Leger Polen past slecht in NAVO-jasje

Geen Oost-Europees land heeft zo geijverd lid van de NAVO te mogen worden. Nu in de lente van 1999 het land officieel toetreedt tot de alliantie wordt de achterstand van het leger duidelijk....

Van onze verslaggever

Joris Cammelbeeck

WARSCHAU

Volgens de Nederlandse marine-officier Henk van de Pas moet er nog heel wat gebeuren alvorens het Poolse leger in de NAVO is geïntegreerd. 'Taalproblemen zijn er altijd', adlus Van de Pas - een voor-elk-probleem-is-er-een-oplossing type. De Polen zetten hun beste beentje voor, zo blijkt tijdens een reis langs de Poolse strijdkrachten.

Tussen 1991 en 1997 hebben in het militaire taleninstituut in Lódz 4500 officieren vijf maanden lang Engels, Duits, Frans, Russisch of Oekraïens geleerd. Militair oefent hun marine sinds 1993 al samen met de Fransen, Britten en Belgen. En in Szczecin komt straks een permanente Duits-Deens-Poolse divisie.

Poolse militairen waren al actief bij VN-operaties in Cambodja, Angola, Vietnam en Egypte. In Bosnië doen ze met een paar honderd man mee aan vredesoperaties van de NAVO. Tenslotte hebben de Polen, om de bilaterale betrekkingen te verstevigen, twee multinationale bataljons gevormd met Litouwen en Oekraïne.

Van de Pas en zijn Duitse en Deense collega's maken Poolse officieren wegwijs in de hogere NAVO-logistiek. In een marine-hotel bij Gdynia wordt drooggezwommen met computers, handboeken en codes. Problemen, die een gezamenlijke NAVO-manoeuvre in het honderd zouden doen lopen, worden er opgespoord en opgelost.

'Bij multinationale legers draait alles om de logistiek. De NAVO is geen optelsom van landen en legers. Bij ons is samenwerking de essentie. Allerlei materieel wordt samengebracht, en vervolgens betaalt elk land wat het nodig heeft. Ik ben er om het zo goedkoop mogelijk te maken. Vergelijk het met een grote groep die uit eten gaat', aldus Van de Pas.

Voor de NAVO zijn standaardisatie van de communicatie en het materieel topprioriteit. De NAVO heeft er altijd problemen mee gehad, in het Warschaupact was het beter. Daar faalde de planeconomie in de civiele sector, maar op militair had zij voordelen. Minister van Defensie Janusz Onyszkiewicz: 'Het Warschaupact gebruikte immers een beperkt aantal types tanks en vliegtuigen van vooral Russische makelij.'

In Szczezin, het hoofdkwartier van de Pools-Duits-Deense divisie, concludeert generaal-majoor Edward Pietrzyk dat tijdens oefeningen met de Denen en Duitsers de Poolse en westerse apparatuur niet met elkaar kon communiceren. Pietrzak klaagt over de trage planning in Polen van gezamenlijke manoeuvres. 'Onze westerse bondgenoten hebben hun oefenschema tot 2000 al klaar. Wij niet, want onze superieuren werken niet mee en bovendien kennen we ons budget niet.'

Dat het Poolse NAVO-lidmaatschap wellicht een negatieve uitwerking heeft op de relaties met Rusland wil generaal Pietrzyk niet horen. Maar onderminister van Defensie Robert Mroziewicz gelooft dat het niet zo'n vaart loopt. 'De bilaterale relaties met Rusland zijn zeer goed, ondanks de verbale propaganda. Moskou was tegen, maar het zijn realisten.'

Zorgen baart de Polen eerder dat zij een nijpend tekort aaan reserve-onderdelen hebben voor hun Russische materieel. Op de vliegbasis Powidz bij Poznan - in de Koude Oorlog de tussenstop voor Sovjet-bommenwerpers met bestemming Parijs - klaagt majoor Wladyslav Lesnikovski zijn leed.

'Onze Russische vliegtuigen zijn goed. Maar sinds het einde van de Sovjet-Unie is de levering van reserve-onderdelen problematisch. Bovendien worden we geconfronteerd met prijsschommelingen van 50 à 700 dollar per onderdeel. En voor grote reparaties moeten we naar Rusland of de Oekraiëne.'

Met het huidige materieel is volgens hem volledige aanpassing aan de NAVO-standaard niet haalbaar. Dat kan pas als nieuwe vliegtuigen worden aangeschaft of geleased. 'We hebben interessante aanbiedingen uit Nederland, België en de VS. Maar het is een kwestie van geld'. De vervanging van communicatie-apparatuur, de aanpassing van de brandstofsystemen en de training van piloten hebben voorrang. De training, die met 90 uur per jaar net voldoet aan de minimumnorm van de NAVO, zal worden verlengd tot 120 uur. Tussen 2006 en 2010 moet de luchtvloot van honderd toestellen tot 140 à 160 worden uitgebreid.

Het Poolse leger wordt ingrijpend geherstructureerd en geprofessionaliseerd, waardoor het aantal beroepsmilitairen met 50 procent toeneemt. Thans beschikt Polen met zo'n 200 duizend manschappen over het vierde leger van Europa. Na de herstructurering blijven 170 duizend man over. Om nieuw materieel te kopen moeten de personeelskosten tot 2012 omlaag van 51 naar 34 procent.

Onduidelijk blijft wat de toetreding tot de NAVO Polen gaat kosten. Volgens minister van Defensie Onyskiewicz stijgt het defensiebudget (thans 3,5 miljard dollar) de komende vijftien jaar, zij het in 1999 wat minder om de gezondheidszorg te kunnen financieren.

Robert Mroziewicz van Defensie heeft politieke kopzorgen over de relatie met de NAVO. De alliantie zou zich meer gaan toeleggen op taken buiten het verdragsgebied. Polen heeft zich eeuwen tegen zijn buren heeft moeten verdedigen en hecht daarom groot belang aan wat er in het nieuwe strategische NAVO-concept komt dat in 1999 in Washington wordt gepresenteerd. 'Wij willen daar als kandidaat-lid ook over meepraten', aldus Mroziewicz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden