Leegloop

Friesland lijkt nogal in zichzelf gekeerd, zag de Friese commissaris van de koning John Jorritsma (VVD) vorig jaar. Het zou daarom aardig zijn als een buitenstaander, een heuse niet-Fries dus, eens een praatje zou houden over de toekomst van Friesland. Jorritsma noemde zijn woeste ingeving: de Rede fan Fryslân.


Die titel moest natuurlijk in het Fries, anders was de kans op een massaprotest in Leeuwarden te groot. Maar de lezing zelf zou in het Nederlands zijn. Coen Teulings, toen nog directeur van het Centraal Planbureau (CPB), mocht de aftrap geven. Kreukloos PvdA'er uit de Randstad. Nietsvermoedend te gast in het provinciehuis in Leeuwarden.


Hij kan het allemaal maar net navertellen. Nog steeds gaat in Friese kroegen het verhaal dat uiteindelijk militaire steun is ingeroepen van de nabijgelegen vliegbasis om hem in veiligheid te brengen.


Dit zei Teulings: Friesland is een krimpregio. Deze provincie loopt leeg. Basisscholen moeten sluiten. Banen zullen verdwijnen. De vergrijzing slaat hier met een mokerslag toe. Leeuwarden heeft voor hogeropgeleiden weinig aantrekkelijks. Het mag een wonder heten dat er in die stad überhaupt nog zo veel mensen wonen. Friesland kan zich maar het beste terugwerpen op toerisme. Watersport, de Friese Meren, dat heeft misschien nog enige toekomst.


Zaken als innovatie, kenniseconomie, daar moeten de Friezen vooral ver vandaan blijven. Pas voorbij Lelystad maakt dat allemaal weer kans. Uitsmijter in de lijkrede van de CPB-baas: 'Voor Friesland heeft het geen zin om te proberen de concurrentie aan te gaan met de Randstad.'


Aan zijn doemtekst zullen de Friezen ongetwijfeld hebben teruggedacht toen schaatsbond KNSB gisteren bekendmaakte dat de nieuwe schaatstempel van Nederland niet Thialf wordt in Heerenveen, maar Iced¿me in Almere. Schaatsen, dat raakt het Friese bloed. Een gevoeliger overwinning voor de Randstad is niet denkbaar.


Friesland heeft het tegenoffensief alweer ingezet. Ongeveer tegelijk met het Iced¿me-nieuws opperde de gezaghebbende Ried fan de Fryske Beweging (Raad van de Friese Beweging) dat medewerkers van de politiemeldkamer Noord-Nederland voortaan verplicht de Friese taal moeten beheersen. Het werkgebied van deze meldkamer: Friesland, Groningen, Drenthe.


Op cursus dus, die agenten. Voor een schaatswedstrijd moeten Friezen dan voortaan misschien naar Almere rijden, maar als compensatie zullen ze in Meppel, Heiligerlee en Dwingeloo wel mooi vloeiend Fries leren.


In 2018, zo is de planning, brengt Friesland de Randstad vervolgens de beslissende slag toe. Dat jaar moet de provincie namelijk Culturele Hoofdstad van Europa worden. Niet alleen Leeuwarden doet mee met de verkiezing, maar ook Balk, Stavoren, het bruggetje van Bartlehiem, en niet te vergeten fotomodel Doutzen Kroes, woonachtig in New York.


In het onwaarschijnlijke geval dat de Europese jury hier niet in meegaat, dan stapt Friesland naar de rechter, want zo'n besluit deugt niet. Net als nu bij Thialf zal Jorritsma opnieuw zijn krachtigste argument in stelling brengen:


'Ik krijg dit op een verjaardag niet meer uitgelegd.'


Het zal allemaal niets veranderen. De dunbevolkte randen van Nederland lopen langzaam leeg. Het kost elke plattelandsprovincie inwoners, werk, scholen, ziekenhuizen en soms zelfs ijsbanen. En er helpt geen Fries volkslied tegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.