reportage Grote Suriname-tentoonstelling

‘Lekker dat Bouterse is veroordeeld. Hij heeft zijn straf verdiend’

De Nieuwe Kerk in Amsterdam met banieren van de Suriname tentoonstelling. Beeld Hollandse Hoogte / Sabine Joosten

Bezoekers van de Grote Suriname-tentoonstelling in Amsterdam vertellen graag wat ze van de veroordeling van president Desi Bouterse vinden, maar niet bij naam. ‘Er wordt vaak verschillend over Bouterse gedacht, daarom is het moeilijk om er openlijk over te praten.’

Gebiologeerd staart Jerry Haimé (53) naar de verweerde antieke voorwerpen, uitgestald in een vitrine in De Nieuwe Kerk in Amsterdam. Een zweep, een brandmerkijzer en een kromboei – een keten die werd bevestigd om zowel de nek als om de enkels van de slaaf. Die kon zich dan nauwelijks nog voortbewegen. ‘Schokkend om te zien dat dit heeft plaatsgevonden. Het raakt me enorm.’

Haimé is deze zaterdag op De Grote Suriname-tentoonstelling in De Nieuwe Kerk in Amsterdam. Dat deze man met Surinaamse wortels daar net deze dag is, komt door een andere schok, die hij vrijdag kreeg. Toen hoorde hij het nieuws dat de huidige president van Suriname, Desi Bouterse, veroordeeld is tot twintig jaar cel. Het is de straf voor de moord op vijftien vooraanstaande tegenstanders in 1982. ‘Dat is een belangrijke ontwikkeling, het betekent heel veel. Ik ben ook blij dat rechters in Suriname recht hebben gesproken, dat dat niet in Nederland is gebeurd.’

Desi Bouterse in Fort Zeelandia maart 1982. Beeld ANP

De kracht van de rechters gaf hem een trots gevoel, vertelt Haimé. ‘Toen dacht ik: dit is het moment om naar De Nieuwe Kerk te gaan.’ Haimé bezoekt er een veelzijdige tentoonstelling over de geschiedenis van het land en de cultuur en de bevolkingsgroepen, met behalve de gruwelijke voorwerpen uit de tijd van de slavernij, een grote verscheidenheid aan objecten als bijvoorbeeld opgezette reuzenvlinders uit de oerwouden in de binnenlanden, felgekleurde klederdrachten, rijkelijk gedecoreerde haarkammen en natuurlijk ook een schaafijskarretje.

Er komt veel publiek op af. Opvallend veel bezoekers hebben een Nederlandse achtergrond. De Surinaams-Nederlandse bezoekers komen vaak in familieverband. Voor hen zijn veel voorwerpen een feest der herkenning. ‘Dat meubelstuk heeft elke Surinamer in huis staan’, zegt een vrouw, wijzend op een elegant hout gesneden bankje met een hoge leuning.

De bezoekers vertellen graag wat ze vinden van de veroordeling van de oud-legerleider. Maar liever niet bij naam. Haimé, die zegt graag zonder vrees te leven, begrijpt wel waarom. ‘In Surinaamse familie- en vriendenkringen wordt vaak verschillend over Bouterse gedacht, daarom is het moeilijk er openlijk over te praten. Sommige mensen zeggen bijvoorbeeld dat we niet moeten vergeten dat Bouterse ook veel goeds voor Suriname heeft gedaan. Ikzelf denk dat het nu moeilijk voor hem wordt om aan te blijven als president. Ik hoop op verandering.’

Een 64-jarige vrouw uit Almere roept uit: ‘Ja, lekker, dat hij is veroordeeld, hij heeft zijn straf verdiend.’ Dan kijkt ze, gespeeld angstig om zich heen. ‘O jee, krijg ik nu een dolk in mijn rug gestoken?’ Met haar Surinaamse vrienden en kennissen appt ze er sinds de uitspraak vrijdag over. Het gaat voorbij aan haar 8-jarige kleindochter, met wie ze op pad is. ‘Zo leuk, zij wilde naar deze tentoonstelling, ze wil ook een koto gaan dragen, de Surinaamse klederdracht’, vertelt de trotse oma. ‘Nou, dan ga ik graag mee.’

Poppen met traditionele Surinaamse kleding (koto’s), met daarvoor Christine Henar, directeur van het Koto Museum in Paramaribo. Zij was aanwezig bij de opening van de tentoonstelling. Beeld Hollandse Hoogte / Sabine Joosten

‘Ik heb mijn vrouw vanochtend gefeliciteerd met de veroordeling van Bouterse’, vertelt een 62-jarige man van Nederlandse afkomst uit Purmerend. Zijn vrouw, van Surinaamse afkomst, glundert. ‘Onder de slachtoffers van de Decembermoorden waren vrienden van mijn vader’, vertelt ze. ‘Maar nu heeft dan eindelijk de democratie gezegevierd.’ Ze durven nog niet te hopen dat dit het einde is van de periode-Bouterse. ‘Hij is een tegenstander die je niet moet onderschatten. Hij weet precies hoe hij het Surinaamse volk moet bespelen.’

Hun zoon van 24 jaar hoort zijn ouders onbewogen aan. ‘Ik vind het belangrijk dat hij iets meekrijgt van dit land’, zegt zijn moeder. Maar dit verhaal is van voor zijn tijd. ‘Ik vind de kwestie van Kick Out Zwarte Piet interessanter’, zegt hij. Zijn moeder: ‘Ik vind het toch wel heel jammer dat veel jongeren zich niet zo interesseren voor deze pijnlijke gebeurtenis in onze geschiedenis.’

Het lijkt inderdaad een leeftijdskwestie te zijn. ‘Ik ben niet zo met Bouterse bezig’, zegt ook een 37-jarige moeder, die er met haar 8-jarige zoontje is. ‘Hij gaat nu zijn spreekbeurt houden over Suriname, hij moet weten waar hij vandaan komt. Dat vind ik belangrijker dan politiek.’

Lees meer over Desi Bouterse, Hollandser dan menigeen denkt

Om zijn aandeel in de Decembermoorden kreeg de Surinaamse president Desi Bouterse vrijdag 20 jaar cel opgelegd. Gaan de verkiezingen van 2020 zijn reddingsboei worden?

Een profiel van Desi Bouterse (69), eerder verschenen in 2007. Van couppleger tot democratisch gekozen staatshoofd.

Hoe kan de oud-bevelhebber, hoofdverdachte van ‘8 December’ en veroordeeld in Nederland voor drugshandel, toch zo lang populair gebleven zijn in Suriname? ‘Geen enkele leider is te vergelijken met Desiré Delano Bouterse.’

Desi Bouterse is Hollandser dan menigeen denkt. Hij kreeg een keurige, strenge opvoeding van Tilburgse fraters, waarin barmhartigheid centraal stond. Toch ging het mis met ‘8 December’.Wie was de jonge Bouterse op het internaat?

Bouterse heeft in het verleden meerdere pogingen gedaan om zijn moordproces te blokkeren. Zo ook in 2016, toen hij er een nog nooit gebruikt grondwetsartikel bijhaalde.

Kolonisatie, slavernij, de wandaden van Bouterse. Als de muren van Fort Zeelandia in Paramaribo konden spreken, zou je een gedetailleerd verslag krijgen van de Surinaamse geschiedenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden