Leidt bezuinigen tot extra doden?

De kosten van bezuinigingen worden tegenwoordig niet alleen meer in geld uitgedrukt, maar ook in mensenlevens, hetgeen stukken dramatischer klinkt. Zo heeft vijf jaar van wereldwijd snijden en snoeien alleen al voor 10 duizend extra zelfmoorden gezorgd.

Dit beweren de epidemiologen David Stuckler (Oxford) en Sanya Basu (Stanford) in hun boek The Body Economics: Why Austerity Kills? Op grond van historisch onderzoek proberen ze aan te tonen dat veel minder mensen overlijden als wordt gestimuleerd in plaats van bezuinigd. Dat was zo in de Grote Depressie van de jaren dertig, de Aziëcrisis eind jaren negentig en de eurocrisis op dit moment.

Nadat president Roosevelt in 1933 zijn stimuleringsplan New Deal in gang zette, verbeterde de gezondheidssituatie in de VS snel. 'Met elke 100 dollar die hij in de economie stak, werden per 100 duizend bewoners vier zelfmoorden voorkomen en achttien babylevens gered', aldus de auteurs. Tijdens de Aziëcrisis eind jaren negentig braken in Indonesië en Thailand, die de tering naar de nering zetten, grote tbc-epidemieën uit. Maleisië, dat juist de economie een extra impuls gaf, bleef hiervan verschoond. In Griekenland is 2010 is het aantal hiv-infecties met 200 procent toegenomen en de kindersterfte met 40 procent opgelopen. Er is zelfs een heuse malaria-epidemie uitgebroken en ook het aantal zelfdodingen is opgelopen.

Dat zou allemaal zijn voorkomen als naar 's werelds bekendste economische dokter Paul Krugman was geluisterd en nieuw geld in de economie zou zijn gepompt in plaats van naar de pijpen van Olli Rehn in Brussel te dansen.

De auteurs leggen hun vinger op de zere plek. Maar de bewijzen dat in tijden van crisis stimuleren beter helpt dat bezuinigen, houden niet over. Griekenland, Cyprus, Spanje en Italië hebben van alle OESO-landen de laagste zelfmoordpercentages; vier keer zo laag als bijvoorbeeld de Baltische republieken, Finland en België, die veel minder hoeven te bezuinigen.

Nederland, dat vergeleken met de Middellandse Zeelanden ook veel minder bezuinigt, kampt eveneens met een toenemend aantal zelfmoorden. In juni waarschuwde de Vrije Universiteit al dat de stijging van het aantal zelfmoorden in Nederland met 30 procent 'alles met de crisis heeft te maken'. Maar voordat Krugman, Wilders en Roemer daar de bezuinigingen de schuld van geven, moet worden vastgesteld dat in Krugmans favoriete België de stijging niet veel minder is.

Overigens, zo erkennen de auteurs: bezuinigen kan het aantal doden ook verminderen. Het scheelt verkeersdoden omdat mensen minder vaak in de auto stappen. In 2006 pleegden 1.524 mensen in Nederland zelfmoord. Vorig jaar waren dat er 1.753. In 2006 waren er 811 verkeersdoden. Vorig jaar 650. Dat scheelt per saldo 68 doden.

Eigenlijk is het allemaal psychologie van de koude grond en niets meer.

Reageren?

p.dewaard@volkskrant.nl

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden