Leger mag 'killer robot' alleen inzetten als mens meekijkt

De Nederlandse krijgsmacht mag in de toekomst autonome wapens aanschaffen die zelf doelwitten kunnen selecteren en uitschakelen. Cruciaal is wel dat een mens beslist waar en wanneer deze zogenoemde 'killer robots' worden ingezet. Het mag niet zo zijn dat machines zelf besluiten om iemand te doden.

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie met een Raven, een onbemand vliegtuigje van de landmacht. Beeld anp
Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie met een Raven, een onbemand vliegtuigje van de landmacht.Beeld anp

Dit staat in een vrijdag verschenen rapport van twee belangrijke adviesorganen van het kabinet: de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken (AIV) en de Commissie van Advies inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken (CAVV). Het kabinet komt binnen drie maanden met een reactie.

De Nederlandse krijgsmacht beschikt momenteel niet over killer robots die met een eigen bewustzijn aan het moorden slaan. Ook andere landen hebben voor zover bekend nog geen machines à la de Terminator.

Technologische ontwikkelingen gaan echter zo snel, dat het 'niet ondenkbaar is dat we in te toekomst wel autonome wapens gaan aanschaffen', zegt luitenant-generaal buiten dienst Marcel Urlings, tevens voorzitter van de adviescommissie. 'Ons advies dat je die wapens alleen inzet als ze onder betekenisvolle menselijke controle staan.'

Patriotraket

Defensie noemt de vraag of ze in de toekomst zelfstandige killer robots willen kopen 'prematuur'. De krijgsmacht beschikt wel al over vergaande autonome wapens onder menselijk toezicht, zoals de Patriotraket of de Goalkeeper. Deze wapens kiezen doelen die voldoen aan vooraf geprogrammeerde kenmerken. De mens bepaalt ook het gebied waar het wapen naar doelen zoekt en de tijdsduur van inzet.

Vervolgens kan een Patriotsysteem vanaf de grond zelfstandig naar een inkomende raket toe vliegen om deze uit te schakelen. Een Goalkeeper is een ronddraaiend kanonsysteem op een fregat die hetzelfde kan. 'Zo'n Goalkeeper zoekt en vuurt meteen, want als je nog moet overleggen, heeft de inkomende raket je al geraakt', zegt Urlings.

Andere landen beschikken over wapens die nog zelfstandiger opereren. Zo heeft Zuid-Korea langs de gedemilitariseerde zone de SGR-A1 staan; een machinegeweer dat volautomatisch indringers kan doodschieten. In de praktijk wordt het wapen nog bediend door een militair. Israël heeft het vliegende toestel Harpy dat zelfstandig doelen uitschakelt. 'Eenmaal geactiveerd, kan de mens niet meer ingrijpen', zegt Urlings.

Een 'killer robot' uit de film Terminator. Voor zover bekend zijn er geen legers die op dit moment beschikken over machines die met een eigen bewustzijn aan het moorden slaan. Beeld
Een 'killer robot' uit de film Terminator. Voor zover bekend zijn er geen legers die op dit moment beschikken over machines die met een eigen bewustzijn aan het moorden slaan.Beeld

VN-overleg

Nederland zal zich half november bij het VN-overleg in Genève niet hard maken voor een moratorium op het verder ontwikkelen van dit soort autonome wapens. 'Je kunt deze technologische ontwikkeling niet tegenhouden', zegt de Defensiewoordvoerder. Urlings beaamt: 'De kennis die nodig is voor de ontwikkeling van dit soort wapens kent ook civiele toepassingen, zoals de zelfsturende auto. Dat houd je niet tegen.'

Vredesorganisaties zoals PAX pleiten juist wel voor een moratorium. Miriam Struik: 'Er zijn ethische bezwaren als je de mens weghaalt uit een beslissing over leven en dood, maar ook praktische: Nederland kan wel regels hebben over het gebruik, maar niet ieder land houdt zich daar aan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden