Leiders op Cyprus weer in gesprek

Een kerkhof voor diplomaten. Die naam heeft Cyprus gekregen doordat een hele reeks bemiddelaars zijn tanden heeft stukgebeten op het verdeelde eiland. Ditmaal lijken de gesprekken over hereniging meer kans te hebben.

AMSTERDAM - De Grieks-Cypriotische leider Nikos Anastasiades en zijn Turks-Cypriotische tegenvoeter Dervis Eroglu gaven eerder deze week het startschot voor nieuwe onderhandelingen over hereniging van het eiland. Cyprus is sinds 1974 verdeeld in een Grieks en een Turks deel.


Het is de eerste serieuze poging een oplossing voor het conflict te vinden sinds 2004, toen de Grieks-Cyprioten een herenigingsplan van ex-VN-chef Kofi Annan verwierpen. De meerderheid van de Turks-Cyprioten stemde destijds wel voor het plan.


De Turks-Cyprioten voelen zich achtergesteld, omdat de Grieks-Cypriotische regering sinds de toelating tot de EU in 2004 namens het hele eiland spreekt. Het Turkse deel riep in 1983 de onafhankelijkheid uit, maar afgezien van Turkije erkent geen enkel land het staatje.


Volgens Hubert Faustmann, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Nicosia, vormen de pas begonnen besprekingen de 'beste kans op vrede sinds 2004'. 'Het kan tot een akkoord leiden, maar gemakkelijk zal het niet worden.'


Het aantreden van Anastasiades als president heeft de partijen dichter bij elkaar gebracht. Hij was destijds een van de weinige Grieks-Cypriotische politici die voor het Annan-plan stemden. Maar de voornaamste motor voor de besprekingen vormen de enorme voorraden gas en olie die in de wateren rond Cyprus zijn ontdekt.


De vondst leek aanvankelijk alleen maar tot meer verdeeldheid te leiden. Turkije maakte bezwaar tegen de proefboringen die Cyprus liet doen in het gebied. Ook heeft het bezwaar tegen de afspraken die Cyprus heeft gemaakt met Israël, Libanon en Egypte over de afbakening van de exclusieve economische zones (EEZ), waarbinnen de landen de beschikking hebben over de bodemschatten.


Turkije vindt dat Cyprus daar alleen afspraken over mag maken met de zegen van de Turks-Cyprioten. Bovendien eist Turkije ook een deel van de velden op, waarop Cyprus aanspraak maakt.


Het welslagen van de besprekingen hangt volgens Faustmann voor een groot deel af van de opstelling van Turkije. 'Turkije dicteert wat de Turks-Cyprioten zeggen.' Volgens hem heeft ook Turkije echter een belang bij een akkoord, omdat dat de weg zou vrijmaken voor de aanleg van een pijpleiding naar Turkije, waardoor gas uit Cyprus en Israël naar Europa kan worden gebracht.


Dat is volgens Faustmann ook de reden dat de Verenigde Staten druk uitoefenen op alle partijen om tot een akkoord. Washington hoopt daarmee Israël en Turkije weer dichter bij elkaar te brengen.


Een onzekere factor is volgens hem de positie van de Turkse premier Erdogan. 'Voor een akkoord heb je een sterke Erdogan nodig, maar de laatste tijd lijkt zijn positie tamelijk zwak.'


Ook aan Grieks-Cypriotische kant zijn er nog veel onzekerheden. De financiële crisis heeft de Grieks-Cyprioten iets gevoeliger gemaakt voor de economische voordelen van een akkoord. Maar volgens Faustmann blijven er een paar netelige thema's, zoals de aanwezigheid van Turkse troepen op Cypriotische bodem. Volgens Turkijje zijn die nodig om de veiligheid van de Turkse gemeenschap te garanderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden