Lego houdt verstofte manager fris

Dreigt de organisatie vast te lopen? Stuur de leidinggevenden eens naar Lego Serious Play. Eén dag 'spelen' leidt al tot beter begrip. Wie samen bouwt, moet wel naar elkaar luisteren.

Beeld Claudie de Cleen

Dat ook volwassenen baat hebben bij het bouwen met legoblokjes, blijkt uit de groeiende interesse voor workshops Lego Serious Play, een methode die organisaties helpt bij teambuilding, het maken van plannen, innovatie en visieontwikkeling.

Begin deze maand was er weer een introductiebijeenkomst van De Eerste Steen, georganiseerd door Lego Serious Play Holland. Deze groep begeleiders of 'facilitators' zoals ze officieel heten, helpen creatieve processen in bedrijven vooruit.

Het idee? Zet acht kinderen bij elkaar die niet dezelfde taal spreken en geef ze een spelletje. Grote kans dat ze binnen een half uur vrienden zijn en de mooiste dingen bouwen. Dit principe ligt ten grondslag aan Lego Serious Play. De methode kwam oorspronkelijk niet uit de koker van de Deense speelgoedfabrikant, maar die verbond zich er wel aan na wetenschappelijk onderzoek.

Er zijn in Nederland diverse trainers die de workshops aanbieden. Michel Cloosterman van AvMM (de Academie voor Midden Management) bijvoorbeeld en Arjan Visser van Arte Group, een bureau in managementconsultancy.

Creatief bouwen

In de jaren negentig ontwikkelden Johan Roos en Bart Victor, beiden oganisatiedeskundigen, het concept van 'serious play'. Daar kwam creatief bouwen bij kijken. De Lego Group had twijfels, maar ontwikkelde in 2003 samen met de IMD Business School in Lausanne het idee Lego Serious Play, gebaseerd op de kennis over systeemdenken, neurowetenschap, strategie en game-ontwikkeling. Het is inmiddels een zelfstandige entiteit met wereldwijd freelance trainers die organisaties helpen met cultuurveranderingen.

Jacqueline Engelen, hr-manager bij Zorggroep Zinzia, (zorg voor ouderen) en collega Irma ten Broeke volgden een workshop bij Cloosterman. 'Onze organisatie wil veranderen om beter in te spelen op de persoonlijke situatie en behoeften van ouderen', zeggen Engelen en Ten Broeke.

'Vroeger was het normaal om alles voor een ander te bepalen. Bij Zinzia willen we aansluiten bij wat mensen kunnen en willen. Wij willen hiervoor ruimte bieden aan medewerkers en teams. Ook voor onze afdeling humanresource-management betekent dit een andere manier van werken. De workshop van Cloosterman leerde ons meer gebruik te maken van elkaars talenten om op die manier veranderkracht te krijgen. We hebben gekozen voor een intensieve sessie van één dag. Die was inspirerend en to-the-point. De sessie vormde voor ons een essentieel bouwsteentje in een groter veranderingsproces dat we hebben ingezet.'

Arjan Visser, die facilitator is bij Lego Serious Play, zegt dat de methode evenwicht brengt tussen de linker- en rechterhersenhelft. 'Het geeft introverte en extraverte deelnemers evenveel inbreng om dynamische groepsprocessen te beïnvloeden. Als facilitator stel ik aan het begin van de workshop zo neutraal mogelijke vragen waarmee de deelnemers aan de slag moeten. Niet door een rationeel antwoord te verzinnen, maar door op hun intuïtie een model te bouwen.' Dat model kan alles zijn. Een huis, een kleurrijke boom, een trap. Het gaat om de fantasie van de deelnemers en hoe zij hun organisatie zien.

Weg met die grote bouwstenen, hou het klein

De (spel)computer deed Lego bijna de das om rond de eeuwwisseling. De Lego Group breidde daarom het aanbod van producten uit met games, click-kits waarmee meisjes sieraden konden maken en Lego 4 Juniors. Dit leidde tot ergernis bij volwassen fans, omdat de grote elementen nauwelijks bruikbaar waren voor eigen creaties. Vanaf 1999 kreeg Lego het recht om series als Star Wars en Harry Potter op de markt te brengen. Met Lego Basketball in 2003 kwamen ook bruine figuurtjes op de markt. Toch belandde Lego op het randje van een faillissement. Het bedrijf besloot het roer om te gooien. De sets die nog bestonden, bevatten vooral grote elementen, waardoor het bouwen weinig voorstelde. Daarom werden sets ontworpen met kleinere elementen.

'Daarna gaat de groep bekijken hoe al deze modellen op elkaar aansluiten. Dan komt vanzelf het moment dat mensen inzien dat ze elkaar nodig hebben om bedrijfsprocessen en de bedrijfscultuur te veranderen. Het is de ultieme tool omdat het niet het traditionele systeemdenken stimuleert, maar de bestaande verhoudingen tussen mensen inzichtelijk maakt en alle medewerkers evenveel invloed geeft. Het voorkomt conflicten, maar dwingt wel tot confrontatie. Het effect is echt magisch omdat het leidt van hiërarchie en controle tot een lerende organisatie.'

Op de hogeschool

Op de Saxion Hogeschool in Deventer staat sinds vorig jaar een Lego Education Innovation Studio waar je 'onderzoekend kan ontwerpen'. De studio is in samenwerking met de fabrikant geopend en is een plek waar leerlingen en docenten nieuwe methoden van leren ontdekken. Saxion is positief over de resultaten: 3.400 personen zijn er met Lego gaan bouwen dankzij workshops.

Spel serieus nemen

De methode is ideaal voor groepen van vijf tot maximaal twaalf personen en kan ingezet worden bij elke organisatie. Visser heeft gewerkt met (management)teams van voetbalclubs tot boardrooms. 'Essentieel blijft dat de methode vanuit het topmanagement ondersteund wordt. Niet dat ze na afloop zeggen: Jullie hebben leuk met Lego mogen spelen, maar nu gaan we weer over tot de orde van de dag. Als je het spel serieus neemt, kun je al binnen vier sessies uitstekende resultaten boeken', stelt Visser vast. 'Ik ben al jaren actief als organisatiedeskundige en moet zeggen dat dit de beste methode is die ik tot nu toe heb gebruikt.'

@ Intermediair

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.