postuum

Leider al-Shabaab: van accountant tot meest gezochte terrorist

Het Pentagon heeft vandaag bevestigd dat terreurleider Ahmed Adi Godane eerder deze week is omgekomen bij een Amerikaanse drone-aanval. Dinsdag noemden ingewijden van het Pentagon de mogelijke dood van Godane, leider van de Somalische islamitische militantenbeweging al-Shabaab, al een 'grote overwinning' tegenover de Amerikaanse nieuwszender NBC News. Waarom zijn de Amerikanen zo blij met zijn dood?

Godane was een ambitieuze man die al-Shabaab, in eerste instantie een lokale groepering die tegen de Somalische regering vocht, wist om te vormen tot een internationale terreurorganisatie. Iedereen die hem daarbij in de weg stond, heeft hij laten vermoorden. Uiteindelijk werd zijn ambitie echter zijn dood want door zijn 'successen' kwam Godane ook terecht op de de FBI-lijst van meest gezochte terroristen.

Dinsdag werd een colonne voertuigen in een afgelegen gebied van Somalië, zo'n 240 kilometer ten zuiden van de hoofdstad Mogadishu dor Amerikaanse onbemande vliegtuigjes bestookt met raketten. Een ooggetuige zei tegen de BBC de uitgebrande resten van vier auto's te hebben gezien. Volgens diverse bronnen zou Godane bij de aanval zijn omgekomen. Hij reed net weg van een ontmoeting met andere hoge leiders van de militantenbeweging. Zijn dood werd vandaag bevestigd door de Amerikanen.

Voor de Verenigde Staten betekent de dood van Godane de afsluiting van een maandenlange jacht die steeds meer prioriteit kreeg.

Aanslag op winkelcentrum
Een van de belangrijkste aanleidingen om Godane op te jagen was de aanslag op een luxe winkelcentrum in de Keniaanse hoofdstad Nairobi in september vorig jaar. Hierbij vielen 67 (vooral Westerse) doden en raakten meer dan 200 mensen gewond. Milities van al-Shabaab trokken het winkelcentrum al schietend binnen. Hoogstpersoonlijk eiste Godane de aanslag op via een audioboodschap, waarna zijn naam voor de eerste keer prominent en wereldwijd in het nieuws verscheen.

De aanslag was volgens Godane een reactie op de militaire activiteiten van Kenia in Somalië. 'Trek al je troepen terug of wees voorbereid op grote hoeveelheden bloed die zullen worden verspild in jullie land', waarschuwde hij het buurland van Somalië. Voor de internationale gemeenschap was het een duidelijk teken dat al-Shabaab onder Godane niet alleen meer binnen de grenzen van Somalië opereerde.

Een Amerikaanse Predator drone.Beeld epa
Een van de al Shabaab-strijders die het winkelcentrum in Nairobi aanviel.Beeld reuters

Accountant en liefhebber van poëzie
Godane werd geboren in het semi-onafhankelijke Somaliland, ten noorden van Somalië, in 1977. Als kind deed hij het zo goed op de islamitische school, dat hij een beurs won om in Soedan te mogen studeren. In de jaren negentig won hij een tweede beurs, die hem naar Pakistan bracht. Daar studeerde Godane accountancy maar hij kwam er ook in contact met jihadisten. Hij trainde (en vocht) in Afghanistan en keerde in 2002 terug naar Somalië, waar zijn ster in de wereld van de jihad snel steeg.

'Godane leidde een toegewijd leven', zei Rashid Abdi, expert op het gebied van Somalische Islamitische militanten, tegen de Amerikaanse nieuwssite GlobalPost. 'Hij had een rustige uitstraling, lachte nooit en besteedde zijn meeste tijd alleen, aan het schrijven van gedichten.'

Godane sloot zich aan bij de Unie van Islamitische Rechtbanken, een organisatie waar al-Shabaab uit is voortgekomen. Toen de leider in 2008 door een Amerikaanse kruisraket om het leven kwam, greep hij zijn kans. De groepering was op dat moment niet meer dan een soort paraplu-organisatie van milities en die de Somalische regering probeerden te verdrijven. Maar Godane had grotere plannen. Hij wilde van al-Shabaab een gestroomlijnde organisatie maken, die een rol kon spelen in de hele regio - en misschien zelfs daarbuiten.

Mooie jonge bruiden
Lang niet iedereen schaarde zich achter die internationale ambities en er volgde een felle interne strijd waarbij Godane iedereen die tegen hem in opstand kwam, liet vermoorden door zijn elite-eenheid, de Amniyat. Deze is door hem opgericht om andere commandanten te bespioneren en hen desnoods om te brengen. De leden worden door buitenlandse strijders getraind en krijgen meer salaris, grote cadeaus en mooie, jonge bruiden.

In zijn eentje zou hij al-Shabaab echter nooit naar een hoger niveau kunnen tillen en Godane solliciteerde openlijk bij Osama bin Laden.

Op dat moment had al-Shabaab grote delen van Somalië in handen en dwong daar een extreem strikte interpretatie van de islam af. Stenigingen, amputaties en openbare executies waren aan de orde van de dag onder de al-Shabaab-leider. Zelfs Bin Laden vond dat Godane te ver ging en hij hield de Somalische beweging op afstand. Bin Laden waarschuwde niet te hard op te treden tegen islamitische burgers.

Beloning

De laatste jaren richtte Godane zich steeds meer op zijn internationale ambities. Al-Shabaab pleegde in 2010 een zelfmoordaanslag in Oeganda, waarbij 74 mensen om het leven kwamen. Na de dood van Bin Laden in 2011 zocht Godane nog nadrukkelijker naar samenwerking met al-Qaida. De VS zette toen een beloning van 7 miljoen op het aanleveren van informatie die zou leiden tot de gevangenneming van Godane.

Steeds vaker riep hij op tot het oprichten van Somalië als basis voor het voeren van een internationale jihad. Ook zei hij rechtstreekse aanvallen op de VS niet te schuwen en na de aanslagen in Nairobi werd al-Shabaab gezien als een bedreiging voor de internationale veiligheid

De ambitieuze Godane was eindelijk waar hij wilde zijn, maar tegelijkertijd plaatste hij zichzelf daarmee nadrukkelijk op de Amerikaanse radar. Dat werd hem fataal.

Ravage in de straten van de Somalische hoofdstad Mogadishu na een zelfmoordaanslag.Beeld reuters
Een woordvoerder van al Shabaab staat de media te woord.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden