Leeswijzer bij het sociaal akkoord

WOUTER BOS

1.Lees het. Het hoort bij deze tijd van nieuwe media dat eerste beelden vaak het nieuws domineren en dat vervolgens daar weer veel op doorgegaan wordt.

Die eerste beelden zijn zelden objectief. Vaak zijn ze gebaseerd op de eerste pers-statements en lekken van onderhandelaars, maar zelden op eigen lezing van de stukken. Zo ook bij het sociaal akkoord.

En dus domineerde in de eerste berichtgeving de pogingen tot 'spin', overtuiging van de eigen achterban en bevestiging van het eigen gelijk. Ik zou zeggen: vlieg er niet in. Lees die tekst dus vooral zelf.

2.Er zijn twee akkoorden. Er zijn ook twee brieven. Er is een brief van de sociale partners waarin zij zeer omstandig uitleggen wat ze met elkaar hebben afgesproken. En er is een heel andere brief waarin het kabinet opschrijft wat het wil gaan doen.

De eerste brief is een verhaal waarmee achterbannen overtuigd moeten worden. Daar staat bijvoorbeeld dat de WW drie jaar blijft en dat het bezuinigingspakket van tafel is. De tweede brief is zakelijk en gaat over wat het kabinet doet. Daar staat dus dat de collectieve financiering van de WW beperkt wordt tot twee jaar en dat het bezuinigingspakket gewoon terug op tafel kan komen.

Hebben de bonden het daarmee mis, bijvoorbeeld over de WW? Nee. Maar het recht om zelf aanvullende voorzieningen te treffen uit de beschikbare loonruimte, hadden ze natuurlijk al lang. Als ze de WW uit eigen middelen vijf jaar willen laten duren mag dat ook.

3.Vergeet niet hoe onzeker het lot van de hervormingen tot een week geleden nog was. In de Volkskrant gingen onder anderen Sheila Sitalsing en Frank Kalshoven tekeer over het opofferen van hervormingsambities. Vreemd.

Er was namelijk nogal wat onzekerheid of de geplande hervormingen er ooit zouden komen vanwege een gebrekkig politiek en maatschappelijk draagvlak. Die onzekerheid is nu aanmerkelijk afgenomen.

Daarmee is er juist meer in plaats van minder kans dat de hervormingen werkelijkheid worden. Er is wel vertraagd, dat klopt; maar laat dat nu net iets zijn wat menig econoom gezien de timingvan de maatregelen - midden in een crisis - ook aanbevolen had. Ik zeg er bij dat het wel belangrijk is dat het indienen van de wetten onverminderd snel gebeurt. Als daarin ook de klad komt, ga ook ik twijfelen.

4.Onderhandelen is altijd asymmetrisch. De meeste concessies zijn niet óf klein óf groot; kern van goed onderhandelen is nu juist dat concessies gedaan worden die voor de gever klein zijn, maar voor de ontvanger groot.

Voor het kabinet is het door kunnen gaan met de hervormingen de grote winst; concessies in timing en compenserende maatregelen zijn in dat licht een kleine prijs. Voor de bonden is de onderlinge afspraak met de werkgevers om zich in te zetten voor een derde jaar WW een groot winstpunt; voor werkgevers een kleine prijs omdat het uit dezelfde pot moet komen waaruit ook het salaris betaald moet worden, het kost ze geen cent.

Voor de bonden is het van tafel halen van bezuinigingen een groot winstpunt; voor het kabinet een kleine concessie, omdat het gewoon weer terug kan keren. Voor de bonden is het hervinden van eenheid en het krijgen van invloed op een aantal terreinen denk ik de grootste winst; de prijs dat ze zich niet zullen verzetten tegen maatregelen die waarschijnlijk vroeg of laat toch wel zouden doorgaan, is klein.

5.Politiek is altijd minder spannend dan u denkt. Ook ik vind het vooruitschuiven van de 3-procentbesluitvorming, en de daarbij horende bezuinigingen, vreemd.

Ik heb me zitten afvragen wat het zou kunnen verklaren. Zouden de economie en het consumentenvertrouwen inderdaad zo snel kunnen omslaan dat we in augustus heel andere voorspellingen krijgen dan in maart? Als dat zo is, verdient Mark Rutte de Nobelprijs voor de economie.

Zouden ze in Den Haag misschien weet hebben van meevallers in de schatkist waarvan zij wel weten dat ze er aan komen, maar wij nog niet? Ik hoop van wel, maar denk van niet.

Blijft over de minst spannende verklaring die denk ik, als zo vaak, de juiste is. Met het bezuinigingspakket op tafel was er geen akkoord over WW, ontslagrecht, flexwerk en arbeidsgehandicapten mogelijk. Dus dan maar zonder dat bezuinigingspakket.

WOUTER BOS is econoom en politicoloog.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden