Leider Angolese rebellen wordt vice-president

De Angolese rebellenleider Jonas Savimbi wordt vice-president in een regering van nationale eenheid. Na topoverleg met de Angolese president José Eduardo dos Santos in Gabon verklaarde Savimbi dat de oorlog in zijn land nu definitief voorbij is....

AFP; AP; REUTER

AFP, Reuter, AP

LUANDA

De politieke rol voor Savimbi was het belangrijkste struikelblok bij de uitvoering van een vredesakkoord dat in mei werd gesloten in de Zambiaanse hoofdstad Lusaka. Het Angolese parlement wijzigde onlangs de grondwet om de nieuwe post voor de Unita-leider te creëren.

Naar Zuidafrikaans model zal de president (Dos Santos) worden bijgestaan door twee vice-presidenten. De tweede vice-president wordt geleverd door de regerende MPLA.

Dos Santos maakte het nieuws donderdagavond na terugkomst uit het Gabonese Franceville bekend. Op het vliegveld van de Angolese hoofdstad Luanda werd hij onthaald op applaus en juichkreten van diplomaten, journalisten en luchthavenpersoneel.

De spoedbijeenkomst, op uitnodiging van de Gabonese president Omar Bongo, werd gehouden omdat de spanningen in Angola opliepen en er steeds meer gewapende incidenten tussen het regeringsleger en Unita-strijders werden gemeld.

Vooral in het noordoosten, waar de diamantmijnen zich bevinden, is de strijd weer opgelaaid. 'Er zijn nog steeds militaire acties, maar ik zie ze als ondergeschikte incidenten op de weg naar vrede', zei Savimbi gisteren.

De Unita-leider wilde nog niet formeel bevestigen dat hij de functie van vice-president zal bekleden, omdat de uitnodiging niet aan hem persoonlijk maar aan Unita moest worden gericht. 'Wat gebeurt er als ik doodga?', vroeg hij.

De besprekingen over de uitvoering van het vredesakkoord waren in het slop geraakt door onenigheid over de samenstelling van een coalitieregering. Unita eiste een aantal zware posten. Savimbi zal als vice-president worden belast met Economische Zaken. Over verdere verdeling van ministersposten werden geen mededelingen gedaan.

De onderhandelaars van de MPLA en Unita kwamen al in november vorig jaar een beginselakkoord overeen, maar de twee leiders tekenden pas in mei dit jaar. Savimbi wilde niet naar Lusaka komen uit angst voor zijn veiligheid. Om dezelfde reden weigert hij tot nu toe naar Luanda te komen voor overleg.

Het akkoord werd mogelijk door bemiddeling van de Verenigde Naties. De Veiligheidsraad heeft een vredesmacht (Unavem III) van 7600 militairen en burgerpersoneel toegezegd.

Maandag verlengde de V-raad het mandaat met zes maanden. Een eerdere VN-operatie (Unavem II) mislukte doordat Savimbi na de verkiezingen de wapens weer opnam.

Bij die verkiezingen haalde hij als presidentskandidaat 40 procent van de stemmen, zijn partij kwam op 34 procent. Volgens Unita is er op grote schaal gefraudeerd. Dit werd door de regering en VN-waarnemers ontkend.

Er moet officieel nog steeds een tweede ronde voor de presidentsverkiezingen worden gehouden omdat Dos Santos net niet de absolute meerderheid haalde. Voorlopig zal daarvan geen sprake zijn.

De strijd tussen Unita en de MPLA brak al uit vlak voor de onafhankelijkheid in 1975. De MPLA werd gesteund door Cuba, Unita door Zuid-Afrika. In twintig jaar oorlog vielen naar schatting een half miljoen doden. De periode 1992-'94 was de bloedigste. Steden als Kuito en Huambo werden met de grond gelijk gemaakt. Unita veroverde aanvankelijk tweederde van het land, maar werd vorig jaar vrijwel verslagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden