Leeftijd jonge asielzoeker bepaald met röntgenfoto

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) gaat opnieuw radiologisch onderzoek verrichten om de leeftijd van asielzoekers te bepalen. Röntgenfoto's van het sleutelbeen moeten uitwijzen of iemand ouder of jonger is dan twintig jaar....

Van onze verslaggeefster

Wil Thijssen

AMSTERDAM

Volgens de IND sjoemelen veel asielzoekers met hun leeftijd, omdat de opvangfaciliteiten voor jongeren tot achttien jaar relatief gunstig zijn. Het vaststellen van leeftijd is voor IND-ambtenaren een probleem, omdat asielzoekers meestal zonder identiteitsdocumenten naar Nederland komen. De dienst kan niet aantonen hoe, of op welke schaal wordt gefraudeerd.

Volgens het ministerie van Justitie geschiedt het röntgenonderzoek op vrijwillige basis, maar vervallen alle rechten op speciale jongerenopvang als iemand niet aan het onderzoek meewerkt. Asielzoekers moeten een verklaring ondertekenen waarin zij aangeven vrijwillig mee te werken. Tijdens het onderzoek worden zij begeleid door een tolk.

Juristen noemen de maatregel onwettig. 'Er is sprake van grote dwang, omdat er een sanctie op staat', zegt hoogleraar gezondheidsrecht H. Roscam Abbing. 'Bovendien is het binnendringen van straling in het lichaam strijdig met de wet, die integriteit van het lichaam waarborgt.'

Ook medici hebben bezwaren tegen het sleutelbeenonderzoek. A. van Es, arts en oud-voorzitter van de Johannes Wier Stichting (JWS) voor mensenrechten en gezondheidszorg, noemt de diagnostiek 'dubieus'. 'De groei van botten verschilt per etniciteit. Bij mensen uit de Kaukasus gelden andere normen dan bij negroïden of aziaten. Bovendien kunnen groeistoornissen, ondervoeding, ziektes of hormonen de resultaten beïnvloeden. En ik zie niet hoe sleutelbeenonderzoek kan bewijzen wat gebitsfoto's en hand- of polsfoto's niet meer mogen.'

Ook heeft Van Es ethische bezwaren tegen dergelijk 'forensisch' onderzoek. 'Een arts moet zieke mensen beter maken. Die moet zich niet lenen voor probleemoplossend onderzoek voor de IND. Bovendien kan een kind van een jaar of veertien niet objectief beslissen of het vrijwillig aan zo'n onderzoek meedoet. Een kind is makkelijk te beïnvloeden.'

G. Maat, anatoom bij de Rijksuniversiteit Leiden, verricht regelmatig contra-expertise tegen conclusies van de IND. Volgens hem hebben tandartsen en radiologen van de IND in het verleden veel fouten gemaakt, waardoor asielzoekers ouder werden geschat dan ze waren. 'Getouwtrek over de ruggen van vluchtelingen moeten we te allen tijde voorkomen.'

Volgens de stichting VluchtelingenWerk is er een tendens bij Justitie om het asielbeleid met wetenschappelijke precisie vast te stellen. Zo onderzoekt staatssecretaris Cohen de mogelijkheid van een DNA-test bij gezinshereniging. Dat zou 'eindeloze discussies' over het laten overkomen van gezinsleden voorkomen, en de procedure verkorten, aldus een woordvoerder van Justitie.

Vluchtelingenorganisaties verwerpen identiteitsdiagnostiek, omdat die in principe moet plaatsvinden in het land van herkomst. 'Dat kost tijd en die tijd hebben vluchtelingen vaak niet', zegt F. Biesma van VluchtelingenWerk. Volgens haar lopen vluchtelingen gevaar als zij zich aanmelden voor een test en lang op de uitslag moeten wachten. 'Dan gaat Justitie voorbij aan het Mensenrechtenverdrag, waarin staat dat asielzoekers het voordeel van de twijfel krijgen zolang zij gevaar lopen. Laat Cohen eerst maar bewijzen dat er daadwerkelijk op grote schaal wordt gefraudeerd voordat we bakken geld steken in dergelijke onderzoeken'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden