Leeuw op sla eet bunkerkunst

‘Alleen nog sla voor leeuwen Blijdorp’ kopte de krant op maandag 31 maart. Dat was boven een berichtje van persbureau ANP, dat op gezag van de Rotterdamse dierentuin Blijdorp meldde dat de meeste dieren nog dit jaar overgaan op volledige vegetarische voeding, ook de leeuwen....

Thom Meens

De eerste keer dat de leeuwen hun dagelijkse portie sla kregen voorgezet, zou op 1 april zijn om 11.00 uur in de ochtend. En nee, het was geen 1 aprilgrap verzekerde de directeur het persbureau.

De avondploeg van zondag zette het bericht in de krant, maar realiseerde zich volgens de dienstdoende eindredacteur wel dat het mogelijk om een grap ging.

De chef van de nachtploeg was het bericht niet opgevallen, maar hij zegt achteraf dat er zondagavond veel technische storingen waren. ‘Als dat het enige is dat is misgegaan, verdient de avondploeg een groot compliment’, zegt hij en voegt er aan toe dat de grap van Blijdorp is geslaagd, met dank aan de Volkskrant.

Voor zover ik kon nagaan was de Volkskrant de enige landelijke krant die in de grap trapte. Dat ligt anders met de grap die de Zandvoortse Bunkergroep met medeweten van de gemeente bedacht. Zij meldde de media begin maart dat er in een bunker in de duinen twaalf kunstwerken zouden liggen, die in de Tweede Wereldoorlog zouden zijn verdwenen. De groep zei nog nader onderzoek te moeten doen en verwachtte de bunker binnen vier tot vijf weken te kunnen openen.

Alle media besteedden aandacht aan de zaak. Zo maakte de Volkskrant eind maart een reportage met een bunkergraver waarin opnieuw serieus over de verdwenen oorlogskunst werd gesproken. Dat was ruim een week nadat het persbureau ANP een bericht had verspreid dat op internet werd gespeculeerd dat de bunkerkunst wellicht een 1-aprilgrap was. Maar dat aspect kwam in de reportage niet aan de orde.

Overigens meldde het ANP dat de bunker op 4 april zou worden geopend, in aanwezigheid van de burgemeester van Zandvoort en de Haarlemse stadsarcheoloog. Burgemeester Meijer van Zandvoort verklaarde volgens het persbureau dat hij de zaak serieus nam.

Dinsdag kwam alsnog uit dat het ging om een grap vanwege 1 april. Nu zei de burgemeester volgens het ANP dat hij had meegewerkt aan de grap omdat het ging om een groep heel betrokken Zandvoorters. Bovendien is de 1 aprilgrap een traditie in Zandvoort, zei hij. Hij vond dat hij niet over de grens was gegaan met de grap.

Dat laatste ben ik niet met hem eens. Wie al op 6 maart komt met nieuws, dat op zichzelf geloofwaardig is (en oncontroleerbaar) , en daarbij verklaart dat de bunker binnen vier tot vijf weken kan worden geopend, blijft zo ver weg van 1 april dat het geen grap is. Het gevaar van deze werkwijze is dat de journalistiek straks helemaal niets meer vertrouwt of serieus neemt, als het naar buiten komt in de verre aanloop naar 1 april.

De grap van Blijdorp was leuk: pal voor de datum en op het eerste gezicht zo ongeloofwaardig, dat het best waar zou kunnen zijn. Voor de bunkerkunst ligt dat anders. Hier is bewust ver voor 1 april ruchtbaarheid aan gegeven, terwijl als de datum van opening enkele dagen na 1 april was gekozen. Ik zie niet hoe de Volkskrant of om het even welk medium, dit had kunnen doorzien.

De bunkergroep zal zich best hebben vermaakt al die tijd met alle aandacht van de media, maar ik vrees dat het uiteindelijke gevolg is dat media komende jaren uiterst wantrouwig zullen zijn met nieuws dat niet verifieerbaar is en zich aandient in de aanloop naar april.

En dan is er nog een aspect dat opvalt. De bunkergroep heeft de misplaatste grap bedacht om aandacht te vragen voor een nog op te richten bunkermuseum. De publiciteit komt dan goed van pas. Voor Blijdorp geldt hetzelfde. De dierentuin krijgt twintig regels op de redactionele pagina’s van de Volkskrant. Daar kan geen advertentie tegenop. Maar het gevolg is wel dat alles wat van Blijdorp komt de volgende keer extra tegen het licht zal worden gehouden om te voorkomen dat er weer een zeperd volgt. Uiteindelijk kan deze grap – hoe geslaagd ook - dus tegen de dierentuin werken.

Overigens gaat de redactie bij Blijdorp niet geheel vrijuit. Ik vermoed dat één telefoontje naar een deskundige zou hebben geleerd dat leeuwen niet kunnen leven op sla. Dat telefoontje is niet gepleegd: het was laat op de avond, er was technisch veel misgegaan en er was een tekort aan berichten. Dus grijpt de avondploeg elk bericht aan om de krant te vullen. Het chagrijn komt een dag later.

Thom Meens

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden