Leeggekomen panden krijgen een andere bestemming

Winkeliers hebben het zo moeilijk door de crisis dat hun aantal snel daalt. Blijven de huren te hoog? Of waren er al te veel winkels? De leeggekomen panden krijgen andere bestemmingen.

Galeries en koffietentjes nemen de plaats in van winkeltjes in het centrum van Utrecht.Beeld Cigdem Yuksel

Het aantal winkels in Nederland daalt snel. Oorzaken zijn de lagere consumentenbestedingen sinds de crisis, online winkelen en de komst van nieuwe discountketens als Action en Primark.

Sven Bertens van de vastgoedmaatschappij Jones Lang LaSalle zegt dat de huren al voor het vijfde achtereenvolgende jaar zijn gedaald. 'Voor 2014 is dat gemiddeld 2,8 procent. Maar dat heeft niet kunnen voorkomen dat de leegstand in de binnensteden toeneemt.'

Kappers

De populairste herbestemming van een leeg winkelpand is de kapperszaak. Sinds 2008 zijn 700 winkels omgebouwd tot kapperszaak, blijkt uit cijfers van Locatus. Volgens onderzoeker Gertjan Slob komt dat omdat de financiële drempel relatief laag ligt. 'Wie een kapsalon wil beginnen hoeft alleen te investeren in materialen als scharen en föhns.'

Onderzoeksbureau Q & E meldde maandag dat sinds de crisis het aantal winkels in Nederland met liefst 22.000 is gedaald tot 90.000 - cijfers die zouden zijn gebaseerd op die van het niet meer bestaande Hoofdbedrijfschap Detailhandel. Maar het onafhankelijke onderzoeksbureau Locatus noemt dat cijfer overdreven. Die spreekt van een daling van bijna 9.000 sinds 2008. Het aantal winkels zou zijn verminderd van 107.000 naar 98.000.

Dat betekent niet dat al die panden leeg staan. Het merendeel van de panden is omgebouwd tot kapperszaak, lunchroom of tandartspraktijk.

Afhaalrestaurants

Een deel van de winkels transformeert tot afhaalrestaurant. Daar komen er al jaren steeds meer van in Nederland, blijkt uit cijfers van Datlinq. In zes jaar tijd deden meer dan 800 nieuw afhaalzaken de deuren open. Slob: 'Deze restaurants vind je meestal niet in winkelstraten in het centrum, maar eerder op B- of C-locaties.'

Online shoppen

Dit jaar hebben ook veel ketens het loodje moeten leggen: onder meer Halfords (fietsen), Mexx (mode), Polare (boeken) en Siebel (sieraden) gingen failliet. Volgens onderzoeker Gertjan Slob van Locatus speelt naast de crisis en de opkomst van het online shoppen ook vergrijzing een rol. Slob: 'In veel gebieden buiten de Randstad is sprake van een bevolkingskrimp, daar neemt de vraag af.'

Frank Quix van retailadviesbureau Q&A spreekt van een gezonde ontwikkeling. 'We hadden te veel winkels in Nederland. De winkels die het niet gered hebben deden het niet goed genoeg.' Quix verwacht dat de komende jaren het aantal winkels verder daalt. Veel toonaangevende winkelketens hebben het nog altijd moeilijk. Zo zitten ketens als V&D en Hema in de verliezen. Blokker en C&A (zover bekend) hebben hun winsten zien dalen.

Winkelketen Macintosh (Kwantum, Dolcis, Steve Madden, Scapino, Manfield) had in 2013 'het slechtste jaar ooit' en moest dit jaar met noodkredieten en aandelenemissies de boel overeind houden. Maandag lekte een brief uit waarin de leiding van Macintosh de werknemers van de schoenenketens Invito en Manfield liet weten geen klant zonder twee paar schoenen de winkel uit te laten gaan, omdat de verkoop achter blijft bij de verwachtingen. Op de beurs kelderde het aandeel met 20 procent.

Een gesloten winkel van Polare in Rotterdam/Beeld anp

Kunstgalerie

Ook een relatief populaire bestemming: de kunstgalerie. Sinds 2008 werden 166 winkelpanden omgebouwd tot expositieruimte, dat gebeurde vooral veel in grote steden. 'Een verrassende keuze', vindt Slob van Locatus. De onderzoeker verwacht dat veel van die expositieruimten er met subsidie zitten. 'Voor een winkeliersvereniging of een winkelcentrum is het een goede manier om het winkelgebied wat spannender te maken.'

Huurprijzen

De algemene klacht is dat de vastgoedverhuurders de huurprijzen niet snel genoeg verlagen. Sommige gemeenten hebben daarom gedreigd met boetes als panden te lang leegstaan. Maar Sven Bertens zegt dat de prijzen wel degelijk dalen. 'Van de 185 winkelstraten die wij hebben onderzocht, is slechts in achttien straten sprake van een stijging van de huren. En dat zijn absolute toplocaties die veel toeristen trekken.' Vastgoedbelegger Vastned Retail zegt dat de leegstand slechts 2 procent bedraagt. 'Maar we zitten ook voornamelijk op A1-locaties in de grote steden. Daar gaan de huren eerder omhoog dan omlaag', aldus manager Investor Relations Anneke Hoijtink.

Jaap Jan Fit van Wereldhave stelt dat dit beursfonds vooral in winkelcentra belegt. De leegstand in de eigen portefeuille is zelfs nog lager dan 2 procent. 'Laten we eerlijk zijn. Er zijn huren die we moeten verlagen maar er zijn ook huren die omhoog gaan. We hebben een prima mix. Je ziet in winkelland een tweedeling: A1-locaties blijven het goed doen, het probleem zijn de winkels in de aanloopstraten op B- en C-locaties.'

Modeketen Mexx ging eerder deze maand failliet.Beeld anp

Lunchrooms

Veel winkelpanden krijgen een tweede leven als broodjes- of koffiezaak. Uit cijfers die onderzoeksbureau Datlinq dinsdag presenteerde, blijkt dat er het afgelopen jaar alleen al 11 procent meer lunchrooms zijn bijgekomen. 'Je ziet dat er meer behoefte komt aan beleving in de winkelstraat', zegt onderzoeker Martijn de Bruin. Bij een dagje shoppen hoort ook een lunch of een kopje koffie.

Bertens vindt het opvallend dat de ketens die nu nog nieuwe zaken openen, bijna alle buitenlands zijn. Nederlandse ketens brengen het aantal filialen terug.

Van de winkels die failliet gaan komt nog geen derde (27 procent) leeg te staan, blijkt uit cijfers van Locatus. Iets meer dan de helft krijgt een andere bestemming als woonhuis of er komt een kinderopvang, fysiotherapeut of tandartspraktijk in. Die panden verdwijnen uit de tellingen van Locatus. 'We weten daarom niet precies wat de verhoudingen zijn in die groep', zegt onderzoeker Slob. De overige 19 procent krijgt een nieuw leven in de horeca of persoonlijke verzorging. Die cijfers houdt het onderzoeksbureau wel bij. 'Vooral kapperszaken en schoonheidssalons zijn populair, dat zijn zaken die relatief goedkoop zijn om op te zetten. Je hoeft niet eerst een dure voorraad in te slaan zoals bij een winkel wel nodig is.'

Schoonheidssalons

Ook het aantal beautysalons en nagelsalons is de laatste jaren groeiende. Daarbij geldt hetzelfde als voor kappers: het is relatief goedkoop een schoonheidssalon te beginnen. 'Persoonlijke verzorging wordt bovendien steeds belangrijker gevonden', zegt Slob van Locatus. 'We hebben blijkbaar meer behoefte aan dat soort dienstverlening.'

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden