Leid eerst de leraren maar eens beter op

Geesteswetenschappen. De plechtstatige naam krijgt een komische bijklank nu blijkt dat veel jonge alfawetenschappers weinig opsteken in de jaren dat ze rondhangen op een letterenfaculteit. Volgens de steekproefnemers van de NVAO althans. 13 procent van de letterenstudies zou onder de maat zijn. Triest voor studenten die een studie kozen met een ronkende naam als Culturele informatiekunde of Literatuur en Samenleving. Blijkt die machtig interessant klinkende studie toch weinig voor te stellen. Hadden ze hun geest beter aan een echt vak kunnen slijpen.


Het is wel zuur. Kunnen schrijven is zo'n beetje de lakmoesproef in die vakken. Informatie analyseren, begrijpelijk en helder overbrengen - handig, nu iedereen de godganse dag communiceert. Met de toevloed van massa's mediageleerden zou de kwaliteit van de communicatie in de samenleving pijlsnel omhoog schieten. Maar nee, juist hun scripties, die een voorbeeld zouden moeten zijn voor minder talige studenten, blijken vaak van een bedroevend niveau.


Dit onderzoek geeft hoogleraren en universitair docenten letteren gelijk die al jaren klagen over een gestage achteruitgang van de taalvaardigheid van hun studenten - en die voor reactionaire klagers werden versleten. Het is het gelijk dat je liever niet hebt. Eerstejaars eerst eens leren schrijven, dat kost te veel tijd. We kunnen voor hetzelfde geld en met dezelfde inspanning niet steeds meer academici opleiden; daar betaal je een prijs voor.


Dat is ook de kern van Naar een lerende economie, het eerder onder complimenten bedolven, angstig weggemoffelde rapport van de WRR waarover de Kamer nu eindelijk debatteert. Jarenlang 'niet investeren in kennisoverdracht', zeggen Peter van Lieshout en de zijnen, wreekt zich. Nog nooit is zoveel over onderwijs gedebatteerd als de afgelopen jaren, na het schokkende vonnis van de commissie-Dijsselbloem. Iedereen vindt onderwijs enorm belangrijk, maar nog nooit lag de boel zo stil .


Maar hé, we raken achterop als we niet uitkijken. Straks zijn we het stomste en armste neefje van Europa. In het WRR-rapport staan zinnige adviezen. Zo zouden universiteiten hun onderwijstaak weer serieus moeten nemen. Het opleidingsniveau van leraren moet omhoog, op alle onderwijstypen moeten academisch geschoolde leerkrachten komen. Geen onbevoegden meer voor de klas, geen leraren die lager opgeleid zijn dan de ouders op het schoolplein. Leraren zouden niet mogen lesgeven op een schooltype dat ze zelf vroeger niet aankonden. Ook een mooie tip: niet alleen nieuwe kennis opdoen, maar ook oude kennis op peil houden en beter toepassen. Niks 'eindelijk rust' in het onderwijs. Meer fut graag.


De versmalling van de conclusies van de commissie-Dijsselbloem tot de mantra 'meer rust' is te wijten aan de VO-Raad, die de bevindingen indertijd gunstig voor zichzelf uitlegde: laat ons maar fijn met rust, wij bestuurders weten heus wel wat goed is voor de scholen. Zo werd de schuld bij de politiek gelegd, die alle zeggenschap uit handen had gegeven. Terwijl de enige conclusie in 2007 had moeten zijn dat de overheid de regie weer in handen moest nemen en de bevoegdheden had moeten beperken van de bestuurders, de duur betaalde publieke ondernemers die verantwoordelijk waren voor dramatische mislukkingen. Zij voerden de vernieuwingen door, terwijl de docenten er geen raad mee wisten, zij jasten zoveel mogelijk leerlingen erdoor. De leerling moest vooral zichzelf onderwijzen, in zijn eentje, zelfsturend.


Veel bestuurders weerden dure, kritische eerstegraads docenten. Grappig: nu jammeren de schoolleiders over het niveau van hun docenten, in een groot internationaal OESO-onderzoek onder leraren: driekwart van hen klaagde 'dat een tekort aan gekwalificeerde of goed presterende leraren goed onderwijs belemmert'. Hoe zou dat komen, dat tekort?


In 2007 pleitte de commissie-Rinnooy Kan ook al voor meer academici onder leraren. Men knikte ijverig. Er gebeurde niets.


Hopelijk leiden de aanbevelingen van Van Lieshout niet weer tot lukrake onderwijsvernieuwingen. Die komen er ongetwijfeld op neer dat iedere docent naar een dure cursus 21ste-eeuwse vaardigheden wordt gestuurd en ieder kind een iPad in handen krijgt gedrukt. Zinloos. Breng eerst de academische studies op peil en leid aan de universiteit betere leraren op. Dan kunnen zij uitzoeken welke vernieuwingen wél effect hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden