Leeson was niet zo maar een wilde handelaar bij Barings

Impact: Nick Leeson, de jongen die de bank liet springen, Nederland 3, 23.25 uur...

De naam Nick Leeson zal zo onderhand bij iedereen een bel doen rinkelen. Leeson wordt verantwoordelijk gesteld voor de spectaculaire ondergang van de Britse bank Barings. Maar de vraag is: is één man in staat geweest een respectabele bank als Barings te laten springen? Of is Leeson niet meer dan een zondebok voor de falende toezichthouders van de oudste handelsbank van Groot-Brittannië?

In het BBC-programma Panorama, dat vanavond door Impact wordt uitgezonden, wordt gepoogd een antwoord te geven op deze vragen. De documentaire schetst een treffend beeld van de achtergronden van het Barings-debâcle. Barings, de meest aristocratische onder de Britse banken, is eeuwenlang geleid door de gelijknamige bankiersfamilie. Adellijk, conservatief en respectabel.

Maar banken als Barings danken hun winsten nog maar gedeeltelijk aan de relaties en invloedsfeer van in Oxford en Cambridge opgeleide lieden. Het zijn vooral de 'jonge honden', de handelaren op de beursvloer, die het geld verdienen. Geen universitaire scholing, maar wel streetwise. Zij hanteren financiële instrumenten die zo complex zijn dat nog maar weinigen ze kunnen doorgronden, laat staan controleren.

De 28-jarige Leeson was een van die handelaren. Genereus en bescheiden, zo wordt hij in de documentaire afgebeeld. 'A nice guy', en zeker geen praatjesmaker zoals vaak is gesuggereerd. Hij trok zich niets aan van het feit dat hij op de middelbare school voor zijn wiskunde-examen een onvoldoende haalde. Leeson wist zich in de Londense City, Europa's financiële centrum, razendsnel omhoog te werken.

In 1991 stuurde Barings hem naar Singapore. Op dat moment had hij nog weinig ervaring. Te weinig, gezien de verantwoordelijkheden die hij kreeg, zegt Richard Magides, een voormalig manager van het Barings-kantoor in Singapore.

Maar wat maakt dat uit als je geld verdient, veel geld. In 1993 was Leeson vrijwel in zijn eentje verantwoordelijk voor de winstbijdrage van het kantoor in Singapore aan het hoofdkantoor, ongeveer 20 miljoen pond.

Het waren voornamelijk inkomsten uit de handel in zogeheten derivaten, complexe financiële instrumenten waarmee Leeson op de optie- en termijnmarkt in Japan speculeerde.

Begin dit jaar ging het mis toen de Japanse kustplaats Kobe èn de beurzen in Japan door een aardbeving werden getroffen. Leeson had op dat moment voor enorme bedragen aan posities uitstaan. De jonge handelaar zag zijn winsten omslaan in grote verliezen. Wat te doen? Leesons oud-collega Magides geeft het dillema treffend weer. 'Als je duizend pond hebt, en ik vraag je om quitte of dubbel te spelen, dan zeg je waarschijnlijk nee. Als je duizend pond verloren hebt, zul je zeker ja antwoorden.' Dat is ook wat Leeson deed: gokken met zijn verliezen, wat uiteindelijk leidde tot de ondergang van Barings en de overname door het Nederlandse ING.

Maar terwijl Leeson in een Duitse cel zijn lot afwacht, wordt het steeds duidelijker dat Leeson niet alleen schuld heeft aan het debâcle. Al drie jaar geleden plaatsten medewerkers van Barings in Londen vraagtekens bij Leesons positie in Singapore. Hij was namelijk verantwoordelijk voor zowel de front- als de back-office, wat betekent dat hij zijn eigen transacties controleerde. Desondanks grepen de verantwoordelijken bij Barings niet in.

Waarom ook, zo luidt de suggestie van de programmamakers, als je eenvijfde van de jaarlijkse winst dankt aan de derivatenhandel in Singapore?

Er zijn nog andere aanwijzingen dat Leeson niet zomaar een wilde handelaar was, maar dat het hoofdkantoor wist waarmee de man bezig was. In de documentaire zegt een medewerker van de toezichthoudende instantie van de beurs in Singapore dat Barings al zes weken voor de crash op de hoogte was van de risico's. Vanuit Londen werd zelfs 600 miljoen pond naar Singapore overgemaakt zodat Leeson aan zijn verplichtingen kon voldoen. En dat kan niet zonder toestemming van de top, zo stelt een manager van Barings.

Opheldering over de vraag wie er nu precies bij Barings gefaald hebben geeft de BBC-documentaire niet. Dat kan ook niet, zolang de onderzoeken van de Bank of England en de Serious Fraud Office niet zijn afgerond. Maar dat niet alleen Leeson verantwoordelijk mag worden gesteld voor de abrupte ondergang wordt wel duidelijk gemaakt. De strop rond de nek van de Barings-topmannen is weer een stukje aangetrokken.

Hans Faber

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.