Leider van SPD presenteert schaduwkabinet

Drie heren die elkaar het licht niet in de ogen gunnen, en een partijloze noodarts voor het verbinden van de onvermijdelijke verwondingen....

WILLEM BEUSEKAMP

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

BONN

De voorzitter van de sociaal-democratische partij (SPD) heeft gemerkt dat de wind is gedraaid. Begin dit jaar lag Scharping voor op Helmut Kohl, maar sinds enige maanden tekent zich voor de vierde achtereenvolgende maal een duidelijke zege af voor de bondskanselier, die in Duitsland inmiddels regeert met een allure als ware hij een president met Amerikaanse of Franse bevoegdheden.

Omdat Scharping het in z'n eentje niet langer aankan, heeft hij zich in de beslissende fase van de verkiezingsstrijd verzekerd van steun uit de provincie: Oskar Lafontaine (premier van Saarland) en Gerhard Schröder (premier Nedersaksen) trekken het land in voor het binnenhalen van kiezers. De komst van de ambitieuze Schröder - hij won eerder dit jaar de absolute meerderheid in zijn deelstaat - wordt in politiek Bonn een sensatie genoemd, omdat de man uit Hannover zelf zo graag voorzitter van de SPD en kanselierskandidaat had willen zijn.

Hetzelfde geldt voor Lafontaine, 'de Napoleon van de Saar', die als lijsttrekker in 1990 zijn partij een historische nederlaag bezorgde. Lafontaine loopt zijn nieuwe partijchef voortdurend voor de voeten met nieuwe belastingvoorstellen, waardoor de gemiddelde waarnemer het zicht kwijt is op wat de SPD echt van plan is voor het geval zij regeringsverantwoordelijkheid krijgt. In Saarbrücken drukte Lafontaine er onlangs een mediawet doorheen, waarvoor de meest conservatieve christen-democraat zich niet zou hoeven te schamen.

Beide politici stellen zich niet zomaar beschikbaar voor de campagne. Lafontaine is door Scharping benoemd tot aspirant-minister van Financiën. Schröder wordt superminister. Hij 'krijgt' Economische Zaken, Verkeer en Energie.

Voor het ministerie van Gezondheid is aangezocht de partijloze, maar uiterst media-genieke Heidi Schüller, voormalig Olympisch atlete (in '72 werd zij vijfde in het verspringen) en nu arts. Tijdens de presentatie van het schaduwkabinet verklaarde Schüller zelf waarom zij graag naar Bonn wil verhuizen: 'Gezien het temperament van de heren is het altijd handig als er een arts in de buurt is.' Verder heeft Scharping alvast vier persoonlijke adviseurs benoemd 'die altijd en direct toegang hebben tot de bondskanselarij'. Bepaald interessant is de benoeming van de Belg Daniel Goeudevert, belast met de FransDuitse betrekkingen. Goeudevert was ooit docent Duitse literatuur aan de Sorbonne en vice-bestuurdersvoorzitter van Volkswagen. Jens Reich, de Oostduitse activist/hoogleraar/kandidaat-opvolger van president Weizsäcker gaat Scharping adviseren inzake de Oostduitse technologie.

Voor sociale en humanitaire vraagstukken haalt Scharping Regine Hildebrandt naar Bonn, thans nog minister in Brandenburg. Over Hildebrandt zei minister Waigel van Financiën afgelopen zondag: 'Als die slechts één dag minister van Financiën zou zijn, is de D-mark gedevalueerd tot een Russische roebel.'

Afgezien van wat zwakke plekken (bijvoorbeeld de kleurloze fractievoorzitter Klose op Defensie) ziet het schaduwkabinet van Scharping er aantrekkelijk uit en moet de ploeg in staat worden geacht het Duitse regeringscentrum na twaalf jaar Kohl van de dringend gewenste frisse lucht te voorzien. Alleen al de beoogd minister van Buitenlandse Zaken, Günter Verheugen, zou in vergelijking met de overijverige ambtenaar Klaus Kinkel een hele vooruitgang zijn.

Wie reëel blijft, moet vaststellen dat het er waarschijnlijk niet van zal komen. Dat heeft de SPD voor een niet onbelangrijk deel aan zichzelf te wijten. Zo is de lijsttrekker er niet in geslaagd klip en klaar duidelijk te maken wat zijn programma voor financiële gevolgen heeft. Op papier lijkt het aardig, maar telkens doen weer andere voorstellen de ronde en haalde Scharping zelf op een spreekbeurt redelijk rampzalig de begrippen bruto en netto door elkaar.

Het gehannes binnen de partij over wel of niet een snelheidsbeperking op de Duitse autosnelwegen blokkeerde eveneens duidelijkheid in een voor de kiezer belangrijk thema. Geruchten dat de SPD de benzineprijs naar vijf mark per liter wil opdrijven, veroorzaakten een regelrechte afkeer bij veel potentië> ele kiezers. De stilzwijgende samenwerking in Saksen-Anhalt met de neocommunisten van Gregor Gysi (PDS) wordt evenmin overal gewaardeerd.

Nog belangrijker is de economische ontwikkeling in Duitsland. Scharping had begin dit jaar vol gezet op een aanhoudende recessie, maar ziet tot z'n schrik dat kanselier Kohl vrijwel maandelijks het groeicijfer voor 1994 (2 procent) én 1995 (3 procent) in opwaartse richting kan bijstellen.

Ook de werkloosheid is licht gedaald van ruim vier miljoen tot 3,7 miljoen mensen. En zelfs de staatsschuld komt onder controle, weliswaar omdat veel lasten zijn afgewenteld op de deelstaten en gemeenten, maar optisch toch een fraai resultaat voor de rechts-liberale coalitie. Bovenal heeft het kabinet samen met de Bundesbank de inflatie (thans circa 2 procent) beteugeld. Wie het spook van de geldontwaarding de baas is, is in Duitsland een volksheld - overigens ook ver daarbuiten gezien de ongeremde aantrekkingskracht van de Dmark.

Niet te onderschatten tenslotte is het media-effect van de staatsman Kohl, die vlak voor de verkiezingen in Berlijn afscheid mag nemen van de laatste Russische soldaat en de drie westerse geallieerden. Het herinnert de kiezer weer aan Kohls huzarenstuk uit 1990, de rimpelloze vereniging van het vaderland. Kohl zei het zelf al, afgelopen zondag in Dortmund: 'Voor het eerst in de geschiedenis zijn we bevriend met Parijs, Londen, Washington én Moskou.' Daar kunnen de drie SPD-musketiers inderdaad weinig tegenin brengen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden