'Leeftijd wordt gehanteerd als gelegenheidsargument'

Kan een oud-leraar van zeventig nog surveilleren bij een praktijkexamen boekhouden? Nee, vindt de Stichting Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens. H....

Van onze verslaggever

Peter van den Berg

UTRECHT

Er is veel vaker sprake van leeftijdsdiscriminatie in Nederland, in veel gevallen aanzienlijk schrijnender dan in dat van de surveillant. Niet alleen vrijwilligersorganisaties, ook overheid, uitzendbureaus, financiële instellingen, verhuurders van service-flats, reisorganisaties, verzekeringsmaatschappijen en werkgevers discrimineren op leeftijd.

'Die klachten worden in toenemende mate gesignaleerd', zegt directeur L. Christ van het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie (LBL) in Utrecht. Samen met ouderenbonden en vakcentrales heeft het LBL 29 februari, de schrikkeldag, uitgeroepen tot Landelijke Melddag Leeftijdsdiscriminatie. Van acht uur 's morgens tot acht uur 's avonds kunnen gevallen van discriminatie worden doorgebeld.

'Doel is een goed overzicht te krijgen van de klachten en het probleem aan te pakken. Leeftijdsdiscriminatie moet niet langer gezien worden als een privé-probleem, maar als een maatschappelijke misstand.'

Er moet volgens Christ meer pressie uitgeoefend worden op onder andere werkgevers. 'En ook de overheid moet een andere weg gaan bewandelen.'

Voor haar ligt een personeelsadvertentie. Daarin wordt om een technisch specialist gevraagd. 'U heeft twee jaar ervaring en bent tussen de 25 tot 35 jaar'. Christ hoeft er niet al te lang over na te denken. 'Tien tegen één dat die leeftijdsgrens iets te doen heeft met salaris. Eigenlijk heeft dit niets met leeftijd te maken. Dit is een ordinaire centenkwestie.'

Ze blijkt gelijk te hebben. 'Onze opdrachtgever is bereid tot een bepaald salaris te gaan', zegt een woordvoerder van het bureau dat voor het betreffende bedrijf bemiddelt. 'Iemand die ouder is dan de gestelde leeftijd verdient in de regel al meer en is daarom te zwaar geworden voor de functie. Het kan ook zijn dat een sollicitant moet passen in een team van rond de dertig jaar. Een aanmerkelijk ouder persoon heeft vaak andere interesses en communicatievlakken. Dat kan dan botsen. Zo'n leeftijdsindicatie gebruiken we als filter.'

Ander voorbeeld: een 65-jarige sluit een reisverzekering af bij de Koninklijke Nederlandse Alpinisten Vereniging. Zijn nabestaanden krijgen in geval van overlijden van de verzekerde slechts drieduizend gulden uitbetaald. Beneden de 65 jaar wordt vijftienduizend gulden uitbetaald.

'Buitengewoon vreemd', meent Christ. 'Zo'n man van 65 kan wel buitengewoon veel ervaring hebben met bergbeklimmen, terwijl iemand van 35 jaar zonder enige ervaring ook een bergtocht kan maken. De kalenderleeftijd mag nooit de doorslag geven, maar wel de conditie van het lichaam.'

Niet alleen ouderen zijn het slachtoffer, getuige deze noodkreet. 'Ik ben 32 jaar', schrijft een man uit Amsterdam aan de Volkskrant. 'Heb HBO gedaan, ben nu werkloos na een reorganisatie in het bedrijf. Nu zoek ik ander werk, ik ben bereid alles aan te pakken. Werk genoeg dat ik graag zou willen doen. Maar steeds krijg ik te horen, dat ik ''te oud'' ben. Werkgevers hebben liever ''jonge'' mensen, die goedkoper zijn. Dit is pure leeftijdsdiscriminatie. Het is absurd en schandalig dat ik in de kracht van mijn leven nu al word afgedankt.'

Er is een mentaliteitsverandering nodig, vindt Christ. 'De overheid moet de wet aanpassen. Personeelsadvertenties met leeftijdscriterea moeten worden verboden. We willen een duidelijk signaal afgeven dat leeftijd geen punt meer mag zijn om iemand voor een functie af te wijzen.'

Minister Melkert lijkt daar oor naar te hebben. Hij denkt aan een wettelijk verbod op het afwijzen van sollicitanten voor een baan op grond van hun leeftijd. Maar terwijl de overheid propageert dat ouderen zoveel mogelijk mobiel moeten blijven, houdt het bedrijfsleven de boot nog behoorlijk af.

'We hebben onderzoek verricht, maar ouder zijn betekent niet automatisch dat een werknemer ook meer ziek wordt, traag is geworden, improduktief en vastgeroest is', zegt Christ. 'Een wat oudere werkkracht neemt zijn of haar levenservaring mee. Dat is een belangrijke compensatie, die al te vaak wordt vergeten. Leeftijd wordt gehanteerd als gelegenheidsargument.'

Dat mocht een 75-jarige konijnen-keurmeester meemaken. Hij werd door de Nederlandse Konijnenfokkersbond afgeschreven wegens zijn leeftijd. Ten onrechte, oordeelde de Nederlandse Federatie van Kleindierenteelt, waarbij de bond is aangesloten. De konijnenfokkers weigerden echter de bepaling te schrappen. Argument: een 75-jarige is niet meer in staat zware konijnen op te tillen.

De afgelopen weken zijn bij het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie honderd schriftelijke klachten binnengekomen. De uitkomsten van de melddag worden gebundeld. Politici en bestuurders worden ermee geconfronteerd.

De knop moet om, benadrukt Christ. 'We hebben nadrukkelijk gekozen voor schrikkeldag. Met die datum willen we de betrekkelijkheid van tijd aangeven. Datzelfde geldt voor leeftijd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden