reportage leerlingenraad

Leerlingenraad van het Oostvaarders College gaat over ‘wezenlijke zaken waar scholieren dagelijks tegenaan lopen’

Voorzitter Djalieza van Iperen (met bril) leidt de vergadering van de leerlingenraad van het Oostvaarders College in Almere. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Driekwart van de middelbare scholen heeft een leerlingenraad. Dat wil niet zeggen dat de leerlingen ook worden gehoord. Bij het Oostvaarders College in Almere gaat de raad over meer dan ‘alleen de feesten’. 

De geprojecteerde agendapunten op de beamer beloven een lange vergadering. Over de schoolkrant, het leerlingenstatuut, de studiezaal. De leerlingenraad van het Oostvaarders College laat zich er niet door ontmoedigen. Vijf pientere vwo’ers en één ‘atheneum-plusser’ zitten rechtop op het rode pluche van de docentenkamer. Op tafel liggen geen telefoons, maar schrijfblokjes waarop driftig wordt gepend.

Vanmiddag is rector Mark Manders aangeschoven om de wensen van de leerlingenraad aan te horen. Hij toont zich bereidwillig en belooft de aangedragen punten te bespreken in het ‘MT’ of de ‘MR’. Zo gaat zo’n vergadering vlot. Van een schoolbel die twee minuten achterloopt, belanden ze in sneltreinvaart bij de wifi. Die is, vooral in ­lokaal 206, tergend langzaam.

‘Berichten komen soms pas twee uur later binnen’, zegt voorzitter Djalieza van Iperen met gevoel voor drama. Ze wendt zich tot Manders: ‘Kan er geen check worden gedaan?’ De rector verontschuldigt zich met een verhaal over ddos-aanvallen die het internet soms lamleggen. De voorzitter knikt begripvol. ‘Dan weten we in ieder geval waar het vandaan komt.’

De vergaderingen met de leerlingenraad behoren tot zijn efficiëntste, zegt Manders na afloop. Ze gaan op het eerste gezicht weliswaar over futiliteiten, maar volgens de rector zijn het ‘wezenlijke zaken waar scholieren dagelijks tegenaan lopen’. In plaats van daarover alleen maar te klagen, denken de leerlingen mee over oplossingen.

Niet op alle scholen loopt het zo gesmeerd, weet Manders. Voor zijn master deed hij onderzoek naar  leerlingenraden. Scholieren weten vaak niet dat ze vertegenwoordigd zijn in een raad en de schoolleiding neemt ze lang niet altijd serieus. ‘Als ze al iets te vertellen hebben, dan gaat dat vaak alleen maar over de feesten’, vult de rector aan.

Slechts een ‘smoes’

Leerlingen worden volgens Manders vaak ‘kaltgestellt’. Besluiten worden wel voorgelegd, maar uiteindelijk wordt gedaan wat toch al de bedoeling was. Of de schoolleiding zegt dat ze luistert, maar doet vervolgens niks met de aangedragen punten. ‘Na tien keer klagen over een vies toilet droogt het initiatief snel op’, constateert Manders. Zo is de leerlingenraad voor sommige scholen slechts een ‘smoes’ om te doen alsof ze leerlingenparticipatie hoog in het vaandel hebben.

Volgens de jaarlijkse monitor van het Landelijke Aktie Komitee Scholieren (LAKS) heeft driekwart van de scholen een leerlingenraad. Toch is maar 32 procent van de ondervraagde scholieren daarover te spreken. ‘Het hebben van een leerlingenraad is geen garantie voor succes’, zegt Linda Zeegers van de VO-raad. Leerlingenparticipatie moet structureel worden georganiseerd, maar het heeft bij scholen niet altijd prioriteit.

Terwijl scholen die er wel werk in steken zien dat het veel oplevert, weet Zeegers. ‘Leerlingen komen met punten waaraan de schoolleiding nooit heeft gedacht, zoals dat ze niet elk uur de schoolbel willen horen. Als dat wordt afgeschaft, geeft dat veel voldoening.’

Ook Jordy Klaas van het LAKS vindt dat sommige scholen beter hun best moeten doen om iets uit de leerlingenraad te halen. ‘Leerlingen kunnen goed meepraten vanuit ervaring, maar ze hebben wel een kenniskloof’, zegt de scholier. ‘Het is belangrijk dat de schoolleiding zorgt dat leerlingen begrijpen waarover het gaat.’

Manders doet in zijn onderzoek enkele aanbevelingen om de positie van leerlingenraden te versterken. Zeven Almeerse scholen gaan daar komend jaar mee aan de slag. Een van die tips is goede begeleiding, zodat leerlingen het gevoel hebben dat ze gehoord worden, maar ook omdat het uiteindelijk nog kinderen zijn. ‘Die bedenken vaak niet zelf dat er na een vergadering een actielijst moet komen zodat onderwerpen niet twintig keer terugkomen op de agenda.’ Praktische zaken als printtegoed en kantoorartikelen leiden tot professionalisering. Daarnaast staat of valt een leerlingenraad natuurlijk met de scholieren die erin zitten.

Dat lijkt op het Oostvaarders College wel goed te zitten. Onder de bezielende leiding van voorzitter Van Iperen en ­secretaris Faisane Ruijne kreeg de leerlingenraad een eigen kantoor, budget en toegang tot de rector. Hun Snapchats van vergaderingen zorgden voor wat bekendheid op school.

In het begin was het wel even wennen voor de vriendinnen. Niet in de laatste plaats vanwege het ‘jargon’ van de rector, zoals die ‘MT’ en ‘MR’ – managementteam en medezeggenschapsraad. ‘Toen ik hier kwam dacht ik: waar heeft hij het allemaal over? Maar nu heb ik meneer Manders zelfs op WhatsApp’, lacht Van Iperen.

De 6-vwo’ers hebben het gevoel dat ze serieus worden genomen. ‘We ­komen ook niet met heel onrealistische voorstellen,’ zegt Ruijne. Van Iperen knikt instemmend: ‘Er komen wel­eens leerlingen naar me toe die zeggen: het negende uur moet verboden worden. Een leuk idee, maar dat is natuurlijk niet mogelijk.’

Imagoproblemen

De leerlingenraad worstelt nog wel wat met imagoproblemen. Er hangt volgens Van Iperen een ‘vwo-vibe’ omheen. Daardoor is het moeilijk om de havisten erbij te betrekken. ‘We hebben het echt geprobeerd, maar misschien denken ze onderling wel dat we nerds zijn,’ zegt de voorzitter.

Dat probleem speelt bij veel leerlingenraden, weet Manders. Scholen vinden het vooral moeilijk om leerlingen van het vmbo-niveau aan te trekken. ‘Dat heeft niet ­alleen te maken met een verschil in intelligentie’, zegt de rector. Ook leeftijd speelt een rol: vaak worden vooral oudere scholieren lid van de raad, maar het vmbo loopt maar tot de vierde.

Toegegeven: Van Iperen en Ruijne zijn ook wel de braafste meisjes van de klas. Maar dat betekent niet dat ze nooit meer iets fout doen. Van Iperen komt nog graag te laat. En laatst, toen een klasgenoot een toets had doorgestuurd naar de hele klas, wist ze heus wel wie dat was, maar ze hield haar mond. ‘Ik ben in de leerlingenraad ­gegaan om de school beter te maken, niet om een klikspaan te zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden