Nieuws Afrika

Leiders Ethiopië en Eritrea zoeken twintig jaar na bloedige grensoorlog toenadering

De leiders van Ethiopië en Eritrea hebben zondag een historisch overleg gevoerd over vrede en herstel van bilaterale betrekkingen. Toenadering tussen de twee buurlanden – jarenlang gezworen vijanden – heeft potentieel verstrekkende gevolgen voor de Hoorn van Afrika.

De premier van Ethiopië Abiy Ahmed (met zonnebril) wordt verwelkomd door president Isaias Afwerki van Eritrea, zondag. Foto AP

Ethiopië en Eritrea vochten tussen 1998 en 2000 een grensoorlog uit die het leven kostte aan naar schatting tachtigduizend mensen. De staten onderhielden daarna een soort van gewapende vrede, terwijl ze elkaar indirect tegenwerkten door in de wijdere regio rivaliserende groepen te steunen.

Een eerste potentiële doorbraak vond vorige maand plaats toen de nieuwe premier van Ethiopië, de verrassend hervormingsgezinde Abiy Ahmed, verklaarde dat hij bereid is om een vredesverdrag uit het jaar 2000 te accepteren. Dit verdrag, dat onder meer draait om de grenslijn met Eritrea, werd nooit volledig uitgevoerd door Ethiopië.

Deze olijftak van premier Ahmed werd zondag gevolgd door een rechtstreekse ontmoeting, in de Eritrese hoofdstad Asmara, met president Isaias Afewerki. De vorige keer dat de leiders van Ethiopië en Eritrea elkaar zo de hand schudden, is achttien jaar geleden.

Premier Ahmed verklaarde na afloop van het bijzondere overleg dat Ethiopië en Eritrea wederzijds ambassades zullen openen, telefoonverkeer gaan herstellen en commercieel vliegverkeer zullen hervatten. Ahmed zei ook dat het door land omsloten Ethiopië, met zijn honderd miljoen inwoners, gebruik zal gaan maken van de haven van het veel kleinere Eritrea (vijf miljoen inwoners), dat aan de Rode Zee ligt.

Voorzichtigheid is geboden

Ahmed (41) was eerder op zondag feestelijk onthaald in Eritrea, waar hij naartoe was gevlogen. Op de luchthaven van Asmara werd hij omhelsd door de 31 jaar oudere president Afewerki. De regeringsleiders hielden later op de dag besprekingen en er was een diner, waarbij volop werd gelachen, afgaande op beelden van de staatstelevisiezenders van Ethiopië en Eritrea. Ondanks hun jarenlange politieke animositeit delen de landen eeuwenoude culturele, linguïstieke en religieuze banden.

Voorzichtigheid omtrent de opmerkelijke toenadering is wel geboden. Een vraag is in hoeverre Ethiopiës militaire establishment zich kan vinden in de pragmatische houding van premier Ahmed, die sinds zijn aantreden in april ook al de aandacht heeft getrokken met de vrijlating van politieke gevangenen in Ethiopië. De kern van Ethiopiës militaire top komt uit de regio Tigray, die grenst aan Eritrea. Deze elite vreest nu misschien voor marginalisering. Premier Ahmed wil de grensplaats Badme aan Eritrea laten, terwijl tussen 1998 en 2000 tienduizenden Ethiopische soldaten sneuvelden in dit dorp.

De Tigreërs waren er bovendien de afgelopen jaren aan gewend geraakt dat zij de Ethiopische politiek domineerden. De Tigreërs zijn een getalsmatig bescheiden bevolkingsgroep, maar zij voerden wel het rebellenleger aan dat in 1991 de dictatuur van kolonel Mengistu Haile Mariam omverwierp. Na ruim een kwart eeuw van dominantie moesten ze dit jaar echter accepteren dat Abiy Ahmed de nieuwe premier werd, wat een reactie was op fel protest van de bevolking, die ontevreden is over de jarenlange repressie en het gebrek aan banen in Ethiopië. Premier Ahmed komt uit Ethiopiës grootste bevolkingsgroep, de Oromo, wat ook voor nervositeit kan zorgen bij de oude Tigrese elite.

De toenadering van premier Ahmed tot Eritrea zal voorts wellicht ook bewijzen of het de Eritrese president Afewerki werkelijk ernst is met de vrede. Afewerki heeft de kille verhouding tot Ethiopië steeds gebruikt als een argument voor de verplichte dienstplicht in zijn land, die in de praktijk kan neerkomen op een soort gevangenschap. Eritrea is een van de meest gesloten staten in Afrika. Waarnemers opperen ook dat Afewerki de toenadering tot de hervormende Ahmed misschien ziet als een manier om zijn oude rivalen in Ethiopië – de Tigrese militaire top – op de kast te jagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.