'Leeftijd speelt op verre reizen geen enkele rol'

Eén keer werd ze beroofd, maar verder krijgt ze meestal de beste plekken toegewezen. Naar onbegane oorden reizen als senior heeft haast alleen maar voordelen.

Ze sliep in gevangenissen, ziekenhuizen, joerten, trucks, op een paardenkar, in een mannenhotel - 'daar trek ik me niks van aan' - en op plekken 'waar het toilet de wijde wereld is'. Ze deelde haar nachten met geiten, vlooien, torren, sterren en de eenzaamheid. Lenny Valstar (75) reist in haar eentje de wereld rond, liftend en met lokaal vervoer, liefst door gebieden waar 'geen zinnig mens' naartoe gaat.


Waarom?

'Om weg te zijn uit je kleine wereldje thuis, achter de geraniums. Dat is een gouden kooi, weet ik nu. Door het reizen apprecieer ik veel meer wat het leven te bieden heeft. Afrikanen hebben niks, maar delen alles. Wij hebben alles, maar delen niks. Ik heb het materialisme losgelaten. Ik ben thuis eenzamer dan op reis.'


Uw eerste reis was naar Oezbekistan en Kirgizië - niet alledaags.

'Ik was 64, mijn man was overleden, ik wilde iets doen met mijn leven en heb gewoon blind in de atlas geprikt. Mijn familie verklaarde me voor gek, ze vonden me te oud voor zulke gekke landen. Het reisbureau deed ook moeilijk. Het heeft, na aandringen, alleen de eerste drie nachten geregeld, in Tasjkent, Buchara en Urganch. Ik betaalde 35 euro per nacht, maar kwam er al snel achter dat de werkelijke prijs maar 6 dollar was. Een reisbureau stap ik nooit meer binnen. Ik regel alles zelf, dat is veel goedkoper. Zelfs als je AOW ontvangt, kun je verre reizen maken. Ik leef van 10 à 20 euro per dag.'


Valstar zou ze door elkaar willen schudden, de ouden-van-dagen die 'niets doen, op hun geld zitten en wachten op de dood'. Voor hen publiceerde ze haar dagboekaantekeningen in de bundel Reizen - ja, maar dan een beetje anders. Met het openbaar vervoer de halve wereld door. Ze hoopt mensen op leeftijd 'uit hun stoel te trekken' en te inspireren ook naar uitzonderlijke gebieden te reizen, in plaats van 'naar het doodsaaie Mallorca'. Ze geeft praktische tips, onder meer over veiligheid ('zeg altijd dat je getrouwd bent'), corruptie ('laat je niet intimideren door een uniform'), reisgemak ('ik heb maar 6 kilo bagage') en gezondheid ('een veearts in Dakla heeft mijn gebit gerepareerd').


Haar adviezen zijn verpakt in humoristische beschrijvingen van bijzondere gebeurtenissen en ontmoetingen in de afgelopen tien jaar. Zo vloog ze in een Russisch vliegtuigje waarin de passagiers handdoeken kregen tegen het doorlekkende regenwater. Ze douchte in Tibet met warm water uit een opgehangen colablikje bij vijf graden vorst in de buitenlucht. In China trok ze op met een doofstomme man met wie ze in het Engels op briefjes communiceerde. Ze beschrijft bussen vol kippen en koala's, het eten van yakyoghurt en lammetjespap, haar reis met paard en kar door de steppen van Mongolië en de 'mooiste weg ter wereld', over de Khunjerabpas tussen Pakistan en China.


Juist de dingen die misgaan leveren de mooiste herinneringen op, schrijft u.

'In Siberië miste ik een bus die maar eens in de twee dagen vertrekt. Een vriendelijke politieman bood me het bed in de cel van zijn politiepost. En in Gilgit miste ik het vliegtuig naar Skardu omdat de startbaan werd gebruikt voor een cricketwedstrijd. In Tadzjikistan kreeg ik een lift van de Aga Khan Medische Dienst. We kwamen heel laat aan, ik had geen slaapplek en mocht in hun ziekenhuis overnachten. Er waren twee ziekenzalen met 45 matrassen op de vloer, geen dekens en de toiletten waren buiten op straat, maar het was er schoon en ik heb er twee geweldige dagen gehad.'


Of je de taal spreekt of niet, mensen zijn zonder uitzondering heel behulpzaam, schrijft Valstar. Een respectabele leeftijd heeft daarbij zijn voordelen. Als ze - opzettelijk - een hulpeloos gezicht trekt in een lange wachtrij, krijgt ze voorrang of wordt ze een klasse hoger ingecheckt. De beste stoelen worden doorgaans aan haar toegewezen en haar bagage wordt altijd keurig voor haar van het dak van een bus getild. 'Het grappige is dat reizigers zich nooit iets van leeftijd aantrekken. Ik heb in Eguazou een slaapplaats gedeeld met een 25-jarige Fransman, in een kuuroord gezwommen met een groep 30-jarige Russinnen en gedanst met een 83-jarige Argentijn in Xi'an. Reizigers zijn allemaal op zoek naar een mooie plek of bijzondere ontmoeting. Leeftijd speelt op reis geen enkele rol.'


En bij gevaar?

'Ik ben net zo kwetsbaar of weerbaar als ieder ander, want tegen wapens doe je niks. Eén keer ben ik beroofd. Niet eens op straat, maar 's nachts in mijn hotelkamer in Malawi. Om die reden heb ik altijd een kopie van mijn paspoort en inentingsbewijs, extra geld en een creditcard in een tweede tas geplakt, die ik 's nacht op een andere plek verstop. Ik heb ook weleens een nachtje in een cel gezeten omdat ik niet wilde meewerken aan corruptie. Dat was niet gevaarlijk, maar wel frustrerend. Zowel voor mij als voor die douanier (harde lach). Mijn grootste angst is ziek worden op een verafgelegen plek. Maar dat risico neem ik.'


Als ze niet op reis is, pendelt Valstar tussen haar huis in Spanje en familie in Nederland met haar zilvergrijze Fiat Scudo, waarin ze een bed en een koelkastje heeft gemaakt. Daarin overnacht ze onderweg op parkeerplaatsen. 'Ik leef in twee werelden. Hier, in het rijke Westen, en in landen waar niks is en waar je alles nog voor elkaar krijgt. Het liefst zou ik andere oudjes meeslepen om te laten zien hoe geweldig dat is. Als ik een poosje hier ben, begint er vanzelf iets te kriebelen en ben ik weer weg.'


Lenny Valstar: Reizen - ja maar dan een beetje anders.

Free Musketeers; 140 pagina's; € 17,95.


CV

1937 geboren in Leiden


1953 mavo in Lekkerkerk


1980 verhuist naar Australië


2000 verhuist naar Spanje


2002 eerste van lange reeks reizen: Oezbekistan


Lenny Valstar is weduwe en heeft drie kinderen


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.