Leert Italië wel van eerdere aardbevingen?

Na het trillen, de noodhulp en de naschokken, is het Italië van na de aardbeving in een nieuwe fase terecht gekomen: de fase van felle kritiek. 'Want', zo klinkt het steeds luider, 'hoe kan het noodlot ons zo verrassen, terwijl het hier zo vaak toeslaat?'

L'Aquila. Beeld null
L'Aquila.

Italië is een land van aardbevingen. Sinds 2000 zijn er al meer dan honderd aardbevingen gemeten met een sterkte van meer dan 4 op de Schaal van Richter. Dat is veel in vergelijking met andere landen, maar waar Italiaanse aardbevingen vooral in uitblinken, is het aantal slachtoffers dat ze maken. Veel meer dan in bijvoorbeeld het dichtbevolkte en aardbevingsgevoelige Japan.

Dat komt, zegt MIT-geoloog Michael Reilly vrijdag in La Repubblica, omdat het niet de trillende aardkorst is die mensen doodt, maar de omvallende gebouwen. En in dat kader blijken Italiaanse huizen veel dodelijk dan bijvoorbeeld de Japanse, zegt hij. 'Als de aardbeving van deze week ons een les leert, is het hoe pover de Italiaanse infrastructuur ervoor staat.'

Vinex-versie van Venetië

Ruim 24 miljoen Italianen - zo'n 40 procent van de bevolking - woont in een regio waar een verhoogd risico op aardbevingen geldt; 4,7 miljoen gebouwen in totaal, blijkt uit cijfers van de Italiaanse bouwvereniging ANCE. Ongeveer de helft van die huizen zijn van voor 1971, toen bouwvoorschriften voor het eerst werden aangescherpt met het oog op aardbevingen. Onder die 2,1 miljoen gebouwen met instortingsgevaar, zijn zo'n dertigduizend scholen en ziekenhuizen.

Een schande, vinden veel Italiaanse kranten, opiniemakers, twitteraars en Facebookgebruikers. Maar alles afbreken en opnieuw opbouwen is ook geen optie, beseffen ze. Hetgeen Italië kwetsbaar maakt - de vaak eeuwenoude en monumentale gebouwen, pleinen, straten, torens, kastelen en paleizen - is juist een van de eigenschappen waaraan het land zijn charme ontleent. Geen toerist loopt warm voor een Vinex-versie van Venetië, begrijpen ook de critici.

Tekst gaat verder onder de infographic.

278 doden


Het dodental na de aardbeving in Italië is vrijdag opgelopen tot 278. De meeste slachtoffers, meer dan tweehonderd, vielen in het stadje Amatrice. Volgens burgemeester Sergio Pirozzi zou het ‘een wonder’ zijn als er nog mensen levend onder het puin vandaan gehaald kunnen worden. ‘Maar we gaan door met graven, want velen worden nog vermist.’ In enkele andere getroffen dorpen is de speurtocht naar overlevenden gestaakt. Circa 40 slachtoffers krijgen vandaag een staatsbegrafenis in de nabijgelegen stad Ascoli Piceno. De regering heeft zaterdag uitgeroepen tot dag van nationale rouw, waarop vlaggen halfstok zullen hangen.

null Beeld null

Cultuuromslag richting preventie

Bovendien is er nog het tweede probleem genaamd malafide aannemersbedrijven; een onuitroeibaar probleem waardoor ook veel Italiaanse huizen van na 1971 onveilig zijn. Een goed voorbeeld is de school die dinsdagnacht in Amatrice werd verwoest. Het gebouw werd in 2012 geopend - drie jaar nadat bij een aardbeving in L'Aquila de bouwregels nogmaals waren aangescherpt. Een onderzoek volgt nog, maar kenners gaan er nu al vanuit dat de school absoluut niet volgens die voorschriften werd gebouwd.

Het was voor premier Matteo Renzi aanleiding om deze week tijdens een persconferentie te beloven dat hij niet alleen geld vrijmaakt om de nu getroffen dorpjes te herbouwen, maar ook om aanstaande preventiemaatregelen te nemen. 'Het wordt tijd dat Italië niet alleen een visie heeft in tijden van crisis, maar ook daarvoor en daarna. We hebben een cultuuromslag nodig, richting preventie.'

Maar naast die cultuuromslag, zo berekende bouwvereniging ANCE, is er ook zo'n 40 miljard euro nodig zijn om alle scholen, ziekenhuizen en andere publieke gebouwen veilig te maken en nog eens 53 miljard euro om de alle woonhuizen onder handen te nemen. Dat is weliswaar weinig in vergelijking met de 150 miljard euro die verschillende regeringen sinds 1960 hebben uitgegeven aan herstelwerkzaamheden na aardbevingen, maar volgens ex-voorzitter Alessandro Martelli van onderzoekscentrum ENEA nog altijd veel te veel. 'Ik herken deze bedragen uit discussies van de afgelopen jaren', zei hij vrijdag tegen staatsomroep RAI. 'Nu roept iedereen om verandering, maar let maar op: over een paar dagen hoor je niets meer. Een echt aardbevingspreventieplan komt er nooit in Italië.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden