huishoudelijkebesognes van zijn personeel? Dat valt wel mee, vindt Van den Berg: 'Wewilden het verzuim bespreekbaar maken. En dan gaat het al snel over deverdeling tussen werk en privé. Eigenlijk is het onmogelijk hetprivé-leven van je werknemers buiten de deur houden.'

Dat een werknemer zich woensdagmiddag ziek meldt met een griepje wilniet per definitie zeggen dat er misschien geen oppas voor de kinderen isgevonden. 'Maar', zegt Van den Berg, 'je hebt griep en je hebt griep.'

Dus leren de deelnemers aan de cursus assertiever te worden,prioriteiten te stellen, na te gaan wat hun energie oplevert en wat hunenergie kost. Ook thuis.

De bedrijfscultuur moet eveneens veranderen. Zo moet het vanzelfsprekendworden het dienstrooster te bespreken en diensten onderling te ruilen. 'Datis nog niet op alle afdelingen het geval.'

Ter ondersteuning van de herijkte balans komt er een specialeservicedesk met zogenoemde gemaksdiensten voor het personeel. Zo kunnenmedewerkers straks hun was- en strijkgoed inleveren op het werk en komt ereen maaltijden-afhaaldienst voor het hele gezin. Ook kunnen de collega'sgebruikmaken van een bloemenservice en een boodschappendienst.

Duur, zo'n offensief? 'Ziekteverzuim, dat is pas duur', antwoordt Vanden Berg. 'En een lage productiviteit kost ook geld.'

Met die gemaksdiensten alleen is een werkgever er niet. Enkele jarengeleden schoten de was- en strijkdiensten op de bedrijfsvloer alspaddestoelen uit de grond - met dank aan de opkomst van internet. Zeverdwenen net zo hard weer. 'Omdat ze niet waren gericht op de vraag vanhet personeel', zegt Myriam Martens. 'Vaak had 90 procent behoefte aan net andere diensten.'

Martens is adviseur bij Elivio, een bedrijf gespecialiseerd in'dagindelingsproblematiek'. Ze vindt het volstrekt logisch dat werkgeverszich bezighouden met het privé-leven van hun medewerkers. 'Ze hebben eengezin, zorgen voor hun zieke moeder of zijn hun huis aan het verbouwen. Alsde belasting te hoog wordt, gaat dat vroeg of laat een keer botsen met hetwerk. Dan kun je het er maar beter hardop met je baas over hebben.'

Het gevaar dat werknemers door al deze maatregelen juist tijdenswerktijd met privé-zaken bezig zijn, is volgens Martens te verwaarlozen.'Zeker 10 procent van de werktijd gaat sowieso op aan zaken die buiten dewerksfeer liggen. Ga daar maar van uit.'

Ook Hans de Groot, bestuurder bij de vakbond De Unie Zorg en Welzijn, ziet dat steeds meer werkgevers de toverwoorden 'balans' en 'evenwicht' opde werkvloer gestalte willen geven. Vaak met al dan niet gesubsidieerdecursussen en beleidsaviezen. Veel oplossingen liggen volgens hem voor dehand en zijn een kwestie van een mentaliteitsverandering bij deorganisatie. 'Neem bijvoorbeeld het tehuis waar een verzorgende last vanzijn schouder krijgt. Zou het dan niet logisch zijn dat die persoon evenlangs gaat bij een van de vijf fysiotherapeuten die daar ook werken? Inplaats van zich ziek te melden?'

De noodzakelijke mentaliteitsverandering bij de werkgever zelf komt vaakpas in latere instantie, vindt De Groot. 'Stel dat een werknemer zegt: mijnman heeft zijn been gebroken, ik moet van alles thuis regelen, naar hetziekenhuis en nog veel meer. De ene werkgever zal zeggen: wat doe je hiernog, die verloren uren regelen we later samen wel. De ander zal na tweedagen soebatten een uurtje vrijaf geven.'

Flexibiliteit, denkt De Groot, moet op de werkvloer het leidend principeworden. Waarom kan een werknemer niet de ene dag negen uur werken, en deandere zeven? 'Het vergt veel van bedrijven. De meeste zitten nog in eenstrak keurslijf als het op inroostering aankomt.' Hier en daar is daar alwel sprake van. 'Het is haalbaar. Ik ben ik ervan overtuigd dat als deflexibiliteit in werkuren toeneemt, de behoefte aan balanscursussen engemaksdiensten zal afnemen.'

Een toekomst vol verwende werknemers die verwachten dat de baasbegripvol ruimte maakt voor de volle agenda's van zijn personeel? 'Nee. Erligt altijd ook nog werk dat moet worden gedaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden