Leemhuis-zaak toont zwakke plekken Clickfonds

Na ruim drie jaar Clickfonds ontbeert het Openbaar Ministerie nog steeds elementaire kennis, betogen advocaten. Bovendien heeft het zich schuldig gemaakt aan 'doelbewuste misleiding'....

Een vervaarlijk gerommel vanuit een zijdeur deed het publiek in de rechtszaal afgelopen week verschrikt opveren. Vervolgens verscheen officier J. Tonino, met in zijn hand één helft van een zojuist gesneuveld katheder waar de kromme schroeven nog uitstaken. 'Een afgebroken lessenaar is een uiterst wankele basis voor een requisitoir', zei hij met een grijns.

De grap had een serieuze ondertoon. De laatste weken bleek Operatie Clickfonds, de beursfraudezaak die eind 1997 van start ging, inderdaad wankel. De lopende procedures tegen Leemhuis & Van Loon BV en vier oud-directeuren van dit voormalige effectenbedrijf legden enkele al langer vermoede zwakke plekken bloot in de financiële fraudezaak. Tonino en zijn collega-officier H. de Graaff achten bewezen dat Leemhuis en zijn ex-bestuurders jarenlang een criminele organisatie vormden, met als doel het plegen van heling, valsheid in geschrift en belastingfraude via coderekeningen. Maar om die stelling kracht bij te zetten, verlieten zij zich opvallend vaak op verdachte zaken die niets (meer) met Leemhuis te maken hebben.

Terwijl Tonino het requisitoir (aanklacht) voorlas, werd hij onderbroken door de rechtbank. Die gelastte hem om een aantal van die beschuldigingen uit de tekst te verwijderen - een even zeldzame als ontluisterende gebeurtenis.

Wat mocht blijven staan, was onder meer een kwestie die de verdachten niet ten laste is gelegd. Maar, aldus de officieren, dit feit toont 'hoe coderekeningen gebruikt kunnen zijn' voor fraude - de cursivering is van de redactie.

'Inderdaad, dat kan', repliceerde advocaat J. Pen in zijn pleidooi. 'Het kan ook niet.' Pen voelde zich geroepen om nog eens uit te leggen wat dat nou is, een coderekening, en hoe die werkt. 'Coderekeningen hebben bestaan sinds er banken zijn', betoogde Pen, en ze zijn dan ook 'niet verboden'. Afgezien daarvan had Leemhuis & Van Loon helemaal geen coderekeningen, omdat het geen bankvergunning had. 'Kennis die op zeer eenvoudige wijze verkregen kan worden', aldus de advocaat, maar die de speurneuzen van justitie zich na ruim drie jaar Clickfonds 'nog steeds niet eigen hebben gemaakt'. Pens conclusie: de dagvaarding is gebouwd op drijfzand en moet nietig worden verklaard.

Dan zijn er de ernstige twijfels over de manier van werken van het OM. Dieptepunt was het rechtshulpverzoek aan justitie in Zwitserland, waarmee cruciaal bewijsmateriaal werd binnengehaald. De Duitse vertaling bleek op even cruciale punten af te wijken van het Nederlandse origineel. 'Een vergissing', stelden de betrokken ambtenaren met rode hoofden voor de rechtbank.

'Doelbewuste misleiding', betoogde advocaat V. Koppe. 'Naar mijn stellige overtuiging is de Zwitsers op enig moment op uiterst doortrapte wijze een rad voor ogen gedraaid.' Hij maakte een reconstructie die volgens hem maar tot één conclusie kan leiden: de Duitse tekst is bewust onthouden aan de verantwoordelijke onderzoeksrechter en aan het dossier, waarop de verdachten hun verdediging moesten baseren.

De conclusie van Koppe: 'integrale niet-ontvankelijkheid', waardoor de verdachten vrijuit gaan. 'De handelwijze van het OM is volkomen onacceptabel.' En de felheid van de advocaten verried: daar is niets grappigs aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden