Leiden brengt Indië en Indonesië naderbij

Zesenvijftig jaar na het uitroepen van de onafhankelijkheid van Indonesië, op 17 augustus 1945, staat Leiden in het teken van de voormalige Nederlandse kolonie....

Het KITLV werd in 1851 opgericht als verlengstuk van de Delftse opleiding tot Oost-Indisch ambtenaar en ontwikkelde zich tot het belangrijkste centrum van kennis over de Nederlandse koloniën. De jubileumtentoonstelling Indië ontdekt. Expedities en onderzoek in de Oost en de West in het Rijksmuseum voor Volkenkunde biedt een overzicht van de ontdekkingstochten die pas in de negentiende eeuw op gang kwamen en vele 'witte plekken' in de Nederlandse koloniën in kaart brachten.

In opdracht van het KITLV beschreven onderzoekers culturen en talen, deden archeologische vondsten, ontraadselden inscripties en ontdekten nieuwe planten- en diersoorten. Hun werk leverde een schat op aan documentatie, etnografica en voorwerpen. De expositie laat onder andere zien hoe de pioniers te werk gingen.

De wandelroute Sporen van Indië en Indonesië in Leiden leidt direct van het station Leiden Centraal naar het Rijksmuseum voor Volkenkunde. Toeval of niet, handig is het wel. Je hoeft 'Indië ontdekt' of de permanente uitstalling in het museum niet gezien te hebben om de wandeling te vervolgen, maar de 'Sporen van Indië en Indonesië in Leiden' laten zich er gemakkelijker door herkennen.

Neem het statige Sieboldhuis aan het Rapenburg 19. Phillip Franz von Siebold (1796-1866) was niet de enige wetenschapper van Duitse afkomst die in dienst van het Nederlandse gouvernement naar de Oost vertrok. Hij was arts in het Nederlands-Indische leger; van 1823-1829 werkzaam op het eilandje Dejima in de haven van Nagasaki, gedurende tweehonderd jaar de enige - Nederlandse handels- en verbindingspost tussen Japan en het Westen; en belangrijk voor Leiden, de centrale figuur in de ontwikkeling van wetenschappelijke verzamelingen uit de Oost. Het Rijksmuseum voor Volkenkunde is voortgekomen uit de samenvoeging van vroege collecties uit Japan en China met die van Von Siebold.

Het wandelboekje van Indië- en Indonesië-kenners Tineke Mook en Bruce van Rijk bevat veel, bondig opgeschreven informatie. De route voert langs plekken en gebouwen die een relatie hebben met het huidige Indonesië en het voormalige Nederlands Indië. Een aangename bijkomstigheid is dat die in de mooiste en historisch interessantste delen van Leiden liggen.

De wandelaar of fietser (een groot deel van de route kan ook op de fiets worden afgelegd) die alle musea of de Hortus Botanicus dan wel de Clusiustuin op de route wil bezoeken, redt het beslist niet in een dag. En hij moet vooral niet bij Het Klaverblad, de waarschijnlijk oudste koffie- en theewinkel van Nederland en tevens eindpunt van de korte route, rechtsomkeert maken.

De lange route leidt onder meer naar de Groenesteeg, een rustieke begraafplaats, waar onder eeuwenoude rode beuken, met de omvang van tropische woudreuzen, zich het graf bevindt van Christiaan Snouck Hurgronje, arabist, islamoloog en adviseur tijdens de Atjeh-oorlog. Verleden en heden komen op deze plek bijeen, want gevochten wordt er nog altijd om het noorden van Sumatra.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden