Leiden bestrijdt rondpompen werklozen

Uitzendkrachten hebben het hoogste risico om arbeidsongeschikt te worden. Vaak zijn het mensen die nog maar net uit de bijstand waren....

Van onze verslaggever Bart Dirks

De 'WAO-trampoline', de 'bagageband' of de 'draaideur': het is jargon voor het 'rondpompen' van bijstandsgerechtigden. Een uitkeringsgerechtigde gaat na jaren aan het werk, krijgt onvoldoende begeleiding of scholing, wordt ziek en belandt in de WAO. Hij verhuist van de ene sociale verzekering naar de andere, zonder enige verbetering van zijn positie.

Het GAK, de grootste uitkeringsinstelling voor WW en WAO, ziet het mechanisme met lede ogen aan. Het aantal bijstandsuitkeringen daalt, maar het GAK is meer geld kwijt aan uitkeringen. 'Het is een systeemtechnisch probleem', zegt een betrokkene. ' Niemand heeft dit voorzien .'

De groei van WAO'ers valt met name op bij werkervaringsplaatsen - de voormalige Melkertbanen - en in het uitzendwerk. Juist in die sectoren kan iemand met weinig werkervaring relatief eenvoudig aan de slag. 'Deels zijn wij het vuilnisvat van andere sectoren', aldus uitzendkoepel ABU.

Daarbij komt dat wie nog maar net uitzendkracht is, doorgaans maar weinig binding heeft met het uitzendbureau. In de eerste periodes betekent ziek automatisch einde opdracht en einde arbeids overeenkomst. Het GAK mag de verdere afhandeling doen. En dat lukt blijkbaar ook niet goed.

Toch zit het de uitzendbranche niet lekker dat zo veel mensen via hen vastlopen. Iedereen is op deze schaarse markt immers nodig en de WAO-premies lopen, op termijn, flink op. Een speciale taskforce van uitzendkoepel ABU, het GAK en binnenkort ook de vakbonden, zoekt oplossingen.

Een veelbelovende remedie beproeven uitzendbureau Luba en GAK Leiden. Zo gauw een uitzendkracht (werkzaam in de beginfases 1 of 2 volgens de CAO) zich ziek meldt, neemt het GAK contact op. De uitkeringsinstelling vraagt hoe lang iemand denkt ziek te zijn, en of de ziekmelding verband houdt met de werkzaamheden. Zo nodig volgt dezelfde dag nog een telefonische controle of oproep voor het spreekuur.

'Bovendien hebben we van belangrijke klanten geïnventariseerd hoe lichamelijk en geestelijk belastend hun werkzaamheden voor uitzendkrachten zijn', aldus M. Reijmers, manager opleiding en kwaliteit van Luba. 'Als iemand een baan met belasting X niet meer aankan, vinden wij een baan met belasting Y.'

'Het leuke van de uitzendbranche is dat de bureaus vrijwel meteen in staat zijn andere werkzaamheden aan te bieden', beaamt directeur M. Harms van GAK Leiden. 'Bij andere werkgevers is dat lastiger. We moeten reïntegratie uitbesteden; dat zijn dure, lange trajecten met een wirwar aan regelgeving.'

Na een klein jaar zijn de resultaten van het experiment, uitgevoerd in de Luba-vestigingen Leiden, Katwijk en Zoetermeer, goed. Reijmers schat dat de uitkeringsgelden voor de ziektewet met 30 procent zijn gedaald, bij 1600 ziekmeldingen op jaarbasis. Beperking van de uitstroom naar de WAO is nog niet te meten, daarvoor loopt het experiment nog te kort, maar ligt voor de hand.

Voor het GAK is de samenwerking met Luba een intensief model. 'Een reïntegratiemedewerker, arbeidsdeskundige en verzekeringsarts zitten er dagelijks bovenop', zegt GAK-directeur Harms. 'Normaal gesproken gebeurt de controle van ziekmeldingen later en minder intensief. We zien hier vooral het langdurig verzuim afnemen. Vaak gaat het om grijs of zwart verzuim, dus oneigenlijk verzuim.'

Of het Luba-model op grote schaal valt in te voeren, zoals uitzendkoepel ABU onderzoekt, is de vraag. Harms van het GAK: 'Op kleine schaal werkt het goed, we kijken nu hoe het op grote schaal minder arbeidsintensief kunnen doen, bijvoorbeeld door een risicoprofiel op te stellen. Dan hoef je niet iedereen op de dag van ziekmelding te bellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden