Leed Sinti en Roma erkend

Na twintig jaar steggelen kon woensdag in Berlijn eindelijk een monument worden onthuld ter nagedachtenis van vermoorde Sinti en Roma in WO II.

VAN ONZE CORRESPONDENT MERLIJN SCHOONENBOOM

BERLIJN - Een paar meter van het officiële gedeelte klinkt er even een kort gejuich. Na 20 jaar debatteren wordt in Berlijn het monument onthuld voor de onder het nationaal-socialisme vermoorde Sinti en Roma. De Nederlander Zoni Weisz houdt als overlevende een toespraak.

Geestdriftig klapt een groepje Berlijnse scholieren met Roma-achtergrond voor de woorden van Weisz, die ze via een tv-scherm in het park kunnen volgen. 'Eindelijk is er de officiële erkenning dat er tijdens de Holocaust een half miljoen Sinti en Roma zijn vermoord', zegt hij. 'Het is een soort Wiedergutmachung'.

Maar ze juichen als hij zegt: 'Maar niets, bijna niets, heeft de samenleving ervan geleerd. Anders zou men nu anders met ons omgaan.'

De boodschap van Weisz is onder de aanwezige Roma en Sinti steeds te horen vandaag, ook bij het officiële gedeelte met bondskanselier Angela Merkel en bondspresident Joachim Gauck. Goed dat er nu de erkenning is, maar er is een 'nieuw racisme' in Europa aan het ontstaan, zoals initiatiefnemer Romani Rose het formuleert.

De Bondsdag besloot al in 1992 tot de bouw van het monument, maar er is flink over gestreden en het is steeds uitgesteld. De publieke aandacht ervoor bleef miniem. 'De vergeten Holocaust' noemt Weisz de moord op de Roma en Sinti door de nazi's. In de officiële herinnering van de Holocaust was er decennialang geen plaats voor.

Weisz, die in Den Haag is geboren, sprak vorig jaar al als eerste vertegenwoordiger van de Sinti en Roma in de Bondsdag. Hij zou in 1944 als 7-jarige op transport naar Auschwitz worden gezet. Hij stond op het perron in Westerbork, zijn vader, moeder en zusjes bevonden zich al in de trein. Alleen dankzij een 'goede' politieman is hij op het laatste ogenblik gered. Zijn familie is vermoord.

Over het monument heerst tevredenheid. Het moest niet te monumentaal worden, zegt Romani Rose, voorzitter van de Centrale Raad voor Duitse Roma en Sinti. De Israëliër Dani Karavan ontwierp een ronde vijver met in het midden een driehoek, waar iedere dag een witte bloem uit omhoog komt.

Het monument ligt direct achter het gebouw van het Duitse parlement en de Brandenburger Tor. Het monument voor de vermoorde Joden dat in 2005 is onthuld, ligt aan de overkant. Het Sinti-en-Roma-monument zal een van de laatste Holocaust-monumenten in Berlijn zijn: de vervolging van homoseksuelen kreeg in 2008 een monument en er wordt nog gewerkt aan een monument voor de 'euthanasie'-moorden van de nazi's.

Maar duidelijk wordt vandaag ook dat de Duitse Roma en Sinti nog allerminst het gevoel hebben maatschappelijk geaccepteerd te zijn. Buiten in het park staat een groepje Roma-vrouwen met tassen met '67 jaar te laat' erop. Ze zijn uitgenodigd, maar zijn niet binnengelaten.

Een organisatorische fout, maar wel met flinke woede tot gevolg. 'Ik had gedacht dat ze met de nabestaanden wat voorzichtiger zouden omspringen', zegt Magdalena Lovric van de Roma Informatie Centrale. 'Want waarom zijn er dan wel zoveel vertegenwoordigers van niet-Roma-organisaties binnen?'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden